Nu een deel van de bevolking gevaccineerd is en een ander deel al Covid-19 heeft gehad, ligt groepsimmuniteit in Nederland binnen bereik, lieten bewindslieden zoals Mark Rutte, Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus de afgelopen tijd weten. Dat koersen op groepsimmuniteit is omstreden. En in Noord-Nederland ligt die immuniteit een stuk lager dan in de rest van het land.

Het woord groepsimmuniteit dook voor het eerst op tijdens de toespraak van Rutte vanuit het Torentje op 16 maart vorig jaar. Het coronavirus totaal uitbannen zou toch niet lukken, dus konden we beter streven naar het ‘gecontroleerd verspreiden’ ervan.

Er stak vervolgens een storm van kritiek op. Veel virologen en de wereldgezondheidsorganisatie WHO noemden het koersen op groepsimmuniteit ‘immoreel’ omdat het veel coronadoden tot gevolg zou hebben, en zoals nu bekend is ook veel long-covidgevallen. Rutte, De Jonge en Jaap van Dissel probeerden het vervolgens te nuanceren.

Maar de afgelopen twee persconferenties dook het begrip groepsimmuniteit ineens weer op. Volgens Rutte is het hoge aantal besmettingen in Nederland in vergelijking met landen als Duitsland en Denemarken een voordeel, omdat we meer mensen met antistoffen hebben. Hij kwam met berekeningen dat vier miljoen Nederlanders intussen beschermd zijn, zo’n kwart van de volwassen bevolking.

Omdat enkele miljoenen intussen gevaccineerd zijn, neemt de groepsimmuniteit snel toe zodat het virus voor steeds minder mensen een ernstig gevaar is. De Jonge voegde er aan toe dat we in Nederland immers niet allemaal even gedisciplineerd zijn geweest in het naleven van de maatregelen.

Weinig openbare cijfers

De cijfers waar het kabinet zich op baseert zijn afkomstig van het RIVM en bloedbank Sanquin. Het RIVM heeft daarvoor de Pienter-studie, die alleen in oktober vorig jaar zijn meest recente resultaten publiceerde. Toen had alleen in een deel van Brabant 16 procent van de bevolking antistoffen, in de rest van het land veel minder, en in Noord-Nederland zelfs nog maar enkele procenten. Recentere openbare cijfers zijn er niet, stellen woordvoerders van het RIVM.

Bloedbank Sanquin laat wel regelmatig bloed van donoren onderzoeken op antistoffen. Eind maart bleek daaruit dat 21 procent van de Nederlandse bevolking antistoffen heeft; in Zuid-Nederland wat meer, in het Noorden wat minder. Volgens het RIVM baseert het kabinet waarschijnlijk daarop de aanname dat vier miljoen Nederlanders beschermd zijn.

Uit de cijfers van Sanquin blijkt ook weer dat Noord-Nederland minder groepsimmuniteit kent. Al de hele coronapandemie zijn er in Groningen, Friesland en Drenthe immers aanzienlijk minder coronabesmettingen, zieken en sterfgevallen, al is het altijd nog hoger dan in landen als Duitsland.

Noorden 19 procent immuun

Desgevraagd geeft arts-microbioloog Hans Zaaijer van Sanquin de meest recente cijfers. In de eerste week van april had in heel Nederland nog steeds 21 procent antistoffen. Volgens de Sanquin-cijfers is het in het Noorden wel iets lager, voor het hele Noorden gemiddeld 19 procent. Emmen en Hoogeveen liggen daar iets boven met 21 procent mensen met antistoffen. In Drachten is het 18 procent, in Leeuwarden 17 procent en in Groningen 16 procent.

Arts-microbioloog Alex Friedrich van het UMCG zou meer onderzoek willen zien naar de immuniteit. ,,Uit deze data maar ook uit onze eigen testresultaten blijkt dat er nog steeds een groot verschil lijkt te zijn tussen ons en het zuiden of westen.’’

Het UMCG en het noordelijke lab Certe doen regelmatig onderzoek naar antistoffen bij patiënten en zorgmedewerkers. Bovendien zijn er minder doden en ziekenhuisopnames in het Noorden. ,,Ik ben wel benieuwd hoe het ons in Noord-Nederland gelukt is zo veel immuniteit te bereiken met veel minder mensen die zijn overleden dan in het zuiden of westen.’’

Weinig steun voor Zero Covid

De Groningse hoogleraar liet tijdens de eerste golf vorig jaar al weten dat hij het streven naar groepsimmuniteit zonder vaccinaties niet verstandig vindt, omdat het tot zo veel zieken en doden zou leiden. Een actiegroep als ContainmentNu is daarin nog extremer, die vindt dat het kabinet helemaal niet zou moeten versoepelen maar eerst moet streven naar ‘Zero Covid’.

In de Nederlandse politiek lijken eigenlijk alleen de nieuwe linkse partijen Volt en Bij1 voorstanders van die lijn. Hugo de Jonge heeft al eens laten weten dat het streven naar Zero Covid in een dichtbevolkt land als Nederland bijna onmogelijk zou zijn, en in ieder geval zulke strenge maatregelen zou vereisen dat daar ook weer veel slachtoffers door zouden vallen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct