Zijn HEMA en Action echt essentiële winkels? Vijf vragen over wanneer een winkel nou wel of niet open mag

HEMA-winkels blijven open voor essentiële producten ANP

Ben je een essentiële winkel als je voedingswaren als rookworsten en gebak verkoopt? Of neem je dan een loopje met de regels?

Eerst maar eens: over welke winkels hebben we het als het gaat om essentiële winkels?

Premier Mark Rutte was er maandagavond in zijn toespraak redelijk helder over. Essentiële winkels zijn supermarkten, apotheken en drogisten. Oftewel winkels waar je terechtkan voor je eerste levensbehoeften zoals brood en medicijnen. Dat geldt voor mens en dier want ook dierenwinkels hoeven niet dicht. Daarnaast wordt een uitzondering gemaakt voor winkels voor medische hulpmiddelen en opticiens en audiciens. Ook stomerijen en wasserijen mogen openblijven en de markt kan doorgaan. Verder blijven tankstations gewoon open en als je auto kapot gaat, kan je hem nog steeds bij een garage laten repareren. Buiten mogen ook nog steeds bloemen en kerstbomen verkocht worden. Tot slot mogen ook de servicepunten voor het afhalen en verzenden van pakketten open blijven.

In dat rijtje zie ik het assortiment van de HEMA niet staan. Waarom gaan zij dan toch open?

Het warenhuis leek na de toespraak van Rutte een beetje in een grijs gebied te zitten. HEMA ziet zichzelf als een hybride winkel. Ja, je kan er een nieuwe bh kopen of een pannenset, maar het warenhuis heeft ook een redelijk aanbod van etenswaren en ze zijn landelijk nummer 1 met de verkoop van gebak. Voor het bedrijf was het dan ook niet meer dan logisch om de winkel toch te openen. Naar eigen zeggen ook ,,om de supermarkten te ontlasten’’. Ook de Action wil om die reden open. Bij de budgetketen kunnen klanten dan terecht voor onder meer schoonmaakmiddel. Het kabinet lijkt daar echter voor te gaan liggen, zo meldden Haagse bronnen woensdagochtend.

Maar zijn er dan geen regels over wie wel en niet open mag?

Het kabinet deed aanvankelijk een beroep op het gezond verstand van ondernemers om de afweging te maken of ze wel of niet open konden gaan. Omdat dat toch veel onduidelijkheid gaf, kwam Economische Zaken dinsdag met aanvullende regels. Of een winkel essentieel is of niet hangt daarbij af van de omzet. Komt 70 procent van de omzet uit levensmiddelen of medicijnen dan is een winkel essentieel en mag helemaal open. Bij hybride winkels zoals de HEMA wordt gekeken per afdeling. Als het deel dat wel valt onder wat het kabinet essentieel noemt voor 30 procent bijdraagt aan de omzet van een winkel, dan mag die afdeling open. De rest van het pand moet afgesloten blijven.

Hetzelfde geldt voor de servicepunten voor pakketjes. Een Bruna met een punt van PostNL mag open voor het afhalen en brengen van pakketten maar mag die klant geen boek verkopen. Onder meer Primera zet daar vraagtekens bij. ,,We weten dat iedereen preekt voor eigen parochie maar nu komen mensen in onze winkels een pakje halen en gaan daarna naar de overkant om in de supermarkt sigaretten te kopen. Dat is toch niet te verkopen en dat leidt ook tot veel onduidelijkheid. Als wij wel tabak en loten mogen verkopen, zouden we juist ook de supermarkten kunnen ontlasten. Daar is het al druk genoeg”, aldus een woordvoerder van Primera.

Wat als een winkel toch opengaat? Krijgt de ondernemer dan een boete?

Ja dat kan. In de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 (beter bekend als de coronawet) die op 1 december is ingegaan staat dat via een ministeriële noodregeling per direct vergaande maatregelen aangekondigd kunnen worden. De handhaving ligt vervolgens bij de gemeentes. Zij kunnen bijvoorbeeld optreden als een winkel toch opengaat zoals dinsdag het geval was bij een kledingwinkel in Wommels. Een ondernemer krijgt dan eerst een aanwijzing, het verzoek om direct te sluiten. Vaak wordt dan ook een last onder dwangsom gegeven, wat betekent dat de ondernemer een boete krijgt als hij openblijft. Eventueel kan ook via het strafrecht ingegrepen worden. De boete kan dan oplopen tot 8700 euro.

Is er voor winkeliers nog een mogelijkheid om toch wat te verdienen al is hun winkel dicht?

Bezorgen mag nog steeds. Veel ondernemers vestigen dan ook extra aandacht op hun webshop. De Primera in Bolsward, wel open voor het afhalen van pakketjes maar niet voor kerstkaarten, lost het op door klanten te vragen om hun bestelling via WhatsApp door te geven. Dat pakketje kunnen klanten vervolgens af komen halen in de winkel. Bij bouwmarkten zijn afhaalloketten toegestaan zodat mensen toch een nieuwe kraan kunnen kopen, mocht die onverhoopt afbreken. De branchevereniging van de winkeliers pleit voor de mogelijkheid van een afhaalloket voor elke winkel .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Uitlegverhaal
Coronavirus