Kustboeren: natuur aan buitenkant Waddendijk

Dijktour Waddenzeedijk. FOTO: MARCEL VAN KAMMEN

De buitenkant van de Waddendijk is voor de natuur en de binnenkant voor de landbouw. Van kustboeren hoeft de inrichting van het dijkgebied tussen Koehool en Lauwersmeer niet ingewikkelder.

Dat geluid droegen Hans Anema, akkerbouwer in Nes, en Johannes van Sinderen, schapenhouder in Ternaard, gisteren in Wierum uit bij de eerste halte van de Dijktour van Wetterskip Fryslân, provincie, Rijkswaterstaat en de kustgemeenten. De overheden verzamelen ideeën en standpunten over de aanstaande versterking van 47 kilometer Waddendijk. Die operatie van dik 300 miljoen euro moet vanaf 2023 worden uitgevoerd.

Aan het ecologische front hebben rijk, Wetterskip en It Fryske Gea hun huiswerk al gedaan, door twaalf scenario’s af te leveren voor het mixen van kustbescherming en natuurontwikkeling. Voor de boeren voelt dat alsof er op voorhand over hen wordt beslist, meent Van Sinderen: ,,Se moatte net oer ús prate, mar mei ús.’’

Dat in de natuuropties de zee ook binnen de dijk kan worden gehaald voor het maken van nieuwe zoet-zoutovergangen, waar bijvoorbeeld vissen baat bij hebben, voelt als een bedreiging. Anema: ,,Wy ha hjir heeechkwalifisearre lânbougrûn. It lêste dat wy wolle is mear fersilting. Wêr moatte wy dan aanst it wetter weihelje om te bereinen?’’

Zienswijze ingediend

Vijftien kustboeren, verenigd in de werkgroep Polder Holwerd-Ternaard hebben daarom inmiddels een officiële zienswijze ingediend, als reactie op de startnotitie voor de dijkversterking. Van Sinderen vat de strekking samen: ,,Heegje de dyk op en meitsje bûtendyks foaral romte foar natuer en kwelders. Dan krijst in grien oansicht en hâlde we de fersilting hjir just tsjin.’’

Woordvoerder Christiaan Kooistra van Rijkswaterstaat legde in Wierum uit dat er buitendijks niet eindeloos ruimte is voor verkweldering. ,,Nieuwe landaanwinning botst met de dynamiek in de Waddenzee. Die kunnen we niet blijven beknotten, zoals de afgelopen eeuwen gedaan is. Dan haal je de natuurlijke kracht uit de geulen.’’

Rijkswaterstaat heeft de opdracht om via de Programmatische Aanpak Grote Wateren juist voor meer natuur te zorgen. Dan komen binnendijkse verkenningen ook in beeld, zegt Kooistra. De verzilting in het gebied is met de huidige doorspoeling met IJsselmeerwater ook niet eindeloos te keren. ,,Qua techniek en financiën lopen we daar ook tegen grenzen aan. In de afgelopen droge jaren kwam het chloridegehalte in het IJsselmeer al in de buurt van kritische waarden.’’

De Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV) linkt de plannen voor de dijkversterking aan de Waddenagenda 2050, van rijk, provincies en gemeenten. Dit nieuwe beleidsplan voor het Waddengebied is bedoeld om in te spelen op klimaatverandering, energietransitie, economische ontwikkeling en recreatie. De overheden willen hier op inspelen omdat ze verplicht zijn om het Werelderfgoed Waddenzee adequaat te beschermen.

'Grenzen oprekken'

,,Om het Waddengebied te beschermen moeten de gebieden achter de dijken zich maar aanpassen. Dat is de teneur”, verklaart NAV-voorzitter Teun de Jong, zelf akkerbouwer aan de Oudebildtdijk. ,,Ze rekken daarmee zo maar even de grenzen op van dit Natura 2000-gebied naar onze landerijen.” De NAV-voorzitter stelt dat er in gebied allerhande goede projecten lopen om de verzilting tegen te gaan. ,,Die worden teniet gedaan als deze Waddenagenda 2050 wordt uitgevoerd.”

De VVD-Kamerleden Aukje Visser en Helma Lodders hebben inmiddels Kamervragen gesteld over de Waddenagenda en de onrust onder de boeren. Ze benadrukken in hun vragen het grote belang van de pootaardappelteelt in het gebied voor de mondiale voedselvoorziening en voor de regionale economie. Het ministerie van I&W wil tot de beantwoording van de Kamervragen geen reactie geven.