Bert Pool (70) en Dick Gijsen (65) repareren vanmiddag koffiezetapparaten.

Kan ik het zelf maken? In de praktijk blijkt dat vaak lastig

Bert Pool (70) en Dick Gijsen (65) repareren vanmiddag koffiezetapparaten. Foto: JanSpoelstra.nl

Repareer je spullen in plaats van ze weg te gooien, klonk een SIRE-campagne vorig jaar. De praktijk is weerbarstiger.

Pats! Met een scherpe klap is er een einde gekomen aan het leven van het traphekje dat onze keuken afsluit van de rest van de woonkamer. Onze babytweeling kruipt enthousiast de keuken in - eindelijk hebben ze het voor elkaar. Ik bekijk het hekje nog eens goed en zie dat er met het hekje zelf niks mis is. Het plastic scharniertje is gebroken. Bizar eigenlijk, denk ik meteen, dat ze voor zo’n hekje – dat tegen een stootje moet kunnen – kunststof scharniertjes gebruiken.

Ik stuur de grote bouwmarkt waar we het hekje jaren geleden kochten een berichtje. Die kunnen vast nieuwe scharniertjes leveren.

Dat gaat echter zo maar niet, blijkt al snel. Als de klantenservicemedewerker erachter komt dat ik de aankoopbon niet meer heb, gaan alle deuren dicht. Ik moet zelf maar naar de bouwmarkt komen en nieuwe scharnieren kopen, vindt hij. Of ik daar scharnieren vindt die op dit hekje passen kan hij niet zeggen. Uiteindelijk weet ik met wat ijzerwaren die ik nog had liggen het hekje weer op te hangen, waarna we het weer goed kunnen gebruiken.

SIRE

Zoals het hierboven met het traphekje gaat, lijkt het steeds vaker te gaan. Een grote publiekscampagne van SIRE spoorde consumenten vorig jaar aan om spullen eerst te repareren, in plaats van ze meteen weg te gooien. In de praktijk is dat soms lastiger. Vervangende onderdelen zijn niet te krijgen, en nieuw kopen is soms zó goedkoop dat de verleiding groot is je het gedoe van een reparatie te besparen.

Z elf apparaten openschroeven wordt ontmoedigd. Er worden gekke schroefjes gebruikt, áls je al schroefjes ziet zitten aan de buitenkant. Soms zitten apparaten dichtgelijmd zodat openmaken voor onherstelbare schade zorgt. En als je een apparaat zelf opent, is dat voor de meeste fabrikanten reden om direct de garantie te laten vervallen.

Kan ik het zelf maken?

Doodzonde. Ik vind het namelijk leuk om spullen zelf te repareren. Gaat er in ons huis iets stuk dan is dat in de eerste plaats een uitdaging: kan ik het zelf maken?

Dat is me min of meer met de paplepel ingegoten. Vroeger, als kleine jongen, stuitte ik in de bijkeuken niet zelden op een wasmachine die op zijn kop stond, een tapijt van schroefjes en onderdelen eromheen, en mijn vader prutsend in het midden. Zijn vader, mijn opa, was fanatiek abonnee van het tijdschrift Na Vijven. Het blad, zo valt te lezen op de website van de Koninklijke Bibliotheek, ,,mikte op een actieve besteding van de vrije tijd, waarbij geprobeerd werd overgebleven materialen en weggooiproducten een zinvolle bestemming te geven.’’

Al heel jong was het een grote hobby van me om apparaten open te schroeven en te kijken wat er in zat. Niet per se omdat ze kapot waren, al waren ze dat soms wel ineens na mijn ‘reparaties’. Ahum.

loading

En nog altijd heb ik er lol in. Voor een Miele wasmachine kun je prima online nieuwe onderdelen bestellen, weet ik inmiddels. Zo verving ik al de pomp, het deurrubber en het deurrelais. Op YouTube wemelt het van de instructiefilmpjes.

D e Zweedse meubelgigant blijkt ook verrassend goed op orde qua reserveonderdelen. Een gesneuveld scharniertje van een keukenkastje blijkt een uniek nummer te hebben. Na kort contact met de klantenservice ligt een paar dagen later – kosteloos – een nieuw scharniertje in de brievenbus.

Zou het de Scandinavische volksaard zijn? Want ook de Deense fabrikant van een ander traphekje heeft me nu al tot twee keer toe een – ook gratis en voor niks – een vervangend onderdeel opgestuurd. Ook al kochten we het hekje al jaren geleden.

Ik besluit het eens aan de experts te vragen, en stap op een vrijdagmiddag halverwege september op de fiets naar wijkcentrum Heechterp-Schieringen in Leeuwarden. Daar zit een man zuchtend naar een half gedemonteerde stofzuiger te kijken. Een tafel verderop haalt een man voorzichtig een kolomventilator uit elkaar. Alsof hij een explosief onschadelijk maakt. En naast hem zit een man in een bloemige polo te prutsen aan een Senseo-koffiezetapparaat.

Het Repair Café.

In 2009 bedacht in Amsterdam en inmid dels een wereldwijd succes. Mensen kunnen er hun kapotte apparaten gratis langsbrengen voor reparatie.

Ook de drie reparateurs hier zien dat het steeds moeilijker wordt om apparaten open te maken. Goed voorbeeld is de eerdergenoemde stofzuiger. Want ook al heeft Johan Plantinga alle schroefjes eruit gedraaid; het stofmonster gaat niet open. Dat heeft natuurlijk te maken met de plastic ‘haakjes’ waarmee het ding in elkaar geklikt zit. Die hebben de neiging te breken zodra je er wat kracht op zet. ,,En dan ben je verder van huis. Ik durf het niet aan.’’

 

,,Vroeger had je nog transistoren, daar kon je nog wat aan repareren’’, weet zijn collega Dick Gijsen. Nu ziet een beetje reparateur zich gehinderd door onbegrijpelijke elektronica, verstopte onderdelen of obscure schroefjes. Om maar te zwijgen over mobiele telefoon-fabrikanten, die vitale onderdelen als batterijen en schermpjes dusdanig verlijmen dat er geen beginnen aan is.

Had de SIRE-campagne zich niet ook op de fabrikant moeten richten? Lucy van der Helm van SIRE: ,, Wij zijn ons er terdege bewust van dat er bij het onderwerp Repareren een rol is weggelegd voor fabrikanten. SIRE richt zich echter altijd op de Nederlandse consument met haar campagnes. We hopen natuurlijk dat als gevolg van de campagne de Nederlandse consument van zich laat horen richting de fabrikanten. Het is bekend dat repareren vandaag de dag niet meer top of mind is bij de consument. En willen we dit veranderen, zullen we eerst de bereidheid tot repareren moeten enthousiasmeren.

Een schoonheidsfonkje

 

Daarnaast is het zo dat fabrikanten bij bepaalde producten geen rol spelen. Het repareren van je fiets, kleding, meubels, koffers, speelgoed kun je altijd zelf bepalen zonder dat je belemmeringen ondervindt. Het argument ‘ja, maar de fabrikant’ gaat derhalve maar ten dele op.’’

Gelukkig schiet Europa te hulp. De Europese Commissie stemde eind vorig jaar in met maatregelen die het repareren van apparaten makkelijker moet maken. Zo moeten reserveonderdelen makkelijk en langdurig verkrijgbaar zijn tegen een redelijke prijs. Ook wordt het verplicht dat onderdelen vervangen kunnen worden met gewoon gereedschap, zonder dat het apparaat daarbij beschadigt.

Iedereen tevreden? Niet helemaal, de nieuwe maatregelen gelden vooral in het voordeel van professionele reparateurs. Onder andere Natuur & Milieu zet zich nu in om het repareren ook voor consumenten te vergemakkelijken.

Ondertussen heeft Bert Pool in wijkcentrum Heechterp-Schieringen de kolomventilator weer aan de praat gekregen, ook al leek deze op sterven na dood. ,,Ho, ik zag een vonkje!’’ zegt zijn collega-reparateur Plantinga. Gijsen glimlacht. ,,Dat was een schoonheidsvonkje.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct