Key de Vries en Kevin Schüler: "We wilden iets actueels én een reactie uitlokken bij het publiek." FOTO NIELS WESTRA

Lees hier de verhalen achter zeven bijzondere profielwerkstukken en meesterproeven

Key de Vries en Kevin Schüler: "We wilden iets actueels én een reactie uitlokken bij het publiek." FOTO NIELS WESTRA Foto: Niels Westra

Ieder jaar maken examenleerlingen een profielwerkstuk of een meesterproef. In de onderwijsbijlage worden mooiste, meeste bijzondere of gekke werkstukken uitgelicht. Lees hier de verhalen achter zeven profielwerkstukken en meesterproeven.

Filmend duo waarschuwt voor nepnieuws

Met hun documentaire De sluipmoordenaar in je zak deden Key de Vries en Kevin Schüler onderzoek naar de meest gebruikte manipulatietechnieken in nepnieuws. ,,Blijf kritisch en geloof niet alles wat je verteld wordt.’’

,,Te bruin gebakken aardappeltjes kankerverwekkend?’’ De sluipmoordenaar in je zak begint met een scene waarin Key de Vries (18) uit Jubbega in de bus naar Heerenveen een nieuwsbericht leest. Hij wordt gefilmd door Kevin Schüler (18) uit Heerenveen. De beide vwo’ers van het Bornego College maakten een documentaire als profielwerkstuk.

Een voice-over, de stem van Key, klinkt: ,,Alweer iets wat kankerverwekkend is. Om de zoveel tijd krijg je wel weer iets te horen over een nieuwe kankerverwekkende stof. Deze nieuwsberichten lijken op het eerste gezicht nogal confronterend, maar achteraf vallen we toch altijd terug op de gedachte dat te veel van iets nooit goed is.’’

Aan het eind van de eerste scene introduceren de makers het onderwerp waar het allemaal om lijkt te draaien in hun twintig minuten durende documentaire: de telefoon waarvan de straling kankerverwekkend zou zijn. ,,Maar hoe zit het dan met het product dat we allemaal het meest gebruiken?’’, klinkt het onheilspellend als Key de bus is uitgestapt.

Tientallen argeloze voorbijgangers in het centrum van Heerenveen zijn door Key en Kevin ondervraagd voor hun film: ,,Wist u dat de straling van uw mobiele telefoon schadelijk is voor de gezondheid van de mens?’’ De helft deed dit meteen af als onzin, maar de rest ging er serieus op in. Alleen deze geschokte reacties zijn in de documentaire gemonteerd.

‘Kritische lui eruit geknipt’

,,We hebben alle kritische lui eruit geknipt’’, bekent Kevin. Key: ,,We hebben alleen die mensen gebruikt die heel verbaasd keken. Van die ‘ik heb op Facebook gelezen –types’.’’

Allemaal met de bedoeling om de kijker te laten geloven dat het hier een serieuze boodschap betreft. Hiervoor wordt ook ene Erwin van Halsen opgevoerd, een professor op hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden. In werkelijkheid is dit Dirk de Vries, analist bij de politie en de vader van Key. En de Engelstalige criticaster aan de telefoon is de vervormde stem van een vriend die in Engeland heeft gewoond.

Na een minuut of twaalf komt de aap uit de mouw en bekennen de jongens dat het allemaal nep is. In een aantal dolkomische sketches laten ze vervolgens zien op welke momenten in de docu ze bekende manipulatietechnieken als ‘kuddegedrag’, ‘autoriteit’ en ‘sympathie oproepen’ hebben gebruikt om hun verhaal geloofwaardig te maken.

Nepdocu over fidget-spinner

Kevin: ,,We hadden eerder een nepdocu gemaakt. Over de fidget-spinner (het speeltje dat in je hand draaien kan en in 2017 een rage was, red.) en dat dat ding een ernstig syndroom in je pols kon veroorzaken.’’ Key: ,,Onze docent Derwent Christmas is een grote fan van onze filmpjes. Hij is onze inspiratie geweest.’’ Kevin: ,,We wilden iets actueels én een reactie uitlokken bij het publiek.’’

Het doel van hun documentaire is om mensen aan het denken te zetten. Wat is waar en wat niet? Ze sluiten dan ook af met: ,,Neem alles met een korreltje zout. Loop niet blind achter de massa aan. Blijf kritisch en geloof niet gelijk alles wat je verteld wordt.’’

De documentaire is hier te bekijken .

Waar blijft de vrouwelijke kunstenaar?

loading

Van de 150 kunstenaars in de lesboeken van Emma Koning en Janna Bron waren slechts 6 vrouw. Best vreemd toch, vonden de beide havisten, dat je in de algemene kunstgeschiedenis alleen maar bekende mannen tegenkomt?

Picasso, Warhol, Michelangelo, Hirst en Van Gogh, klinkende namen die we allemaal kennen. Maar vijf bekende vrouwelijke kunstenaars, die schud je niet zomaar uit je mouw. ,,Wij geven toe dat wij dit ook niet zomaar konden’’, schrijven Emma Koning (18) uit Wolvega en Janna Bron (16) uit Spanga in het voorwoord van hun onderzoek naar de ondergewaardeerde rol van vrouwen in de kunst.

Een week lang zwoegden de leerlingen van het Linde College, allebei kunstliefhebbers, op een onderwerp. Emma: ,,Op de laatste dag dacht ik ineens: wat nu als we het doen over vrouwen in de kunst? Toen zijn we door onze lesboeken gaan bladeren en tellen: van de 150 genoemde kunstenaars waren er maar 6 vrouw.’’

Echt verbaasd over de score waren de meiden niet. ,,We dachten al dat het er vrij weinig zouden zijn. Dat het er zo weinig waren, was wel een schok’’, zegt Janna. Emma: ,,Wij konden zelf ook niet op een naam van een vrouw komen.’’

Emma koppelde de score aan haar ervaring op kunstvakschool Cibap in Zwolle, waar ze na de mavo vijf weken naartoe ging om weer terug te keren naar de havo op het Linde College. ,,Van de 28 leerlingen waren toen 26 vrouw.’’ Emma en Janna vroegen cijfers op en concludeerden dat ook op andere kunstacademies vrouwen al jaren in de meerderheid zijn.

Vrouwen meer bescheiden?

Ze vonden een onderzoek van Vice waaruit blijkt dat na hun afstuderen maar 30 procent van de vrouwen zich in een galerie laat vertegenwoordigen. Mannen doen dat opmerkelijk genoeg veel meer. Van de afgestudeerde mannen opent 70 procent zelf een galerie. Een verklaring hiervoor hebben de meiden niet gevonden. Emma: ,,Wellicht dat vrouwen meer bescheiden zijn.’’

Het is echt niet zo dat vrouwen minder getalenteerd zijn, stelt Emma die in de (kunst)geschiedenis dook. ,, Vrouwen hebben door de eeuwen heen altijd al een achtergestelde positie gehad. Maar ook al zijn vrouwen nu geëmancipeerder dan ooit, in de kunstwereld is dit vaak nog niet even duidelijk te zien.’’

Janna deed onderzoek naar de tegenbeweging, de actiegroepen die zich druk maken over seksisme in de kunstscène. De gorilla-girls uit New York bijvoorbeeld. ,,Zij maken zich boos over dat vrouwen vooral óp de schilderijen in musea te zien zijn, en dan vaak ook nog naakt afgebeeld.’’

Ondergewaardeerde vrouwen

Hoe kan het dan vrouwen in de kunst toch nog ondergewaardeerd worden? Emma: ,,De gedachte dat vrouwen zich minder goed kunnen focussen op het kunstenaarschap als zij een gezin stichten leeft nog altijd in de kunstwereld. En daarom durven sommige conservatoren niet te investeren in vrouwelijke kunstenaars. Ook zou de invalshoek van vrouwen te zeer afwijken van bestaande collecties waardoor hun werk niet gekocht wordt. En zo kunnen ze dus ook nooit beroemd worden.’’

Er valt dus nog een wereld te winnen voor conservatoren en musea. Een aantal is al op de goede weg: nadat Emma en Janna hun werkstuk hadden afgerond bleek uit krantenberichten dat onder meer het Fries Museum in Leeuwarden aangaf een vast percentage werk van vrouwelijke kunstenaars te willen hebben. Welke dat dan zouden moeten zijn? Euhhh, Janna en Emma kunnen er even niet meer op komen.

Luister naar leerlingen met autisme

loading

Nienke Sloot en Sanne Vos, allebei met een bewogen schoolloopbaan achter de rug, zijn veilig geland op het Matrix Lyceum in Drachten. De havisten onderzochten wat jongeren met autisme nodig hebben om naar school te kunnen gaan.

Naar school gaan met autisme is vaak een voortdurende strijd tegen vooroordelen en stereotypen. Nienke Sloot en Sanne Vos, twee twintigers uit Groningen, weten er alles van. De leerlingen van het Matrix Lyceum in Drachten interviewden scholieren en deskundigen over de vraag: wat hebben jongeren met autisme nodig om naar school te gaan?

,,Mensen hebben direct een bepaald beeld dat niet perse hoeft te kloppen’’, schrijven Nienke en Sanne in hun werkstuk. ,,Wanneer iemand aangeeft autisme te hebben, vullen mensen al snel van alles in over die persoon. Hij of zij houdt niet van fysiek contact, leeft in een eigen wereldje, kan heel snel luciferstokjes tellen en je moet in korte, duidelijke zinnen spreken, anders begrijpen ze je niet.’’

Volgens Nienke en Sanne wordt er tegenwoordig niet voor niets gesproken over autisme spectrum stoornis (ASS). Een verzamelnaam, want niemand past in één vast hokje. Zelf verwoorden ze het zo: ,,Er is niet een ‘standaard autist’. Je kan autisme zien als een kleurenspectrum. Op zo’n spectrum heeft een kleine verschuiving naar links een andere kleur als gevolg. Autisme is bij iedereen anders en iedereen gaat er op een andere manier mee om.’’

Voordat ze op het Matrix Lyceum terecht kwamen, zaten ze allebei al een tijdje thuis. Sanne vanwege een langdurige ziekteperiode. Nienke die zelf autisme heeft, werd angstig op school. Sanne: ,,Een schoolsysteem gaat vaak uit van gemiddelden, als je erbuiten valt….’’ Nienke: ,,Op veel scholen denken ze: je hebt autisme, dus dit en dat moeten we voor jou doen. Dat werkt gewoon niet. Iedereen is anders.’’

Overeenkomsten tussen mensen met autisme

Natuurlijk is er wel een aantal kenmerken dat mensen met autisme delen. Ze hebben veelal moeite met het verwerken van prikkels en sociale interactie en zijn gevoeliger voor angststoornissen en depressie. Dit betekent volgens Nienke en Sanne dat school een sociaal oerwoud voor ze is, de onvoorspelbaarheid van een drukke schooldag en het contact met anderen zorgen voor extra stress en inspanning.

En dus is een initiatief als het Matrix Lyceum, een school voor havisten en vwo’ers met autisme, zo belangrijk, vinden de twee. Hier krijgen de leerlingen in kleine groepjes les van docenten van het naastgelegen Drachtster Lyceum.

Nienke: ,,Wij zitten in een vast lokaal op een vaste plek en krijgen hulp met overzicht en structuur houden. Maar het fijnste vind ik de rust.’’ Sanne: ,,De docenten en de mentor zijn heel betrokken. Er wordt op maat gekeken: wat werkt wel en wat werkt niet.’’

Hun belangrijkste conclusie is dan ook: wil je goed onderwijs geven aan jongeren met autisme, luister dan naar ze en hoor waar ze behoefte aan hebben. ,,Wij hebben allebei op verschillende scholen gezeten en ervaren dat het verschrikkelijk is als scholen niet naar je luisteren. Ook in onze interviews kwamen we erachter dat het veel vaker mis gaat doordat er niet goed geluisterd wordt.’’

Sanne, die volgend jaar eindexamen doet, en Nienke, die al klaar is en waarschijnlijk geschiedenis gaat studeren, hopen dat de aanpak van hun school meer navolging krijgt. Waar ze zelf zouden zijn zonder het Matrix Lyceum? ,,Ja, thuis’’, roepen Nienke en Sanne in koor. Sanne: ,,Net als heel veel jongeren die prima een diploma kunnen halen onder de juiste omstandigheden.’’

De klassieke retoriek van Thierry Baudet

loading

‘Hoe dan?’, vroeg Lisa Wetting zich af, toen ze 20 maart 2019 op televisie zag dat Forum voor Democratie winnaar van de Provinciale Statenverkiezingen werd. Ze legde Thierry Baudet langs de meetlat van ethos, pathos, logos en kairos. ,,Ik kijk nooit meer onbevangen naar iemand die een speech houdt.’’

Er was geen klasgenoot die met politiek heeft wat Lisa Wetting (17) met politiek heeft, ontdekte ze toen ze het onderwerp voor haar profielwerkstuk moest bedenken. Bij wijze van uitzondering mocht de vwo-leerling van het Marne College in Bolsward daarom haar werkstuk helemaal op eigen houtje maken.

Het resulteerde in een boekwerk met als titel Retorica en Forum voor Democratie . Het is het verslag van haar zoektocht naar een verklaring voor het electorale succes van de partij, een nieuwkomer in het politieke bestel met een partijleider en een sidekick die zich van opvallend taalgebruik bedienen.

Goed nagedacht over retoriek

De boegbeelden Thierry Baudet en Theo Hiddema denken goed na over de retoriek in hun toespraken, concludeert Wetting. Voor haar onderzoek analyseerde ze een toespraak van Baudet in de Tweede Kamer. Op kwalificaties als goed of fout, mooi of lelijk valt ze niet te betrappen. ,,Nee, ik wil zo objectief mogelijk blijven. Natuurlijk heb ik wel opvattingen over Forum voor Democratie, maar die houd ik voor me.’’

Om de redeneringen van Baudet objectief te kunnen beschouwen, dook Lisa in de literatuur over retorica. Ze las over de wereld van grote denkers en redenaars als Aristoteles, Cicero, Quintilianus en Isocrates. Niet eenvoudig, bekent ze. ,,Ik doe atheneum, geen gymnasium. Dus toen ik begon kwam ik niet verder dan het woord retorica.’’

Maar de denkbeelden van de oude Grieken en Romeinen leidden haar naar de uiteenrafeling van een betoog. ,,Begrippen als ethos, pathos, logos en kairos spelen daarin een belangrijke rol.’’ Bij ethos gaat het om het karakter van de spreker en hoe het publiek dat ervaart. Volgens Aristoteles is ethos het belangrijkste overtuigingsmiddel omdat het publiek vertrouwen moet hebben in de spreker.

Inspelen op emotie (pathos), een goede opbouw van de redenering (logos) en ‘de juiste boodschap op het juiste moment brengen’ (kairos) zijn andere belangrijke pijlers. En ze spitte verder, maar kwam uiteindelijk niet tot een harde conclusie over haar onderzoeksvraag: ‘Is er een relatie tussen de manier waarop Forum voor Democratie thema’s heeft gepresenteerd aan de kiezer en de snelle groei bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2019?’

Geen duidelijk ja of nee

,,Zeer waarschijnlijk wel’’, vat ze haar eindoordeel samen. Geen duidelijk ja of nee dus. ,,En daar had ik best wel moeite mee’’, bekent ze. ,,Van tevoren dacht ik dat ik het wel even zou aantonen.’’ Maar na het uitpluizen van Baudets rede in het parlement en het bekijken van meer dan tien uur aan videomateriaal van de politicus trok ze de conclusie dat niet onomstotelijk is vast te stellen of de opvallende retoriek (‘de uil van Minerva’) heeft geleid tot de verkiezingswinst.

Dat is ook wel weer begrijpelijk, denkt ze nu. ,,De truc van retorica is immers dat je erdoor beïnvloed wordt zonder dat je dat doorhebt.’’

Het gevolg van haar werkstuk is wel dat ze geen speech meer kan zien of aanhoren zonder die uiteen te rafelen. De persconferenties van premier Rutte waren de afgelopen tijd ook smullen, wat dat betreft. ,,Hij straalt rust uit, en controle. Dat hij zo rustig en beheerst omgaat met de situatie maakt hem heel sterk’’, zegt ze. ,,En laatst legde hij er ook emotie in: ‘Ik lig ook wel eens wakker’… Retorisch heel sterk!’’

Vloerverwarming van koeienmelk

loading

Kun je de warmte benutten die melk afgeeft als een koe net gemolken is? En zou je die warmte kunnen gebruiken voor vloerverwarming in een kinderdagverblijf? ,,Ja, dat kan, en op een hele rendabele manier.’’

Trots poseren Jesse Russchen (16), Jitze Terpstra (16) en Julian Veenhuizen (15) bij het schaalmodel van hun uitvinding. In het practicumlokaal van hun school, Liudger in Waskemeer, leggen ze uit hoe het werkt: een kinderdagverblijf verwarmen met de warmte die melk afgeeft als koeien worden gemolken.

Het was een hele puzzel, vertelt Jesse, maar uiteindelijk pasten alle stukjes precies. In hun Powerpointpresentatie plakten ze een tegeltje met de spreuk: ‘Voor iedere oplossing is een probleem te bedenken’.

Zo leek het soms wel een beetje, geven Julian en Jitze toe. Maar uiteindelijk kregen ze grip op hun onderzoek. En toen docent Anne-miek Weemaes, coördinator van het vak technologie en toepassing waarvoor ze de opdracht maakten, een 10 in het vooruitzicht stelde als ze een werkend schaalmodel zouden maken, gingen ze los.

De meesterproef is onderdeel van de vmbo-opleiding van de jongens. En het ziet er indrukwekkend uit, hun schaalmodel met een vat, leidingen, een verwarmingsketeltje en een tuinslang die de vloerverwarming symboliseert. Ze demonstreerden het werkend in de klas, met thermometers die aangaven hoeveel warmte ze uit de melk haalden en hoeveel er overbleef na transport naar het kinderdagverblijf.

‘Hoe kunnen we de energie nu zo efficiënt mogelijk benutten?’

De combinatie van melkveehouderij met kinderopvang vindt plaats op het erf van Jesse. Zijn vader heeft een melkveebedrijf met 75 koeien, zijn moeder runt in een bijgebouwd chalet het kinderdagverblijf. ,,We hadden wel eens zitten puzzelen: hoe kunnen we de energie nu zo efficiënt mogelijk benutten, of moeten we zonnepanelen plaatsen ofzo?’’

Bij het melken heeft koeienmelk een temperatuur van circa 37 graden Celcius: de lichaamswarmte van de koe. ,,Dat moet gekoeld worden naar 4 graden in de melkopslag’’, legt Jesse uit. Daarbij komt dus warmte vrij.

Die melkwarmte wordt hier en daar al wel gebruikt voor andere toepassingen. Maar de voorbeelden die de jongens her en der zagen waren veel te grootschalig. Het principe pasten ze wel toe: de melk verwarmt het water in een leiding die door het melkvat wordt geleid.

Uiteindelijk bleek een supergeïsoleerde leiding het ei van Columbus. De gewonnen warmte overbrugt via die leiding de 15 meter afstand tussen stal en kinderopvang. ,,Met een verlies van niet meer 0,02 graden per 100 meter’’, stellen de jongens tevreden vast.

In het kinderdagverblijf zorgt een kleine verwarmingsketel indien nodig voor bijverwarming. ,,Dan heb je in ieder geval zekerheid’’, legt Jesse uit, ,,in het geval de melkrobot uitvalt bij voorbeeld.’’

Het warme water stroomt door de bijna 1000 meter aan leidingen in de vloer van het kinderdagverblijf en zorgt zo voor een behaaglijke temperatuur.

Missie was al geslaagd

In technisch opzicht was de missie zo al geslaagd. Maar de crux van het verhaal vinden de vmbo’ers toch wel het gegeven dat het plan ook economisch rendabel is. De investering bedraagt zo’n 2700 euro en met een gasverbruik van 1500 kubieke meter per jaar is de terugverdientijd 2,5 jaar.

Corona gooit hier wel een beetje roet in het eten: het kinderdagverblijf is nog niet weer helemaal in bedrijf. Jesse: ,,Maar het is wel de bedoeling dat ons idee ook werkelijk wordt uitgevoerd.’’

Het goede doen met ‘Alice in Ethicsland’

loading

Kun je kinderen leren ethische keuzes te maken als je ze dilemma’s uit sprookjes of het echte leven voorlegt? Anne Roos Biesma, Larissa Miedema en Charissa Zijlstra leerden dankzij hun profielwerkstuk veel over menselijk gedrag.

Ja, ze waren zelf ook wel een beetje dwalende met hun profielwerkstuk over ethiek. Vandaar de titel ‘Alice in Ethicsland’. Maar de drie havo-leerlingen van CSG Liudger in Drachten beten zich vast in het onderwerp en sloten hun boek uiteindelijk een stuk wijzer.

,,Ik zou het zo nog een keer doen’’, lacht Anne Roos Biesma (18). Samen met Larissa Miedema (17) en Charissa Zijlstra (28) zit ze op een bankje op het plein van de school. Het viel de meiden op dat leerlingen van hun eigen leeftijd vaak weinig wisten van ethiek.

Wat is goed? Wat deugt niet?

,,Terwijl het een belangrijk aspect is van een goed werkende samenleving’’, zegt Anne Roos. Dus zou het dan niet verstandig zijn om kinderen al op zeer jonge leeftijd te leren hoe te handelen bij morele kwesties? Wat is goed? Wat deugt niet?

In hun werkstuk zeggen ze het zo: ‘Het vrij lastig om in complexe situaties te bepalen wanneer iets goed is, maar het is in elk geval handig om de kans te hebben om erover na te denken. En die kans heb je wanneer je van jongs af aan de manieren waarop je goed kunt handelen uit je hoofd kent.’

Bovendien, stellen ze vast, is het in elke situatie beter om het goede te doen. ‘Misschien is het onbegonnen werk om de mensheid hier zoveel mogelijk van mee te geven in deze wereld, maar het is een poging waard, toch?’

Gewapend met dit idealisme maakten ze een opzet, waarbij onder andere de verhalen van Belle en Het Beest en Pinokkio werden doorgespit op momenten waarop ethische keuzes moesten worden gemaakt. ,,Die zitten er volop in sprookjes als deze’’, zegt Charissa.

Neem het moment dat Pinokkio wordt verleid naar het poppentheater te gaan, in plaats van naar school. Hij negeert daarbij de smeekbede van Japie Krekel, die fungeert als zijn geweten: doe het niet! Of Belle, die zich opoffert om haar vader te bevrijden. Het beest mag haar meenemen.

Kinderen van basisschool Het Mozaïek in Drachten speelden scènes na en op het moment dat er morele vraagstukken opdoemden, legden de meiden het spel stil en vroegen de kinderen wat de juiste keuzes zouden zijn en waarom.

Boeiende taferelen

Het leidde tot boeiende taferelen, vertelt Anne Roos. ,,Kinderen hebben veel ideeën. Wat nu als dit, of als dat?’’. En ze vonden het ook interessant om na te denken over de dilemma’s, merkten ze. Ook bij oudere kinderen zagen ze dat de belangstelling groot was.

Met eigen ervaringen of kwesties als het vluchtelingenvraagstuk of de discussie rond Zwarte Piet lukte het ook leerlingen op het voortgezet onderwijs bij de les te houden. ,,Je hebt eigenlijk doorlopend te maken met keuzes, waar uiteindelijk een ethisch element in zit’’, stelt Larissa. ,,Wel of niet je huiswerk maken, bijvoorbeeld.’’

Het is een hele nobele gedachte, maar ergens hopen ze dat met lessen in ethiek kinderen zullen opgroeien tot burgers die zich goed gedragen - met misschien zelfs wel minder misdaad tot gevolg. Want, stellen ze, zou het met ethiek niet net zo zijn als met lezen: als je het eenmaal hebt geleerd vergeet je het nooit weer. ,,Wij willen ervoor zorgen dat kinderen nooit zullen vergeten wat het verschil is tussen goed en fout.’’

‘Sharebox’ tegen armoede en sociaal isolement

loading

Niet iedereen heeft geld om een trui te kopen, terwijl andere mensen hebben er nog een in de kast hebben hangen die ze nooit dragen. Rosa Nab bedacht de ‘Sharebox’, die vraag en aanbod samenbrengt, om te beginnen in Leeuwarden. ,,Zo kan de mienskip helpen.’’

In Hamburg raakte Rosa Nab uit Leeuwarden aan de praat met dakloze Hanz. Dat gesprek was een eyeopener voor de VAVO-student. ,,Hij legde uit dat mensen daklozen wel willen helpen, maar ze willen geen geld geven. Het eerstvolgende waar mensen dan aan denken is eten en drinken. Als je dan op een dag twintig broodjes krijgt en twintig bakken koffie, ben je op een gegeven moment verzadigd. Terwijl je eigenlijk een trui nodig hebt.’’

Om dat probleem op te lossen, bedacht Rosa de Sharebox: een box die op een plek in de stad staat,waar mensen dingen in kunnen stoppen die anderen nodig hebben. ,,Het is een kubus die gekoppeld is aan een app, waarin mensen kunnen aangeven welke producten ze nodig hebben of juist kunnen missen.’’

,,Als jij bijvoorbeeld nieuwe sokken nodig hebt, kan ik dat in de app zien en een paar van mijn sokken in de Sharebox doen. Je kunt op deze manier heel gericht doneren en vragen, waardoor je je heel verbonden voelt met de regio. Je doet dit samen met de mienskip .’’

Aanvulling op initiatieven

Initiatieven om daklozen en arme gezinnen te helpen zijn er genoeg, maar dit is volgens Rosa een goede aanvulling. Iedereen mag en kan er namelijk gebruik van maken. Daklozen kunnen hier bijvoorbeeld een trui halen, maar ook studenten als ze even krap bij kas zitten. ,,Ik hang er geen protocol of regels aan. Als iemand het één keer nodig heeft, kan dat. Als iemand er honderd keer gebruik van wil maken, is dat ook geen probleem.’’

Het is belangrijk dat dit concept ook daadwerkelijk uitgevoerd wordt, want de nood is hoog in de Friese hoofdstad. In Leeuwarden is 16 procent van de huishoudens een minimahuishouden. Het aantal ligt daarmee fors boven het landelijke gemiddelde van 11 procent. ,,Veel mensen willen niet toegeven dat ze een minimahuishouden zijn. Daardoor bestaat het risico dat zij in een schuldenval terechtkomen.’’

In zo’n situatie gaan mensen nieuwe schulden maken om oude schulden op te lossen, waardoor ze in een neerwaartse spiraal komen. Dat heeft meerdere gevolgen. Niet alleen de geldproblemen worden groter, er ontstaat ook ‘social exclusion’. Dat betekent dat mensen geen geld meer hebben om leuke dingen te doen, waardoor ze vaker thuisblijven. Op die manier worden ze eenzaam, want ze hebben steeds minder sociale contacten.

Sharebox moet probleem bestrijden

Haar vinding moet dit probleem bestrijden, stelt Rosa. ,,Als mensen producten kunnen halen uit de Sharebox kost dat geen geld. Daardoor houden ze meer geld over om bijvoorbeeld leuke dingen te doen.’’

Als het concept uitgevoerd wordt, staat ze er niet alleen voor. Ze wil verschillende studies erbij betrekken van NHL Stenden Hogeschool en het Friesland College. ,,Hout- en metaalbewerkingsstudenten kunnen de Sharebox bouwen, design- en kunststudenten kunnen de box een opvallend uiterlijk geven, ICT en IT-studenten kunnen een app ontwikkelen en marketingstudenten kunnen zorgen voor de reclame en verspreiding.’’

Rosa heeft haar profielwerkstuk succesvol afgerond, maar ze kan de VAVO nog niet verlaten. ,,Ik moet volgend jaar nog vier vakken afronden en dan kan ik beginnen aan de studie international business.’’ Ze denkt dat haar ervaringen van de Sharebox goed op de hbo-studie aansluiten. ,,Dit is eigenlijk ook een soort bedrijfsplan.’’

Bekijk alle ingestuurde profielwerkstukken en meesterproeven op lc.nl/toptalent

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct