Het Fries komt er weer bekaaid van af

O, o Den Haag. ILLUSTRATIE LC

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: nieuwe teleurstelling over de kabinetsinzet voor behoud van de Friese taal.

Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren is meertalig opgevoed. Je zou dus verwachten dat ze een warm kloppend hart heeft voor het behoud van de Friese taal. Niets blijkt minder waar. Middenin de crisistijd kwam Ollongren met een kabinetsbrief over het Fries. En daar stond eigenlijk niks in. ,,It wie in bytsje gemaksuchtich’’, sipt een teleurgesteld CDA-Tweede Kamerlid Harry van der Molen.

Vorig jaar was er in Den Haag nog een commissieoverleg dat er niet om loog. Europa had Nederland op de vingers getikt. Het rijk moest meer doen om de Friese taal te beschermen. Het adviesorgaan Dingtiid kwam op verzoek met een rapport vol aanbevelingen. Zo zou het rijk zich kunnen, nee, móeten inspannen voor het Fries bij rijksuitvoeringsinstanties als het UWV, de meldkamer en de Belastingdienst.

Op 8 mei stuurde Ollongren een reactie van drie velletjes. De korte samenvatting: ze dankte Dingtiid hartelijk voor de fantastische inzet, maar ze moeten bij het provinciebestuur aan de Tweebaksmarkt zijn voor de praktische aansturing. En rijksuitvoeringsinstanties zijn zelfstandige organen, dus daar gaat de minister niet over.

Het leidde tot een diepe zucht bij Van der Molen, het parlementaire aanspreekpunt in Den Haag voor de Friezen die boter bij de vis willen. Hij las in de reactie een staaltje afschuiftactiek van de bovenste plank. Het Fries is een door Europa erkende minderheidstaal. ,,Dan tink ik: jím hantekening stiet ûnder dat ferdrach. It Frysk is in dielde ferantwurdlikens, en net allinnich it pakky-an fan Fryslân. Dêr moatte twa partijen harren foar ynspanne.’’

Ook van Dingtiid had Ollongren best iets enthousiaster mogen reageren. Het was een kleine moeite geweest, stelt Hedzer Klarenbeek, om het gebruik van het Fries onder de aandacht te willen brengen bij haar collega-ministers die gaan over politie, UWV of Belastingdienst. ,,Dat liket krekt wat oars. Wy ha dit advys ommers makke op hár fersyk.’’

In normale tijden was er een Haags overleg gepland met de Kamerfracties, want Van der Molens CDA pleit beslist niet als enige voor meer kabinetsinspanning op dit onderwerp. De coronacrisis gooit roet in het eten. Iedere Kamercommissie mag tot het zomerreces maximaal zeven nieuwe overleggen inplannen. Wetsvoorstellen die met de crisis van doen hebben, krijgen voorrang. ,,Dat dit sil nei de simmer plakfine.’’

Bij Dingtiid wordt niet getreurd. Onder aanvoering van gedeputeerde Sietske Poepjes staan er overleggen op stapel met de regionale bazen van rijksdiensten. Klarenbeek houdt zich vast aan het aanstekelijke enthousiasme binnen het ambtenarenkorps van de gemeente Leeuwarden, waar na de totstandkoming van een Fries taalbeleidsplan liefst 500 mensen zich opgaven voor een cursus Frysk. ,,Serieus!’’

Hij wijst voorts op de grote voordelen van tweetaligheid als het gaat om de kwaliteit van klantcontact, economie en pr. Dingtiid wil rijksdiensten helpen met het schrijven van een taalbeleidsplan. ,,In soarte fan hant-rekken.’’ De rekening van cursussen, naambordjes en tweetalige folders gaat uiteindelijk naar Den Haag. ,,Elts ministearje moat it wol drage. En betelje, fansels.’’

In dezelfde week van mei kwam het bericht dat Onderwijsminister Arie Slob het vermaarde Tresoar en andere historische centra in 2024 wil afstoten. Het Friese provinciebestuur stuurde een brief, Van der Molen stelde schriftelijke Kamervragen; Slob moet zijn voornemen terugdraaien. Taal en cultuur blijft in Friesland een verhaal apart. ,,En ik fyn net dat se dit samar trochknippe kinne.’’

saskia.van.westhreenen@lc.nl