Gevoelens delen en sociale steun zoeken is volgens psycholoog Anneke Hol een belangrijke factor bij het tegengaan van depressieve gevoelens.

Hoe houd je veerkracht in tijden van crisis?

Gevoelens delen en sociale steun zoeken is volgens psycholoog Anneke Hol een belangrijke factor bij het tegengaan van depressieve gevoelens. Foto: Jilmer Postma

De ‘vierde golf’ wordt het ook wel genoemd, de mentale gevolgen van een crisis die pas later aan de oppervlakte komen zoals psychische trauma’s en burn-out. Volgens GGZ Friesland is het zaak om nu te gaan werken aan de veerkracht van mensen.

Eind oktober trok GGZ Nederland aan de bel: er zijn grote zorgen over de gevolgen van de coronacrisis voor de geestelijke gezondheid van de Nederlandse bevolking. Vooral over de mentale gesteldheid van kinderen en jongeren. Bij die groep kwamen de afgelopen periode meer stress- en depressieklachten voor. Volgens de GGZ zijn er steeds meer aanwijzingen dat de jeugd lijdt onder het stilvallen van sociale gebeurtenissen. 

„De problemen die we zien, zijn acuut en moeten aangepakt worden om groepen die nu al door het ijs dreigen te zakken te helpen”, sprak voorzitter Jacobine Geel van GGZ Nederland.

Zorgelijk

Vooral de grotere psychologenpraktijken zagen het aantal aanmeldingen sinds corona toenemen. Dat geldt ook voor Kien in Sneek en Harlingen, dat specialistische GGZ-hulp biedt. ,,In vergelijking met 2019 was van juli tot en met oktober sprake van een stijging van 43 procent, en bij de jeugd tot achttien jaar zelfs 60 procent’’, zegt psycholoog Charlotte van der Wal.

,,Echt zorgelijk’’’, vindt zij. ,,Feestjes, sociale activiteiten: het gaat allemaal niet door. Dan is het heel moeilijk om verbinding te houden. Sluimerende psychische klachten kunnen nu naar boven komen.’’

GGZ Friesland ziet nu nog geen toename in het aantal aanmeldingen voor psychische hulp, maar verwacht dit op termijn wel. ,,In een crisissituatie kunnen de meeste mensen zich wel even staande houden. Het wordt lastiger als het langer duurt en de machteloosheid toeneemt’’, zegt psycholoog Anneke Hol van GGZ Friesland. 

En dat is wat er nu aan de hand is. Tijdens de persconferentie van vorige week bleek dat de gedeeltelijke  lockdown  waarin we zitten, weer verzwaard wordt. Tijdelijk weliswaar, maar hoe lang het allemaal nog duurt? Niemand die het weet.

Hol: ,,Er zijn steeds meer mensen die last krijgen van de secundaire gevolgen van corona: ze verliezen hun werk, de opleiding stagneert, er ontstaan financiële of relationele problemen.’’

Om te voorkomen dat psychische problemen alleen maar groter worden en de druk op de GGZ toeneemt, is het belangrijk om nu actie te ondernemen, stelt de psycholoog uit Beetsterzwaag.

Probleemoplossend vermogen

Daarbij is bewustwording van groot belang. ,,Bijvoorbeeld als je je realiseert dat je een andere invulling moet vinden voor je sportvereniging door met iemand te gaan hardlopen, heb je al een slag gemaakt.’’ Dat klinkt misschien als een open deur, maar zegt Hol: ,,Niet iedereen heeft een even groot probleemoplossend vermogen.’’

Binnen GGZ Friesland is een werkgroep samengesteld die zich bezighoudt met de vraag: hoe kunnen we de veerkracht van de Fries vergroten? Hol: ,,Samen met ziekenhuis MCL hebben we het bijvoorbeeld over de inzet van vitaliteitsbevorderende digitale hulpmiddelen voor verpleegkundigen. Een soort games die mensen ervan bewust maken dat ze zelf invloed hebben op hun stresssysteem.’’ 

Als moeder van drie pubers merkt Hol hoe groot de dagelijkse gevolgen van corona zijn. ,,Jongeren zijn voor hun identiteitsontwikkeling en eigenwaarde sterk afhankelijk van leeftijdgenoten. Niet alleen op school, ook bij andere activiteiten. Ik raad ze dus aan: zoek elkaar toch op, binnen de grenzen van wat mag.’’

Prestatiedruk

De prestatiedruk in het voortgezet onderwijs mag wat haar betreft nu best een tandje lager. ,,Uit onderzoek is gebleken dat veel leerlingen afgelopen voorjaar een leerachterstand hebben opgelopen. De prestatienorm is daar echter niet op aangepast. Niemand vindt falen leuk, maar we zitten nu in een realiteit waarbij misschien niet alle leerdoelen haalbaar zijn. Dat moet je als school erkennen, anders neemt de druk en daarmee het risico op psychische klachten alleen maar toe.’’

Ook studenten raadt de psycholoog aan de verbinding te blijven zoeken met leeftijdgenoten. ,,Spreek bijvoorbeeld af om vrijdagavond spelletjes te doen via Zoom. Blijf anderen opzoeken voor zover mogelijk en deel je gevoelens. Het zoeken van sociale steun is een heel belangrijke factor bij het tegengaan van depressieve gevoelens.’’

En verder: ,,Blijf actief, zoek een zinvolle dagbesteding en verzorg je zelf goed. Dus regelmatig eten en drinken, je normaal aankleden ook al hoef je niet naar college.’’

Het is allemaal van belang om je weerbaarheid te vergroten en zo psychische problemen te voorkomen. Hol: ,,Ik zeg altijd: een mens is net een boom. Die kan best een windje hebben, dan veert die wel weer terug. Maar met een fikse storm die maar blijft aanhouden, loop je het risico om te vallen. Dat moet je voor zijn.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct