Van links naar rechts: Johan Cnossen, Anje de Jong en Wietze de Jong.

Jiddisch muziekgezelschap Samoosara viert tien jaar klezmermuziek

Van links naar rechts: Johan Cnossen, Anje de Jong en Wietze de Jong. FOTO GETSJE VIJN

Het Jiddische muziekgezelschap Samoosara heeft al in menig Friese kerk opgetreden. Dit jaar viert de groep haar tienjarig jubileum. Geïnspireerd door de Joodse cultuur, brengt het gezelschap haar muziek, verhalen en moppen in een Fries jasje de kerk in.

Samoosara, bestaande uit Wietze de Jong (accordeon en zang), Anje de Jong (viool en zang) en Johan Cnossen (dwarsfluit en zang), staat nu met het nieuwe programma  Mazzeltof  op de planken. In voornamelijk PKN- en doopsgezinde kerkgemeentes verzorgen de drie muzikanten complete erediensten waarin ze hun, in het Fries vertaalde, Jiddische en Hebreeuwse muziek laten horen. Ze treden nog steeds op, maar vandaag de dag gaat dat via livestreams.

Hun muziek wisselen ze af met verhalen, gedichten en witzen (grappen). ,,Ik tink dat yn ús programma de kearnwurden geloof, hoop en leafde wol trochklinke en wy hoopje dat wy de tsjerkegonger dêr dielgenoat fan meitsje kinne”, zegt Johan Cnossen.

Toeval

Daarnaast vindt de groep speelsheid en humor erg belangrijk. ,,Net alles hoecht yn it gareel te bliuwen. Der mei om ús wol wat mear lol en entûsjasme wêze yn de tsjerkebanken. Wy fine it dan ek moai as wy sjogge dat dat ta stân komt by ús optredens. No haw ik it fansels oer in tiid foar it coronavirus. As minsken ús nei ôfrin fan in tsjinst hielendal fleurich yn ’e mjitte kamen om ús te betankjen, dan fûn ik dat prachtich”, zegt Cnossen enthousiast. ,,Dêr doch ik it foar. Dan is myn hiele dei wer goed.”

De groep krijgt vaak de vraag: waarom maken jullie eigenlijk Hebreeuwse en Jiddische muziek? ,,Dêr binne wy eins per tafal yn rôle. In dûmny dy’t ik ken, Gerrit Groeneveld, hat him yn in sabbatical ris ferdjippe yn de Hebriuwske en Jiddyske kultuer. Mei syn opdiene ynspiraasje hat er in muzikaal optreden makke foar yn ’e tsjerke en hy frege oft ik meisjonge woe. Ik bin al myn hiele libben muzikaal, dus dat seach ik wol sitten. It wie eins de bedoeling dat wy mar ien kear optrede soene, mar ik fûn de muzyk sa moai! Dus ik sei tsjin Gerrit: dit moatte wy faker dwaan!”

En zo geschiedde. Er ontstond een samenwerking met vijf andere mensen, onder wie Wietze en Anje de Jong. ,,We neamden ússels Lechajim, dat toast op it libben betsjut.”

Het repeteren en optreden was in het begin niet altijd even gemakkelijk. ,,Mei sa’n grutte groep wie it meastentiids dreech om data te prikken om byelkoar te kommen. Ik murk al gau dat Anje, Wietze en ik it fanatykst wiene. Us muzyk begûn wat in eigen libben te krijen en wy krigen al gau in eigen repertoire. Dêr is úteinlik Samoosara út berne.”

Wat het publiek wil horen

Al tien jaar lang gaat Samoosara op dezelfde manier te werk: Cnossen zoekt inspirerende melodieën en teksten op, die vervolgens worden vertaald door dominee Gerrit Groeneveld, dominee Gerard Rinsma, of pastoraal werker Baukje Nijholt. Cnossen: ,,Eins noch bêst bysûnder dat der noch minsken binne dy’t Hebriuwsk of Jiddysk nei it Frysk oersette kinne.” De melodieën die Cnossen vindt, worden afgestemd met arrangementen die musicus Jan Andries Dijkstra vaak maakt.

Daarentegen zijn de optredens van Samoosara weer erg verschillend. ,,Wy passe ús programma eins elk optreden wol oan. Somtiden goaie wy der wat ferskes út en dan dogge wy der wer in pear hiel âlde nûmers by. It hinget ek wat ôf fan it publyk en wat wy tinke dat sy hearre wolle.”

Een optreden begint doorgaans met een nigun: een gebed zonder woorden. Want, zegt Cnossen: ,,wurden reitsje it hert, mar muzyk rekket de siel.” Met de samenstelling accordeon, dwarsfluit en viool krijgen de authentieke klezmermelodieën een frisse klank. ,,Klezmermuzyk waard eartiids op Joadske brulloften spile. Dy brulloften duorren meastentiids wol fjouwer dagen, dus men moast in grut repertoire hawwe.”

Shalom Chaverim

Naast de vrolijke muziek wil de groep het publiek ook aan het denken zetten. Dit proberen ze te doen met zelfspot en het vertellen van witzen en verhalen. ,,Sa fertelle wy in Bibelferhaal út Lucas 12. Dat giet oer jild en it sammeljen fan besit.” Jezus zegt: ‘Verkoop je bezittingen en geef aalmoezen. Maak voor jezelf een geldbuidel die niet verslijt, een schat in de hemel die niet opraakt.’ Cnossen: ,,Minsken wolle altyd mar mear, dat sit yn ús aard. Mar dat is net altyd goed foar ús.”

De diensten eindigen standaard met de zegenbede Shalom Chaverim. ,,Dit betsjut frede foar jimme, freonen. Dêrnei sjonge wy noch Lehitraot: oant sjen.”

Interactie met het publiek vindt Cnossen belangrijk, maar dat is in deze coronatijd niet vanzelfsprekend meer. ,,Wy trede noch wol op, mar dan yn in livestreamtsjinst. Dat is dochs minder moai. Je wolle graach sjen wat foar effekt it op minsken hat en dat kin no net. Dêr komt by dat tsjerken ús útnûgje troch ‘mond-op-mondreclame’. Omdat wy no minder te sjen binne, is der ek minder reklame. Undanks dat geane wy wol troch. Dy drive hawwe wy wol.”

Onder de mensen

De groep heeft nu 50 nummers op haar naam staan. In 2014 bracht Samoosara in eigen beheer haar eerste cd uit, genaamd  Mazzel & Broge . In 2016 dook de groep de Noorderzon studio in van Sytse Broersma (bassist van De Kast), voor de opnames van het lied ‘ Bern do rinst yn de sinne ’. Vorig jaar en dit jaar volgden de opnames van ‘ In nije wrâld ’, ‘ Ha do famke ’ ‘ I is in skimerjûn ’ en ‘ Us dochter ’. Van enkele nummers zijn videoclips gemaakt, die nu op YouTube te zien zijn. ,,In cd bringe wy tink ik net mear út”, zegt Cnossen. ,,Dy keapet gjinien mear. Nije muzyk bringe wy dêrom út op YouTube.”

Of ze nog tien jaar doorgaan? Dat weet Cnossen nog niet. ,,Ik hoopje dat wy aanst wer gewoan optrede kinne ûnder de minsken. Dat fine wy nammentlik it moaiste. Dan wolle wy noch wol even troch.” Na een stilte zegt hij lachend: ,,Wy binne eins trije hiel aparte minsken. Dat bynt ús en hâldt ús geande.”

samoosara.nl

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct