Marga Waanders (r). FOTO NIELS WESTRA

Het blokkadeboegbeeld en de burgemeester

Marga Waanders (r). FOTO NIELS WESTRA

De een voelt zich gesteund door de wet, de ander door het volk. Marga Waanders, burgemeester van Dongeradeel, en Jenny Douwes, vrouw achter Project P., de eerste oproep tot het blokkeren van snelwegen tegen Pietendemonstranten.

Vijftien dagen nadat Sinterklaas zijn waaier aan pietensoorten mee terug troonde naar Spanje, blikken twee andere hoofdrolspelers van het Dokkumer Sinterklaasfeest op verzoek van de krant samen terug op de gebeurtenissen. Ze hebben nergens spijt van, vinden elkaar op een enkel puntje, maar vooral helemaal niet.

Burgemeester Marga Waanders en Jenny Douwes troffen elkaar sinds de gebeurtenissen rond de intocht op 18 november één keer. Op het bedrijf van Douwes in Harkema. Ze wilden elkaar eens in de ogen kijken, het ging tenslotte de hele tijd over hen. Helder werd toen net als nu: eens zullen ze het nooit worden.

Project P.

Douwes, ondernemer in verkoop en verhuur van bouwmaterieel, riep enkele dagen voor de landelijke intocht in Dokkum op de anti-pietdemonstranten van Kick Out Zwarte Piet op de snelwegen richting Friesland te vertragen. Massaal werd er gehoor aangegeven, tot de politie dreigde met vervolging voor opruiing. Douwes blies ‘Project P.’ af. Maar de geest was al uit de fles: anderen pakten het ondergronds op en gingen die zaterdag tot uitvoering over .

Douwes begrijpt niet hoe de burgemeester de in haar ogen gewelddadige opruiers een demonstratieplek gaf te midden van een kinderfeest. Ze schudt haar hoofd, loopt rood aan en wrijft stevig met duim en vingers wanneer Waanders college geeft over het recht op demonstratie en hoe je iedereen hierin moet bedienen.

Waanders: ,,Bedienen betekent ook dat je ze een plek moet geven die past bij dat recht. Als een bus Friezen naar Den Haag wil, en zonder oponthoud in Den Haag aankomt, en ze worden op een parkeerplaats neergezet, zou de wereld te klein zijn. En terecht. Dus even los van wat mensen vinden, want daar ga ik helemaal niet over: dat heb je te bedienen.’’

Vredig

Douwes: ,,Ja, maar weet u wat u dan actief heeft binnengehaald?” Waanders: ,,Ja, ik ken de mensen.’’ Douwes: ,,Ja, maar weet u ook dat zij hebben aangekondigd niet meer vredig te demonstreren? Hebben ze zelf aangegeven, in diverse artikelen. Ik heb een interview gelezen met Mitchell Esajas (van Kick Out Zwarte Piet, red.) waarin hij dat zegt. En als je dan ook actief de Nederlandse Volks Unie hiernaartoe haalt kun je op je vingers natellen dat je de openbare orde niet kan garanderen. Helemaal als het kinderen betreft .’’

Waanders: ,,Maar dat is dus niet waar. Dat ben ik dus fundamenteel met je oneens. Wij doen geen dingen, waarvan wij aan de voorkant zeggen: we zien wel hoe het komt.’’ De actievoerster herinnert de bestuurster aan de 200 arrestaties bij de intocht in Maassluis vorig jaar en de 70 in Gouda in 2014. Waanders stelt de rustig verlopen demonstratie én tegendemonstratie in Meppel in 2015 hier tegenover.

Douwes schampert dat de demonstranten langer zicht hadden op Sinterklaas dan de kindertjes.’’ Waanders: ,,Bij het kiezen van zo’n locatie komen allerlei aspecten. De politie heeft daar mede in geadviseerd . Dat niemand daarop zit te wachten snap ik heel goed. Daar vinden wij elkaar ook in. Dat activisme, van welke kant dan ook, gaat ons niet verder helpen. Maar zo lang dat recht er is om te demonstreren, natuurlijk ook op die dag, heb je dat op een goede manier te bedienen.’’ De burgemeester zegt te worstelen met de uitspraken van premier Mark Rutte , die eerder dit jaar in Leeuwarden zei dat de demonstranten 364 dagen per jaar kunnen demonstreren, en dit niet tijdens de intocht zouden moeten doen. ,, Een beetje makkelijk . Maar als we dat willen, dan moet de wet veranderd worden. ’’

Ondergronds

Douwes en Waanders vinden elkaar in zorg over ,,de onderstroom’’, een breed in de maatschappij gevoeld onbehagen. Daar moet iets mee gebeuren, vinden de twee. Polariseren willen ze geen van twee.

Douwes schrok van gevoelens die in allerlei geledingen van de samenleving spelen. ,,Ik heb blijkbaar alles wat ondergronds leefde naar boven gehaald. Ik schrok daar van. Daar ben ik niet blij mee, maar je ziet hoe gevaarlijk het wordt als je dat elke keer probeert te onderdrukken.’’

Ze stelt dat er op de snelwegen geen neonazi’s waren en Erkenbrand-fans. Het waren ondernemers, opa’s, oma’s die zich door de felle toon van de anti-zwartepiet groepen in de hoek van racisten gedrukt zagen. ,,Die voelen zich met de rug tegen de muur gezet, die willen niet agressief reageren, die willen geen gevecht, maar zeggen: oké, nu gaan we een statement maken.’’

Waanders wijst erop dat de actievoerders precies hetzelfde deden als waar ze juist zo’n hekel hebben: polariseren. ,,Juist omdat het activisten zijn waarvan iedereen denkt: liever op die dag niet, moet je er wat mee. Ik ben het helemaal met je eens dat dat steeds lastiger wordt. Kunnen we ergens beginnen met zoeken naar het verhaal daarachter?’’

Randland

De bestuurder zoekt het antwoord in de conclusie die Greta Riemersma trok na haar beschouwing in de Volkskrant over de verschillen tussen de Randstad en het ‘Randland’: luister naar elkaar. ,,Polarisatie maakt dat mensen gaan denken: om niets word ik voor racist uitgemaakt. Dat is ook hoogst onaangenaam. Dit activisme brengt mensen niet dichterbij elkaar.’’

Volgens Douwes is het het stille midden dat nu van zich laat horen. Ze noemt Brexit, Catalonië, de EU en de boosheid over het afschaffen van het referendum als voorbeelden van rumoer uit dat stille midden.

Waanders verwerpt dit. Dat stille midden blijft precies wat het is, stil. De sociale media spelen in deze een bijzondere rol. Daar zijn discussies zwart-wit, en lijkt iedereen of voor of tegen. Ze merkt op dat er een beerput is open gegaan over dit thema, met toch ook veel ,,onversneden racisme’’. Velen willen zich daar niet in mengen, meent de burgemeester. ,, Blijf in proportie zien waar die onvrede zit. Op sociale media zoeken gelijkgestemden elkaar op, en dat bepaalt onze blik. Dan praat je jezelf ook een richting op.’’

Bedankkaartjes

Ze ziet haar punt bewezen in de uitkomsten van het SCP-onderzoek van vorige week . 85 procent van de ondervraagde Nederlanders zei gelukkig te zijn. Dat strookt niet met de uitingen op sociale media. Maar Douwes trekt een half dozijn bedankkaartjes uit haar meegebrachte mapje. ,,Deze dame is 89, die zit niet op de sociale media.’’

Ook laat ze een ander kaartje zien. Het is de kaart van Nederland waarop de ruk naar rechts te zien is. ,,Hiervoor moeten we ons schamen’’, zegt Douwes, die zegt gebeld en benaderd te zijn door allerlei politieke partijen ,,van links tot rechts’’. Voor een actieve rol in de politiek heeft Douwes geen tijd, wel wordt ze lid. ,,Van het Forum voor Democratie. Het is de enige partij die zich verstandig richting midden beweegt. Ik heb heel erg behoefte om in dat midden te gaan zitten en die stem van dat midden te laten horen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct