Het Friese CDA likt zijn wonden na een onverwacht slechte verkiezingsuitslag. ,,Niet doorpakken, maar herpakken’’, zegt regiovoorzitter Theo Joosten.

De partij zag in Friesland bijna een kwart van de kiezers verloren gaan en dat leidt, wil Joosten gerust bekennen, tot grote teleurstelling onder partijgenoten. ,,Het resultaat was slechter dan de peilingen aangaven.’’

Hij vermoedt dat er twee tot drie weken nodig zijn om intern stoom af te blazen. Daarna is het tijd om een nieuwe koers te bepalen. In 2022 wachten gemeenteraadsverkiezingen, in 2023 verkiezingen voor Provinciale Staten.

Waar is het misgegaan?

Het is de grote vraag waar het is misgegaan. Joosten prakkiseerde donderdag wat af. Het kan niet liggen aan de campagne die in Friesland werd gevoerd, denkt hij. Het campagneteam deed goed werk en de drie kandidaten Harry van der Molen, Jaap Jonkers en Douwe de Vries zorgden voor maximale zichtbaarheid. ,,Ik hoor van niemand dat we hier een slechte campagne hebben gevoerd.’’

De crux zit hem in het landelijke verhaal. Het CDA wist grote groepen kiezers niet te bereiken. ,,Als het provinciale verkiezingen zijn, kun je jezelf de schuld geven. Dit waren landelijke verkiezingen.’’

Wie de cijfers analyseert, ziet dat een deel van de kiezers wegvloeide naar de BoerBurgerBeweging. In de traditioneel christen-democratische noordoosthoek won Forum voor Democratie meer dan fors. De PVV werd in menig gemeente de tweede partij. Aan de opkomst kan het ook niet hebben gelegen; die was met bijna 82 procent hoog. Meer dan ooit wisten jongeren de weg naar de stembus te vinden. Het opkomstpercentage onder deze groep groeide van 67 naar 80 procent.

,,Het is geen eenduidig verhaal’’, denkt Joosten. De nieuwe lijsttrekker Wopke Hoekstra had een korte voorbereidingstijd. Dat speelde hem parten in de televisiedebatten. ,,Hij wist af en toe een antwoord niet. Daar word je keihard op afgerekend.’’ Hetzelfde geldt voor foutjes met het schaatsen en met de WW.

Perspectief voor economische toekomst

Het CDA wilde zich profileren met perspectief voor de economische toekomst, met woningbouw, met de middenklasse. Dat verhaal is door de kiezer niet opgepikt. ,,We hadden duidelijker kunnen zijn over een aantal terreinen’’, denkt Joosten. ,,Een miljoen huizen erbij, prima. Maar wáár? Dat wordt een lastige. Iedereen wil zonnepanelen, niemand wil ze naast zijn eigen huis. En waarom kiezen we wel of niet voor kernenergie?’’

De toeslagenaffaire van Pieter Omtzigt en Renske Leijten is nog zoiets; het CDA wist er niet van te profiteren. De quotes beperkten zich voor het merendeel tot de menselijke maat die moet terugkeren bij de overheid. Dat blijft voor een grote groep kiezers een abstract verhaal. Het landde niet. Zelfs Omtzigt kon het tij niet keren.

Van de vier regeringspartijen won alleen D66, de partij die als eerste riep dat de varkens- en kippenstapel moeten halveren. Waar het CDA vier jaar lang schipperde en de balans zocht, lekten de kiezers weg naar partijen met een ander verhaal.

'Wáárom stemt iemand op Forum voor Democratie?'

Het doet Joosten zeer dat Forum voor Democratie en de PVV zulke grote aantallen stemmen kregen in Friese gebieden waar het CDA heer en meester dacht te zijn. De PVV groeide in vier Friese gemeenten, Forum in alle. Het houdt hem bezig. ,,Wáárom stemt iemand op Forum voor Democratie? Je weet van tevoren toch dat het bij loze beloften blijft?’’

Hij wil op zoek naar de onbereikbare kiezer en vindt dat zijn partij hetzelfde moet doen. Op zoek naar de tegenstemmers, op zoek naar de teleurgestelden. Ergens in mei verwacht hij een grondig rapport van de evaluatiecommissie.

Het CDA besteedde deze campagne bakken met geld aan een uitgekiende sociale mediastrategie. Kandidaten namen kekke professionele filmpjes op. ,,We dachten dat we daar grote groepen mensen mee bereikten. Het rendement was er niet naar. Dat geeft te denken; we hebben de mensen onvoldoende bereikt.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Analyse
Verkiezingen
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct