Hoe te handhaven bij het Polderhoofdkanaal? Naar de letter of in de geest van de wet?

Hoe moeten de natuurcompensatiemaatregelen rond het Polderhoofdkanaal worden beoordeeld? Tellen de papieren regels uit de ontheffing of de resultaten uit de praktijk? Aan de bestuursrechter om het antwoord te geven.

De vraag is een wezenlijk onderdeel in het geschil dat al jaren speelt tussen Judy Hoomans uit Nij Beets enerzijds en de provincie Fryslân en gemeente Opsterland anderzijds. Ze steggelen over de uitvoering van de compensatiemaatregelen voor natuur die nodig waren nadat het Polderhoofdkanaal geschikt gemaakt werd voor de pleziervaart.

Dinsdag troffen de drie elkaar bij de bestuursrechter in Groningen.

Hoomans is een direct belanghebbende in de zaak. Haar perceel grenst aan het kanaal en is onderdeel van het gebied waar de natuurcompensatie plaatsvindt. Daarvoor zijn er op en rond haar land verschillende ingrepen gedaan. Het effect daarvan is echter het tegenovergestelde van wat beoogd was, vindt ze. Zo is in een petgat op haar land de samenstelling van het water door de ingrepen zo veranderd dat het voor een insect als de gestreepte waterroofkever geen interessant teritorium meer is, waterplant krabbescheer grotendeels is verdwenen en de eerste algen beginnen te groeien. ,,Er is de teloorgang van een volledig ecosysteem te zien’’, hield ze de rechters dinsdagochtend voor.

Niet uitgevoerde maatregelen

De negatieve effecten op haar land hadden volgens Hoomans voorkomen kunnen worden als alle maatregelen die in de ontheffing staan waren uitgevoerd. Dat is echter niet gebeurd, betoogde haar advocaat Ivo van der Meer. Zo is een watertoevoer een stuk korter en smaller dan in de ontheffing wordt aangegeven, zijn de oevers niet goed onder handen genomen en werd het petgat te laat uitgediept. ,,Overduidelijke overtredingen’’, aldus de advocaat.

De provincie moet daar als toezichthouder op handhaven, vindt hij. Ook omdat in de ontheffing duidelijk staat dat alle maatregelen voor natuurcompensatie gerealiseerd moeten worden. Daarmee is de kwestie tussen Hoomans en de twee overheden niet zozeer een discussie over natuurcompensatie maar vooral over de juridische kant van het geheel.

Letter versus geest

Hoomans en Van der Meer betogen daarmee dat er gehandhaafd moet worden naar de letter van de wet. Zij vinden dat de ontheffing alleen verleend kan worden als alle maatregelen ook daadwerkelijk genomen worden.

Provincie en gemeente zien dat anders. Zij vinden dat gekeken moet worden naar het grotere plaatje. Volgens advocate Ingeborg Wind, die de provincie vertegenwoordigt, is uit alle onderzoeken gebleken dat de natuur zich goed ontwikkelt. De uitkomsten van de monitoring, die in ieder geval nog twee jaar doorloopt, onderstrepen dat.

,,De praktijk strookt echter niet altijd met het bestek’’, hield ze de rechters voor. ,,In de uitvoering zijn andere beslissingen gemaakt. Maar kwantitatief zijn de doelstellingen gehaald.’’ Van overtredingen is daarom geen sprake, ook al zijn de maatregelen dus niet uitgevoerd.

Veel coulance

Die redenering bevreemdde dinsdagochtend voorzitter Rudolf Vucsán. ,,In de ontheffing staan voorschriften en die zijn niet uitgevoerd. Waarom is dat geen overtreding?’’, wilde hij van Wind weten. ,,In andere zaken zie ik bij zulke afwijkingen geen coulance.’’ Hij vergeleek de uitvoering met een huis dat op geen enkele manier lijkt op de bouwtekening. ,,Er zitten een raam en een deur in maar daar houdt het wel mee op.’’

Volgens de advocate is die vergelijking echter niet te maken. ,,In natuurzaken zijn resultaten vooraf moeilijk vast te stellen. Men moest schatten wat nodig was, met een verschil tussen papier en werkelijkheid tot gevolg. De compensatie is niet exact uitgevoerd maar kwalitatief boeken we resultaat.’’

Nut en noodzaak betwist

Nut en noodzaak van extra maatregelen zien provincie en gemeente dan ook niet. Wind: ,,Waarom zou je herstellen wat je niet hoeft te herstellen?’’

Van der Meer zou die gedachte liever omkeren. ,,Aan de provincie de taak om aan te tonen dat de niet genomen maatregelen geen negatief effect hebben. In de komende jaren gaat de compensatie niet van de grond komen zoals dat is bedoeld. Een leek ziet nu mooie natuur maar feitelijk zit het anders.’’

Hij vraagt zich ook af of het volgens de overheden op Hoomans’ land misschien wel een tandje minder kan omdat de resultaten elders meevallen. ,,Dat is niet verstandig. Dit is een langjarig project. Alle inspanningen zijn nodig.’’ Gemeente en provincie ontkennen dat dit het geval is.

Zes weken

Hoe er moet worden gehandhaafd, daarover gaat de rechter zich de komende zes weken buigen. ,,Al is dat optimistisch’’, stelde voorzitter Vucsán aan het einde van de zitting. Lukt het niet in die gestelde tijd, dan is er nog ruimte om zes weken langer over de kwestie na te denken.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement