Kostuums, dansjes, dialecten, potten en skûtsjes: Súdwest-Fryslân legt alle erfgoed vast

Súdwest-Fryslân hoort bij de grootste erfgoedgemeenten van Nederland en barst van de dingen en zaken van historische waarde. Maar een totaaloverzicht van al het culturele moois ontbreekt. Daar komt nu verandering in.

De pracht en praal van de oude binnenstad van Bolsward. Het Hindelooper schilderwerk of het stadsfries van Sneek. Zomaar een paar puntjes uit de rijke lijst van cultureel erfgoed van Súdwest-Fryslân. De gemeente gaat alle roerende en onroerende zaken die cultuurhistorische waarde hebben en beeldbepalend zijn voor de Zuidwesthoek in kaart brengen.

Súdwest-Fryslân is een van de grootste erfgoedgemeenten van Nederland. De stadjes in de zuidwesthoek hebben een rijk handelsverleden. De rijkdom van weleer is nog te zien aan de vele sierlijke huizen, statige panden en grote boerderijen in de dorpen en steden. Na Amsterdam is het de gemeente met de meeste kerken en beschermde stads- en dorpsgezichten van het land. De historische dorpen en oude stadjes liggen in weids landschap met archeologische vindplaatsen en hebben stuk voor stuk lokale tradities en gebruiken.

Totaaloverzicht ontbreekt

Het culturele erfgoed is een van de belangrijkste karakteristieken van de gemeente, maar gek genoeg ontbreekt het aan een totaaloverzicht van al die bijzonderheden. De gemeente heeft – naast de gemeente- en rijksmonumenten – slechts een incomplete lijst van monumenten en beeldbepalende panden. De historische collectie van de gemeente zelf is helder en wat de musea in huis hebben ook, maar een gebiedsdekkende inventarisatie ontbreekt.

De gemeenteraad heeft eind vorig jaar besloten dat dat anders moet. Ze wil dat het culturele erfgoed tot in detail in kaart wordt gebracht. Burgemeester en wethouders maken daar nu werk van. Ze willen los van alle gebouwen gelijk ook het roerende en immateriële erfgoed meenemen. Daar valt van alles onder. Historische schepen, zoals skûtsjes en tjotters. De Hindelooper schilderkunst bijvoorbeeld, het Workumer aardewerk, oude Friese kostuums, authentieke dansen, lokale dialecten en gebruiken.

Inventarisatie

Bij de inventarisatie – die naar schatting 150.000 euro gaat kosten – wordt alleen vastgesteld welke objecten er zijn en wat de waarde daarvan is. Hierdoor ontstaat slechts een overzicht van wat er is aan cultureel erfgoed en geen lijst van dingen en zaken die automatisch een beschermde status krijgen.

Súdwest wil de lijst ook gebruiken om te kijken of panden kunnen worden aangewezen als gemeentelijk monument. De informatie kan worden gebruikt om cultuurhistorische waarden te borgen bij het vaststellen van nieuwe bestemmingsplannen. Onbekend maakt onbemind, redeneert de gemeente. Door beter inzicht in de waarde te hebben, is er ook meer draagvlak voor instandhouding.

Om de waardevolle cultuurhistorische landschapseigenschappen te beschermen stelt Súdwest samen met buurgemeente De Fryske Marren en bezoekerscentrum Mar en Klif een Landschapsbiografie op. Dat document moet volgend jaar klaar zijn. Daarin worden bijzondere landschappen zoals stuwwallen, oude dijken en wegen en historische groenstructuren vastgelegd.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct