Leeuwarden passief in behoud dorpskerken

Leeuwarden is opmerkelijk passief bij de bescherming van karakteristieke gebouwen in het oude Boarnsterhim. Dit leidt tot verbazing en irritatie.

Terwijl de rook nog maar net is opgetrokken rond de gereformeerde kerk in Grou, is er alweer gedoe om de oude hervormde kerk van Jirnsum. Op verzoek van het Cuypersgenootschap boog adviescommissie Hûs en Hiem zich afgelopen week over het gebouw. Zij adviseerde om het op termijn tot monument aan te wijzen. De commissie, maar ook de andere partijen voelen zich er ongemakkelijk bij.

Kerk wordt woonhuis

Het was al de zoveelste keer dat de negentiende-eeuwse Jirnsumer kerk discussie opriep. Toen afbraak afgelopen winter onvermijdelijk leek, verscheen Johan Timmermans als redder op het toneel. Hij besloot het gebouw te kopen en het met zijn timmerbedrijf De Timmerman-tsjoender te verbouwen tot woning. De gemeente Leeuwarden verwelkomde het plan en verleende vergunningen, zodat het eind dit jaar opgeleverd zou kunnen worden.

Aangezien de kerk nu geen monument is, zijn aanpassingen aan de zij- en achterkant vergunningvrij. Dat wekte zorgen bij het Cuypersgenootschap, want juist deze kerk heeft opmerkelijk oude gietijzeren ramen. ,,Die moet ik vervangen’’, zegt Timmermans. ,,Omdat het geen monument is, moet ik wettelijk voldoen aan het bouwbesluit.’’ Dit vereist beter isolerend glas en daglichttoetreding.

Het genootschap vreesde ongewenste aantasting en klopte aan bij de gemeente om het kerkgebouw tot monument aan te wijzen. Die vroeg vervolgens advies aan Hûs en Hiem, waar de verbazing groot was. Ze had het bouwplan nog nooit onder ogen gekregen, zegt directeur Marc Visser: ,,Je bent hier bezig met de verbouwing van een kerk, dan leg je dat toch als gemeente eerst even voor aan de commissie? Nu kregen we het ter beoordeling, terwijl de verbouwing al gaande is. Dat is onvoorstelbaar: de commissie was ‘stupéfait’.’’

Discussie gemeentelijk monument

Het heeft weinig zin om de eigenaar iets te verwijten, vindt Visser: ,,Hij heeft de kerk gered en het is prachtig dat iemand daar straks gaat wonen.’’ Desondanks vindt Hûs en Hiem wel degelijk dat het pand een gemeentelijk monument moet worden, maar dan wel pas na afloop van de verbouwing. De eigenaar is er immers te goeder trouw aan begonnen, stelt Visser.

,,Als het vooraf een gemeentelijk monument was geweest, had ik het niet gekocht’’, zegt Timmermans. Als het gemeentebestuur het pand nu ineens alsnog een beschermde status wil geven, zal de eigenaar de gemeente aansprakelijk stellen voor de kosten.

Aanwijzing tot monument na de verbouwing vindt hij echter wel aanvaardbaar: ,,Daar kan ik mee leven, zo lang ik maar kan doorgaan met het werk.’’ Voor het Cuypersgenootschap heeft Timmermans best begrip: ,,Ik vind ook dat de gemeente alle gebouwen in het oude Boarnsterhim zou moeten inventariseren. Dat is nu niet gebeurd.’’

Hûs en Hiem verzocht Timmermans om de ramen na verwijdering apart te zetten en te bewaren. Dat zal echter moeilijk gaan, vreest hij. Verwijdering in gave toestand is technisch namelijk lastig.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct