Bijna tien jaar na het afserveren van de zweeftrein, staat-ie weer in een officieel Haags stuk. Het is de vraag of de route weer via Drachten door het Noorden loopt.

Werk aan de winkel voor de stichting Freedom of Mobility , lijkt het. Zweeftreinvoorvechter Wouter van Gessel wil een ‘systeemsprong’ - niet het verbeteren van het negentiende-eeuwse treinsysteem, maar iets nieuws.

Tot zijn vreugde zette staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) dat vorige maand ook zwart op wit in het Toekomstbeeld Openbaar Vervoer 2040 , van overheden en vervoerbedrijven. ,,Nieuwe technieken zoals de zweeftrein brengen alle kerngebieden in en rond Nederland binnen een uur afstand van elkaar. Als er een goede businesscase komt, spelen we erop in.’’

Van Gessel richtte met enkele andere experts de stichting Freedom of Mobility op, ook om te pleiten voor innovatie. Vorig jaar presenteerde de stichting in Berlijn onder meer een zweeftreinkaart van het Noorden. Te beginnen met de route Emmen - Assen - Airport Eelde - Groningen - Drachten - Leeuwarden. Of die kaart werkelijkheid wordt, is de vraag. Van Gessel: ,,We komen snel met een goed verhaal en zullen duidelijk maken dat het systeem niet is bedoeld náást de conventionele intercity, maar in plaats van. De zweeftrein is de enige vorm van openbaar vervoer die het vliegtuig en de auto op korte en middellange afstand serieus beconcurreert. En voorkomt dat we met z’n alles vast komen te staan.’’

Hij kaart de materie op diverse fronten aan, onder andere in documenten die naar provinciale staten van Fryslân zijn verzonden.

Reistijd verkorten

Onderzoekers die aan het toekomstbeeld werken, concluderen dat auto en vliegtuig zonder ‘systeemsprong’ de boventoon blijven voeren op routes naar bijvoorbeeld Hamburg, Berlijn en Frankfurt. Er zit nog geen routekaartje bij het Toekomstbeeld. De ambitie om de reistijd tussen zeventien economische kerngebieden in Nederland hoe dan ook te verkorten, wèl.

In die gebieden wordt grote reizigersgroei verwacht. Het doemscenario van verkeersexperts is dat er tegen de groei van bevolking en economie niet meer op te asfalteren valt. En dat we behalve met de auto ook met de trein in de file komen te staan. Hier en daar is het soms al zo ver. Conclusie: openbaar vervoer moet een grote slag maken en speelt een cruciale rol bij het behalen van nationale doelstellingen voor klimaat en luchtkwaliteit.

Voor de reizigers verbetert het openbaar vervoer vooral in de Randstad. Daar is het streven: binnen een uur ‘uit en thuis’, inclusief ‘voor- en natransport’. Wat dat is, maakt niet uit. De verschillen tussen verschillende soorten vervoer vervagen.

Niet in beeld

Als het om reistijdwinst gaat is Friesland in het Toekomstbeeld Openbaar Vervoer 2014 niet specifiek in beeld. De stad Groningen wel, zowel richting de Randstad als naar Bremen. De rit van Groningen naar Amsterdam duurt in 2040, afhankelijk van de investeringskeus, een kwartiertje tot een halfuur korter. Dat is overigens heel wat: de rijtijd verbeterde sinds de jaren ‘80 amper.

Het voorbijrijden van stations noemen de OV-specialisten als mogelijkheid om de treinreis te versnellen. Dat gebeurt nu ook al. Volgens gedeputeerde Johannes Kramer kan en zal ook Friesland daarvan profiteren, voor zover die versnellingen plaatsvinden op het traject Zwolle-Randstad.

Voor de korte termijn noemt hij verdichting van het treinverkeer op de route Leeuwarden-Zwolle, en vandaar richting Randstad, als eerste prioriteit. Vier treinen per uur, in beide richtingen, als vast ankerpunt in het landelijke hoofdrailnet, dat is het doel. In december van dit jaar zal die vierde trein naar verwachting een feit zijn.

,,Bespegelingen oer 2040, dat noch fier fuort is, lit ik graach oan deskundigen oer. Oer nije techniken moat seker praat wurde’’, zegt hij. Dat kan ook een zweeftrein zijn, of de hyperloop: snel transport via een buizentechniek. ,,As bestjoerders moatte wy mei reële ferhalen komme, net mei luchtballonnen of loftfytserij. Foar ús is belangryk wat der nije wike bart en takomme jier en dan moatte wy knokke foar behâld.’’

Zelfrijdende busjes

Staatssecretaris Sharon Dijksma wil praktische belemmeringen wegnemen en de financiering van verschillende OV-vormen vergemakkelijken. Het moet één systeem worden. Op het platteland zoekt ze flexibele en ‘vraaggestuurde’ systemen. Geen grote, dure bus meer die op vaste tijden (leeg) rondrijdt. Een innovatief, zelfsturend busje moet het openbaar vervoer betaalbaar houden. Zoals de proef in Appelscha met het busje van het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer naar de rotonde bij Duinen Zathe en een soortgelijk busje tussen het nieuwe Ommelander Ziekenhuis in Scheemda en de dichtstbijzijnde bushalte.

,,Aanbodgestuurde diensten voldoen niet meer in dunbevolkte gebieden. Nieuwe deelautoconcepten, taxidiensten, fietsvoorzieningen en geïntegreerde vervoersystemen kunnen dat beter’’, zegt Dijksma. De staatssecretaris omarmt de poging in het Noorden om openbaar- en wmo-vervoer bij elkaar te brengen.

De aansluiting van openbaar vervoer ten plattelande op de steden is voor Friesland van cruciaal belang. Kramer is content dat Dijksma’s visie dat niet in de weg staat. Regio’s moeten wat hem betreft ook ruimte krijgen om te experimenteren.

Dijksma zegt dat Nederland niet genoeg heeft aan de regionale pilots en de tot 2030 reeds geplande investering van 10 miljard euro in het spoor. ,,Het is aan het nieuwe kabinet, maar ook aan regionale bestuurders en vervoerders om verdere stappen te zetten.’’

Vervoerbedrijven, transportorganisaties (weg en water), de RAI vereniging en de ANWB, verenigd in mobiliteitsclub Vooruit!, hebben een oproep aan de politiek gedaan om jaarlijks minstens 1 miljard extra in de mobiliteit te steken. Het geld is onder meer bedoeld om de bezuinigingen van de laatste jaren goed te maken. Volgens de club nemen congestie en reistijdverlies op de weg tot 2021 met 38 procent toe. ,,En ondanks de crisis groeide het OV de laatste jaren ook. De rek is er uit. Mobiliteit moet en kan anders.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct