Cor de Nijs: ,,Bezwaren zijn volkomen normaal en horen bij een democratisch proces.''

IJsselmeer wingebied voor 90 miljoen kuub zand

Cor de Nijs: ,,Bezwaren zijn volkomen normaal en horen bij een democratisch proces.''

Aannemersbedrijf Smals uit Cuijk wil de komende dertig jaar 2 tot 3 miljoen kubieke meter zand winnen uit het IJsselmeer. Deze week heeft het bedrijf de vergunning aangevraagd bij de gemeente Súdwest Fryslân. Smals is erop voorbereid dat er bezwaren worden ingediend.

Het aannemersbedrijf heeft een officiële aanvraag ingediend voor verschillende vergunningen om zand te mogen winnen op 5,9 kilometer uit de kust van Oudemirdum en 7 kilometer westelijk van de Noordoostpolder. Gedurende 30 jaar wordt naar verwachting jaarlijks tussen de 2 en 3 miljoen kuub zand gewonnen voor de bouw en het ophogen van wegen.

Omzet: half miljard

In het IJsselmeer komt een werkeiland van 7 hectare (ongeveer 16 voetbalvelden) en daaromheen ontstaat een winput van 218 hectare met een maximale diepte van 60 meter. Met het project is voor Smals een investering van bijna 50 miljoen gemoeid. De totale omzet van het project is bijna een half miljard euro, aldus projectleider Cor de Nijs (69).

loading  

Hij verwacht dat er tien mensen vast op het eiland komen te werken die vanuit Lemmer komen aanvaren. „De eerste Friezen hebben zich al bij mij gemeld. Zij moeten als operators de zandverwerkingsinstallatie aansturen en de schepen laden”, vertelt De Nijs. Over een paar jaar meren er dagelijks vier schepen van maximaal 2000 ton af.

Aanvraag

De aanvraag met ontwerpvergunningen ligt vanaf 2 maart ter inzage bij gemeente Fryske Marren, provincie en rijk. Op 22 maart is er een informatieavond. De vergunningsaanvraag is nog geen gelopen race, erkent de projectleider De Nijs. „Vanaf nu gaat het democratisch proces verder en kunnen mensen hun visie inbrengen”. Hij is al ruim vijftien jaar de projectleider namens het bedrijf en blijft ook na zijn pensionering betrokken.

Mensen kunnen vanaf nu hun visie geven op de zandwinning

Het duurt nog een paar jaar voor het eiland er daadwerkelijk ligt. Als de procedure dit jaar wordt afgerond, dan begint Royal Smals eerst met de bovenste zandlaag van 10 meter af te voeren. De Nijs: „Dat zand verkopen wij voor de ophoging van wegen en het opspuiten van het eiland. Dat opspuiten gaat 2 tot 3 jaar duren. Het komt langzaam zichtbaar boven water. Dan komt er steen bestorting en gaat de bulldozer het eiland vormgeven. Als het eiland er eenmaal ligt, beginnen we met het winnen van het industriële zand dat dieper zit. Tot 60 meter. Dat wordt gebruikt voor mortel, cement en beton”.

De commissie die de Milieu Effect Rapportage in 2016 beoordeelde, vond dat het plan tekortschoot op het gebied van de bescherming van beschermde watervogels, zoals de toppereend en de kuifeend. Door de zandwinning verdwijnt voor deze soorten belangrijk voedselgebied en worden andere vogels verstoord. Om verstoring en aantasting van leefgebied te beperken, geldt in het broedseizoen een nachtelijk vaarverbod. Ook wordt de recreatievaart beperkt en mogen recreanten niet op het eiland aanleggen. De commissie vond in 2016 dat met deze maatregelen nog niet aan de eisen van de natuurwetgeving wordt voldaan en wilde verbetering van de voesel en rustsituate van de vogels.

Aanpassingen

Smals heeft nu enkele aanpassingen gedaan. „Op een diepte van 60 meter zit er geen vis. Daarom komen aan de rand van de put stroken van ruim 30 meter breed en 10 meter diep. Door opwarming van het IJsselmeer wil de vis wel iets dieper gaan zitten. Bepaalde vissoorten kunnen dan toenemen wat ook goed is voor de vogelstand”, legt De Nijs uit.

Daarnaast komen er schelpenbanken die gelden als voedselplekken voor bepaalde mossels, zoals de driehoeksmossel. „We gaan op enkele plekken buiten de vaargeul op een diepte van vier meten een paar schepen vol met schelpen lossen. Daarop kunnen de mossels zich vastzetten. We hopen dat bepaalde vogelsoorten dan terug kunnen komen.” Of de oplossing van De Nijs voldoende is zal komende weken moeten blijken.

Bestemmingsplan

Voor de werkzaamheden moet de gemeente het bestemmingsplan aanpassen. Dit is noodzakelijk omdat de zandverwerkingsinstallatie op het werkeiland maximaal 22 meter hoog wordt. Daarmee verandert het beeld van het IJsselmeer vanaf de kust. De omgevingsvergunning is nodig voor de aanleg van het eiland, de gevolgen voor milieu en natuur en de elektriciteitskabel die Liander vanaf de vaste wal legt.

Naast de gemeentelijke vergunningen, wil het rijk een vergunning op basis van de Waterwet een ontgrondingsvergunning afgeven. Die documenten worden in de Staatscourant gepubliceerd. De provincie Fryslân heeft voor de natuuraspecten al een ontwerp verklaring van geen bedenkingen afgegeven.

Bezwaren

De Nijs verwacht dat er wel bezwaren zullen worden ingebracht: „Dat is volkomen normaal en hoort bij het democratisch proces. Er zijn altijd partijen die tegen ontgronden zijn. Nadat mensen hun visie inbrengen kan de gemeente of rijk besluiten dat we ons plan moeten aanpassen.’’

Na het verlenen van de vergunning kunnen mensen die eerder hun visie inbrachten nog in beroep gaan tegen de vergunning. Uiteindelijk velt de Raad van State het laatste, beslissende oordeel. De Nij vertrouwt erop dat de vergunningen rond komen: ,, Ik heb al jaren met die procedures van doen. Als het proces zorgvuldig is doorlopen, dan beschikt de Raad van State eigenlijk altijd positief. Ik ben zelf in ieder geval nog nooit negatief uit Den Haag teruggekomen.’’

Jaarlijks 100.000 euro in gemeentekas

De gemeente De Fryske Marren krijgt jaarlijks zo’n 100.000 euro uit de verkoop van zand als het bedijf Smals uit Cuijk vergunning krijgt voor de winning van het zand. Aannemer Smals is met de gemeente De Fryske Marren overeengekomen dat het per kubieke meter gewonnen zand 5 cent afdraagt.

„Het komt neer op zo’n 100.000 euro per jaar als we op gang zijn gekomen. De gemeente zal het gebruiken voor het bevorderen van toerisme en natuur. Het is een vrijwillige afdracht, formeel hoeven we dat niet te doen. We vinden het belangrijk voor het draagvlak”, aldus projectleider De Nijs. Smals keert 2,41 euro per kubieke meter gewonnen zand uit aan het rijk.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct