Een van de laatste ingrepen tussen Bitgum en Bitgummole. Hier nog met bomen. FOTO SIKKE LAUTENBACH

Grote zorgen om de 'tún fan Ljouwert' (het coulisselandschap rond Bitgummole)

Een van de laatste ingrepen tussen Bitgum en Bitgummole. Hier nog met bomen. FOTO SIKKE LAUTENBACH

Het coulisselandschap rondom Bitgummole wordt keer op keer aangetast. Gehoor krijgen bij de instanties om deze cultuurhistorie te behouden, blijkt moeilijk, ervaren inwoners van het gebied.

Het is een fietsrondje dat velen vanuit Leeuwarden maken. Door het coulisselandschap dat zich uitstrekt van Marsum via Bitgummole en Bitgum tot Berltsum. Maar hoe lang is dat nog mogelijk? Daarover maken Sikke Lautenbach en Tryntsje de Lang-Bosma uit Bitgummole zich grote zorgen. De Lang omschrijft het gebied als de ,,tún fan Ljouwert.’’

De zorgen dateren niet van gisteren, maar zeker al van elf jaar geleden. Toen zagen de twee voor het eerst dat een boer zijn land egaliseerde, inclusief het dempen van sloten en het rooien van bomen. Bomen die nu juist zo karakteristiek zijn voor dit gebied.

Ze vormen het coulisselandschap dat vertelt over de geschiedenis. Vroeger stonden er staten en stinzen, zoals het Popta-slot dat nu nog in Marsum staat. De landerijen erbij werden vaak verhuurd. De eigenaar had door de aanplant van bomen de beschikking over hout.

loading  

Verdwenen bomen en sloten

Zo’n state was ook Groot Terhorne tussen Bitgum en Bitgummole. Daarnaar is de Stichting Ringsom Great Terherne genoemd, waarvoor De Lang actief is. Lautenbach zit in de commissie buitengebied van Doarpsbelang Bitgum. Eind 2018 klommen ze in de pen om de nieuwste aantasting van het cultuurhistorische landschap aan de kaak te stellen.

'Eerst verdwenen er vijftien bomen, vervolgens 25, toen nog 30'

Bij de Tsjessingawei op de grens van de gemeenten Waadhoeke en Leeuwarden verdwenen boomwallen en sloten. ,,No is de sleat dy’t de grins tusken beide gemeenten sichtber makke der net mear.’’

Met meanderende slootjes wordt korte metten gemaakt, terwijl ze ook zo karakteristiek zijn voor het landschap en de oude Middelzee waar ze uit voortkwamen. Het gaat de twee niet alleen om het verlies van recreatieve waarde, maar zeker ook om het behoud van de cultuurhistorie.

Daar komt bij dat biodiversiteit steeds belangrijker wordt en juist dat coulisselandschap daar aan bijdraagt. De bomen en slootjes zijn van waarde voor vogels, hazen en andere dieren. ,,De fûgelwacht hat hast neat mear te dwaan’’, stelt Lautenbach die bij de wacht is aangesloten. ,,De bisten ha gjin greppeltsjes of pôlen mear dêr’t se telâne kinne’’, vult De Lang aan.

loading  

Moedeloos

Elf jaar geleden zagen ze de eerste vijftien bomen verdwijnen, begin 2017 sneuvelden er weer 25 en bij de Tsjessingawei ging het om 30 exemplaren. Omdat daar ook sloten gedempt werden, klopte Lautenbach aan bij milieudienst Fumo, die bevestigde dat er geen vergunning voor was afgegeven.

Vervolgens werd Lautenbach van het kastje naar de muur gestuurd. Van de gemeente, naar het Wetterskip en vervolgens naar de provincie. Die laatste is volgens Lautenbach verantwoordelijk voor de Boswet en de eis tot herplant van bomen.

Wat hen moedeloos maakt, is dat ze op hun brieven steeds keurig ant-woord krijgen van de instanties. Zo verwijst de provincie naar hun nota ‘Grutsk op Romte’. ,,Mar net ien ûndernimt konkreet aksje. Underwilens giet it dimpen fan sleatten en it roaien fan beamsingels troch.’’ De twee nemen de boeren niets kwalijk. Dat die van verschillende percelen één willen maken voor een goede bedrijfsvoering is begrijpelijk, vinden zij.

loading  

Een beetje hoop

Een maatregel dat bijvoorbeeld 2 meter grond vanaf de slootswallen beschermd moet blijven, zou al een stuk helpen, denkt Lautenbach. Die bescherming proberen ze voor elkaar te krijgen, bijvoorbeeld door dit in een bestemmingsplan buitengebied te laten vastleggen. Een beetje hoop is er wel.

Wethouder Jan Dijkstra van de gemeente Waadhoeke fietste met hen mee en beloofde ermee aan de slag te gaan.

Dan kan voorkomen worden dat er landschappen ontstaan zoals langs de ‘nieuwe’ weg, de N383 tussen Marsum en Sint Annaparochie. ,,Dêr sjochst lofts en rjochts in monotoan lânskip. Alles is dimpt en oeral rjochte stikken lân mei reidgers.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct