Ouderen lijken zichzelf te beschermen tegen het oplopen van het coronavirus.

Lage besmettingscijfers onder ouderen: ze beschermen zichzelf tegen corona

Ouderen lijken zichzelf te beschermen tegen het oplopen van het coronavirus. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Ouderen lijken zichzelf te beschermen tegen het oplopen van het coronavirus. Uit onderzoek van het LUMC in Leiden blijkt dat ze nog steeds weinig mensen in de buurt laten komen, in tegenstelling tot jongeren. Dit kan een verklaring zijn voor het relatief lage aantal ziekenhuis- en ic-opnames.

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) baseren zich op waarnemingen uit de Covid Radar. Via die app vullen wekelijks enkele tienduizenden mensen een lijst in met vragen over gedrag en gezondheid. Deelnemers moeten ook aangeven hoeveel mensen ze op een bepaalde dag binnen 1,5 meter afstand hebben gezien.

Tijdens de intelligente lockdown lag dat aantal voor het gros van de Nederlanders - jong en oud - erg laag. Daarna liep het echter uiteen. Bij werkenden steeg het aantal contacten binnen 1,5 meter tot ongeveer acht per persoon per dag deze zomer. Voor senioren ligt dat veel lager, zo rond de twee of drie. Vooral zeventigers en tachtigers onderscheiden zich qua gedrag van de andere Nederlanders, zien ze in Leiden.

Lees ook | Alle actuele cijfers over het coronavirus in Friesland zijn te vinden in dit artikel.

Stabiel

Het aantal contacten dat zij hebben, blijft bovendien relatief stabiel. Bij jongere mensen liep het aantal contacten met elke versoepeling van het kabinet juist verder op, stelt Mattijs Numans, hoogleraar Huisartsgeneeskunde bij het LUMC. ,,Bij ouderen is amper een verandering waar te nemen. Ze gaan wel meer doen, maar dat vertaalt zich niet in minder afstand houden.”

Op deze site riep een aantal leden van het Outbreak Management Team (OMT) gisteren op tot een betere bescherming van ouderen, mocht Nederland worden getroffen door een tweede golf van het coronavirus. Ze pleiten voor het creëren van ‘sociale bubbels’: iedere kwetsbare oudere zou nog maar contact moeten hebben met een beperkt aantal mensen.

De cijfers van het LUMC suggereren echter dat de ouderen die bubbels voor zichzelf al creëren, mogelijk in overleg met hun omgeving. Ook de besmettingscijfers van het RIVM lijken daarop te wijzen. Slechts 9 procent van de positieve tests wordt momenteel bij 60-plussers vastgesteld, terwijl zij een kwart van de bevolking vormen. Twintigers en dertigers nemen ruim de helft voor hun rekening. Gevolg is dat ook het aantal ziekenhuisopnamen nog steeds laag is: jongeren hebben minder vaak ernstige complicaties als gevolg van corona.

Ouderenbond ANBO keerde zich gisteren overigens tegen het idee om ouderen beperkende maatregelen op te leggen. ,,We moeten ervoor oppassen dat we generaties niet tegen elkaar opzetten. Het is onjuist en stigmatiserend om te zeggen dat ouderen moeten worden beperkt in hun vrijheid, zodat jongeren meer ruimte krijgen om de economie draaiende te houden.”

Lees hieronder het interview met onderzoekers Mattijs Numans en Michelle Brust. In hun ideale wereld downloadt heel Nederland de Covid Radar die het Leids Universitair Medisch Centrum in april lanceerde. ,,Dan zouden we echt per postcode duidelijk zien wat het effect is van bepaalde gebeurtenissen.’’

Wensdroom

,,Dan zou je bijvoorbeeld zien wat er in een wijk gebeurt nadat er een sporttoernooi heeft plaatsgevonden of nadat er in een bepaald gebied een mondkapjesplicht is ingevoerd.” Dat is nog even een wensdroom. Toch geeft de Covid Radar, die inmiddels door 200.000 mensen gedownload is, en wekelijks door 40.000 tot 50.000 mensen wordt bijgehouden, ook nu al heel wat informatie. Numans rekent voor dat de gebruikers inmiddels zo’n drie miljoen lijstjes hebben ingevuld, met gegevens over hun gedrag en gezondheid. Op anonieme basis vertellen ze de onderzoekers of ze lang buitenshuis geweest zijn, hoeveel mensen ze gezien hebben en of ze symptomen hebben die mogelijk gerelateerd zijn aan het coronavirus.

Als er in Rotterdam meer mensen met een verkoudheid rondlopen, dan zien ze dat in Leiden meteen terug in de statistieken. Ook weten ze inmiddels precies bij welke symptomen Nederlanders wel en niet thuisblijven - koorts blijkt de belangrijkste reden om het huis niet uit te gaan.

Wat zijn de belangrijkste constateringen?

,,Je ziet dat het aantal nabije contacten sterk is toegenomen. In het begin waren het er heel weinig, maar na elke versoepeling zie je het er meer worden. Opvallend genoeg zie je dat het niet heel veel uitmaakt of mensen symptomen hebben of niet: het aantal nauwe contacten blijft ongeveer gelijk.”

Wat zegt dat?

,,Dat is een interessante vraag. Het is ook uit andere bronnen bekend. Het heeft te maken met de praktische consequenties van erkennen dat er iets aan de hand is. Je moet je dan laten testen, met de bijbehorende wachttijd, en tegelijk dus ook in quarantaine. Dat laatste is vervelend want je kunt niet werken, geen boodschappen doen en geen afspraken maken. Het is moeilijk om mensen te bewegen zich snel te laten testen. We moeten nog uitvinden hoe we dat voor elkaar krijgen.”

Bij welke groepen zie je vooral een toename?

,,Die zit vooral bij de jonge leeftijden. Bij oudere mensen was het aantal contacten al vrij laag en dat bleef zo, ook na de versoepeling. We hebben dat niet expliciet onderzocht, maar dat kan natuurlijk invloed hebben op de manier waarop een tweede golf zich ontwikkelt. Jongeren krijgen minder ernstige symptomen als ze besmet worden. En ouderen lijken zichzelf beter te beschermen. Dat kan zeker gevolgen hebben voor de instroom in het ziekenhuis.”

Als je naar spreiding over het land kijkt: wat zie je dan?

,,Je ziet duidelijk meer toenadering in de grote steden, in Amsterdam en Rotterdam vooral. Dat is in onze ogen meer het gevolg van bevolkingsdichtheid dan van bewust gedrag: het is niet zo dat mensen in Friesland veel braver zijn. Er komen gewoon eerder mensen binnen anderhalve meter. Wat we vervolgens ook zien, is dat in de grote steden het aantal mensen met klachten toeneemt.”

Wat zegt dat over de effectiviteit van de 1,5 meterregel? Daar is soms discussie over, bijvoorbeeld bij mensen die vooral in verspreiding van het virus via aerosolen geloven.

,,Wat het zegt is dat je eerst ziet dat mensen meer mensen binnen anderhalve meter zien en vervolgens ook meer klachten krijgen. Dat is een duidelijk verband. De discussie over aerosolen staat daar een beetje los van, die gaat vooral in de herfst en de winter spelen.”

Zou Hugo de Jonge blij zijn met jullie app? Het kabinet hoopt toch vooral dat mensen de officiële Coronamelder gaan gebruiken?

,,Nou, het is wel de bedoeling dat onze gegevens onderdeel worden van het coronadashboard van de Rijksoverheid, dus er is zeker interesse in het soort gegevens dat we verzamelen. Wij zouden graag zien dat nog meer Nederlanders onze app gaan gebruiken. Vooral om gericht regionaal of zelfs in wijken het coronabeleid te ondersteunen zonder daarvoor erg veel privacygevoelige gegevens nodig te hebben. Nu hebben we nog niet overal genoeg gebruikers om dat te kunnen doen. We kijken wel met enige jaloezie naar de COVID 19 Symptom Checker in Engeland, die wordt echt enorm veel gebruikt.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct