Juf Rudy Spijkerman geeft online instructie aan de kleutergroep.

Hoe gaat het met de jongste kinderen tijdens de lockdown? 'Het is heel erg wat er nu gebeurt'

Juf Rudy Spijkerman geeft online instructie aan de kleutergroep. FOTO JILMER POSTMA

Hoe gaat het met de jongste kinderen tijdens de lockdown? ‘De gedachte is dat kleuters zich wel redden. Maar bij hen wordt juist de basis gelegd. Het is heel erg wat er nu gebeurt.’

Het is ’s ochtends half 9 als juf Rudy Spijkerman in een leeg lokaal van De Wiekslag in Drachten plaatsneemt achter haar laptop. Achtereenvolgens verschijnen Sven, Yoran, Nina, Alissa, Elvira en Thijs in beeld. Kleuters die nu zijn aangewezen op online instructie en thuisonderwijs.

Juf Rudy strooit met complimentjes aan de Tuinkabouters, zoals de groep heet. Dit zijn lang niet alle leerlingen uit de kleutergroep, maar afstandsonderwijs met de complete klas in dezelfde sessie is onwerkbaar.

,,Ik kan Nina nog niet goed horen. Mama, kun je even kijken of de microfoon aanstaat?’’, vraagt Spijkerman. Ervaring opdoen met programma’s als Teams kost ook hier wel even tijd.

Maar de kinderen werken goed mee en het leren van de letter S gaat voorspoedig. Helemaal leuk wordt het als juf vraagt of iedereen thuis even een voorwerp wil zoeken dat begint met de S. Alissa tovert een slipper tevoorschijn, Nina houdt een sinaasappel omhoog. Bij de letter K komen koekjes in beeld en iemand roept ‘krant’. Het blijkt de Bonusfolder van Albert Heijn te zijn.

Spijkerman sluit af met de thuisopdracht: ,,Ga tien dingen zoeken die allemaal met een andere letter beginnen. Leg die op tafel en vraag dan of papa en mama er een foto van maken en die naar mij opsturen.’’ Na enkele minuten komen de eerste appjes met foto’s al binnen.

Betrokkenheid ouders essentieel

Betrokkenheid van ouders is essentieel, vertelt ze. ,,Dat gaat in deze groepen echt heel goed. En verder is het zoeken naar wat werkt. We hebben gemerkt dat kinderen het leuk vinden als ze niet alleen naar het scherm moeten kijken, maar ook een opdrachtje moeten doen. Iets pakken en laten zien.’’

Maar ideaal is onderwijs tijdens een lockdown zeker niet, zegt Spijkerman, die al ruim veertig jaar lesgeeft. ,,We willen de kinderen natuurlijk het liefst alle dagen hier zien.’’

In de pandemie gaat veel aandacht uit naar kwetsbare ouderen, thuiswerkende ouders, studenten en worstelende pubers in het voortgezet onderwijs. ,,Maar vergeet deze groep niet. De gedachte is vaak: ach, het zijn nog maar kleuters, die redden zich wel. Maar juist hier, in de jongste groepen, wordt de basis gelegd voor de verdere ontwikkeling’’, aldus de kleuterjuf.

Ze staat niet alleen. Vijftig organisaties deden vorige week een oproep aan het kabinet om zo snel mogelijk een einde te maken aan de schoolsluiting. Kinderen in het hele land zijn al sinds woensdag 16 december aangewezen op thuisonderwijs en zitten nu, met een onderbreking van de kerstvakantie, al voor de vierde schoolweek thuis. En het ziet ernaar uit dat scholen in ieder geval gesloten blijven tot 8 februari.

Effecten eerste lockdown niet positief

Onderzoek van de Oxford University naar de effecten van de eerste lockdown op schoolkinderen waren niet positief. Ondanks alle inspanningen van scholen om online dan wel offline hun leerlingen zo goed mogelijk bij de les te houden, bleek dat kinderen die het toch al slechter deden dan de rest hun achterstand verder zagen oplopen.

Nu, met deze tweede lockdown, waarvan het einde nog niet in zicht is, begint het aantal uren zonder ‘echte’ school voor de allerkleinsten behoorlijk op te lopen. Kleuters in groep twee zaten vanaf 16 maart 2020 acht weken thuis. Na de meivakantie gingen scholen voor de helft van de tijd weer open en pas vanaf 8 juni was het onderwijs weer normaal. En de teller loopt sinds december weer flink op: een halve week voor de kerstvakantie (vanaf 16 december) en sinds 4 januari in ieder geval alweer vijf weken.

De noodkreet van vorige week werd gedaan door instanties als GGZ Nederland , het Trimbos Instituut en Jantje Beton. ‘Wat ons betreft is het sluiten van scholen een draconische maatregel, die ook niet nodig zou moeten zijn. De vraag is niet of scholen dicht moeten, maar hoe ze veilig open kunnen blijven. Door te zoeken naar andere oplossingen kunnen we de ontwikkelingsschade voor kinderen en jongeren beperken’, schrijven ze. Eerder riep Unicef regeringen wereldwijd al op te kijken naar manieren om tijdens de pandemie toch onderwijs te kunnen blijven geven.

Ouders doen veelal hun uiterste best om het ontbreken van school te kunnen opvangen, weet Spijkerman. En omgekeerd steekt ook de school veel energie in het zo goed als mogelijk een structuur van leren overeind te houden.

Maar als de lockdown nog verder wordt verlengd? Geluiden dat de maatregelen misschien nog worden verzwaard vanwege de dreiging die de besmettelijke Britse variant met zich meebrengt, die horen ze ook op De Wiekslag.

,,Na de eerste lockdown heb ik kinderen nog nooit zo blij gezien om weer naar school te gaan. Het duurde heel lang voor ze weer in de leerstand stonden’’, verzucht de kleuterjuf. Ze vindt het ,,heel erg’’ dat kleine kinderen de schoolse ontwikkeling nu voor een deel missen.

,,Spelen doen ze thuis ook wel. Maar veel kinderen krijgen het leren niet automatisch mee. Ze redden zich niet vanzelf. Hier ligt de basis, hier leren ze lezen en schrijven. Als wij niet naast hen gaan staan - wie dan wel?’’

Juna (4) vouwt de was

Het was ‘best even zoeken’, zegt Kim Gall, toen bleek dat de basisscholen voor de scholen vlak voor de kerstvakantie de deuren sloten vanwege de tweede lockdown. Maar met dochter Juna gaat het gelukkig goed, stelt ze vast. ,,Ze is heel leergierig. Maar ze helpt ook mee met kleine klusjes in huis, zoals de was opvouwen.’’

loading

Met nog een broertje (2) in huis en twee thuiswerkende ouders is het af en toe best druk. ,,Maar Juna gaat een keer per week naar een gastouder en een keer naar oma.’’ Ze maken er het beste van.

Het volgen van lessen op de iPad, met een koptelefoon op, vindt de vierjarige erg leuk. Maar, zegt haar moeder: ,,Juna vindt het heel jammer dat ze niet naar school kan. Ze mist juf Rudy het meest.’’

Esmee (5) helpt stofzuigen

,,Je merkt dat kinderen een boel energie overhouden als ze niet naar school gaan’’, zegt Louise Debreczeny, moeder van Esmee, lachend. Ook zij ziet nog geen problemen als gevolg van de lockdown. ,,Het gaat best wel goed met Esmee. Ze doet haar opdrachtjes goed en ze kan ook heel lekker spelen.’’

loading

Het scheelt dat zijzelf overdag thuis is, zegt Debreczeny. ,,Ik werk een paar avonden per week in een cafetaria, dus heb ik overdag alle tijd voor Esmee. Het is wel zo dat zij haar vriendjes mist, het echte contact.’’

Ook Esmee doet klusjes, en kan goed overweg met de stofzuiger. Haar ouders zetten haar aan het werk, want: ,,Op school zijn ze natuurlijk ook veel buiten. De energie die ze nu overhouden moet er wel uit. ,,Gisteren hebben we samen de vaatwasser uitgeruimd en Esmee gaat ook wel mee met mijn man naar het hok, om daar te helpen.’’

Yoran (5) sjouwt met stenen

Met een vader die een dag in de week vrij heeft kunnen nemen om voor de kinderen te zorgen en een moeder die tijdens de schoolsluiting ook haar agenda een dag kan schoonvegen, heeft Yoran het goed voor elkaar. ,,Het is een luxe die wij hebben. Ik heb een eigen bedrijf en Yorans vader heeft een baas die hier ook oog voor heeft’’, zegt moeder Jeanette de Jong.

Yoran vindt het prima om even achter de laptop met school bezig te zijn. ,,Maar hij vindt het ook heerlijk om thuis te zijn en lekker te spelen. Ik vind het mooi dat ze een paar keer per week even contact hebben met juf en klasgenootjes. Maar ze missen natuurlijk wel een stuk onderwijs – en het buiten spelen met elkaar.’’

loading

De Jong probeert met Yoran en de andere kinderen toch de dagelijkse structuur vast te houden. ,,En als het mooi weer is: hup naar buiten, spelen. We maken ook vaak samen even een wandelingetje, of we gaan naar het bos. Want ik merkte wel dat de schermtijd op een bepaald moment wel erg begon toe te nemen…’’

Ook Yoran helpt met klusjes, mede dankzij de ‘thuiswerkbingo’ die de school instelde en die de kleuters aanzet hun ouders mee te helpen. Zo was hij al een keertje aan het dweilen, maar hielp hij zijn vader ook met stenen sjouwen in de tuin.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Onderwijs
Instagram
Aanrader van de redactie
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct