Ik herinner me nog goed dat ik voor het eerst een mobiele telefoon in mijn handen gedrukt kreeg. Ik deed net alsof ik wist hoe het ding werkte maar stiekem had ik geen flauw idee. Gelukkig bleek het bellen helemaal zo moeilijk niet, maar het duurde zeker nog twee jaar voor ik ook leerde sms’en.

En ik dacht er ineens weer aan toen ik deze week samen met vriend A. een te koop staand huis bekeek. De trap naar boven had geen leuning en als je de verdiepingsvloer opstapte moest je bijna hurken om je hoofd niet te stoten. Dit was geen pand waarin je middenin de winter in een t-shirt, zonder kippenvel, een boek kon zitten lezen.

In alles ademde het huis een sobere onbarmhartigheid. Na afloop van de bezichtiging beklom ik thuis daarom geïnspireerd de treetjes naar de bedstedekast.

Ik was op zoek naar de ,,opgetekende zaken uit het jongste verleden tot 1925’’ van de Friese landarbeider Imke Klaver. In 1974 werden zijn herinneringen ,,van histories belang’’ uitgegeven door uitgeverij SUN en vooral de notities over het dagelijks leven stemmen tot nadenken.

De wereld van Imke Klaver was volslagen anders dan die van ons

Klaver, die in 1880 geboren werd en op 25 oktober 1967 overleed ,,na slechts een dag ziek te zijn geweest’’, beschrijft haarfijn de kou, de duisternis en de uitbuiting van de Friese landarbeidersklasse rond 1900.

Toen hij een jaar of drie was raakte hij gewond aan een voet waardoor hij een tijdje in de bedstee in de woonkamer lag. De kleine Imke keek een beetje landerig de kamer rond en van wat hij toen zag maakte hij veel later een tekening die hij ‘De huiskamer bij moeder’ doopte.

Een kachel was er nog niet, zag ik, maar op de haardplaats onder de schoorsteen stond wel een grote ijzeren pot waarin een vuurtje werd gestookt en aan de ketting die uit de schoorsteen stak, kon een ketel of een pan boven de vlammen worden gehangen.

Of er een tafelkleed op tafel lag? ,,Welnee’, schrijft Klaver. ,,Bordjes voor de broodmaaltijd’’ gebruikten ze ook niet en niet alleen de armste mensen maar ook welgestelde boeren hadden rond die tijd nog de gewoonte om bij het aardappeleten een pannetje met wat vet of olie in de schaal met piepers te zetten ,,zodat eenieder er zijn aardappelen in kon dippen’’.

De wereld van Imke Klaver was volslagen anders dan die van ons. Als hij als kind naar de winkel moest kreeg hij voor alle soorten boodschappen zakjes mee. ,,De ene voor de rijst, de andere voor de gort, het meel of het zout’‘ en als je onverhoopt een zak tekort kwam plakte de winkelier er met een ontevreden gezicht zelf eentje van oude kranten. ,,Dat ging meestal met tegensputteren’’, herinnerde Klaver zich want krantenpapier was schaars.

Ik las het en dacht aan nu. Aan vloerverwarming, vaccinatieprogramma’s, pakketreizen, kant-en-klaar-maaltijden, vegetarische kipstukjes en warme broodjes uit de airfryer. Aan corona ook, aan de schijnbare maakbaarheid van het moderne leven en aan de moeders van ‘Moederhart’ die een ,,kindvriendelijke samenleving eisen zonder test- en vaccinatiedwang’’.

,,Wij hebben de velocipède zien komen, de auto, het vliegtuig, de telefoon, het elektries licht, de kinematograaf en de film, de radio en de televisie’’, schrijft Imke Klaver. En nu hebben wij het ook best zwaar. Nu zien wij de opkomst van de verwende mens.

Jantien.de . boer@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Column
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct