Ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken) bij de presentatie van het Nationaal Groeifonds.

Groeifonds is niet de reddingsboei van de Lelylijn

Ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken) bij de presentatie van het Nationaal Groeifonds. FOTO ANP

Een kleine 7 miljard euro komt er de komende vijf jaar vanuit het nationaal Groeifonds beschikbaar voor infrastructurele projecten.

Alleen daarom al kan dit nieuwe fonds niet dé reddingsboei zijn voor de Lelylijn. De nieuwe spoorlijn tussen Lelystad en Groningen (kosten: tussen de 3 en 6 miljard euro) zou in zijn eentje de complete hap infrageld uit het investeringsfonds souperen.

Maandag maakten de ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken) de contouren van het Groeifonds bekend. Nog dit kabinetsjaar willen ze de eerste 4 miljard euro uitgeven.

Hooggespannen verwachtingen

Aanvankelijk zou er 50 miljard euro beschikbaar komen, maar dit is teruggeschroefd naar eerst 20 miljard euro voor de komende vijf jaar. Een derde van het geld is bestemd voor infrastructuur, een derde voor kennisontwikkeling en een derde voor innovatie en research and development.

Lees ook | Tij keert ten goede voor Lelylijn: ‘Minister positiever dan ze ooit in de Tweede Kamer is geweest’

Bij sommige bestuurders in Noord-Nederland waren de verwachtingen vooraf hooggespannen. De Lelylijn lijkt immers bij uitstek een project dat binnen de criteria zou passen. Goed voor de economie in het Noorden, goed om de overvolle Randstad te ontlasten. Maar onder het begrip infrastructuur vallen niet alleen wegen en spoorlijnen. Het kabinet vat er ook energie-infrastructuur onder en digitale verbindingen. Dan is de pot snel leeg.

Een noordelijk zwaargewicht ontbreekt

De ingediende projecten worden beoordeeld door een commissie van tien wijzen. Het zijn achtereenvolgens Marieke Blom (ING), Jeroen Dijsselbloem (oud-minister), Robbert Dijkgraaf (wetenschapper), Laura van Geest (oud-CPB), Rianne Letschert (Universiteit Maastricht), Feike Sijbesma (ex-DSM), Peter Wennink (ASML), Constantijn van Oranje (startups), Robert-Jan Smits (TU Eindhoven) en Jacqueline Tammenoms Bakker (ex-directeur-generaal Verkeer en Waterstaat).

De rode lijn: een noordelijk zwaargewicht ontbreekt. Het zwaartepunt van de commissie ligt in de Randstad en de regio Brabant/Maastricht, de meeste deskundigen begeven zich op het terrein van kennisontwikkeling en research and development.

,,Ik denk niet dat we kunnen zeggen: hiermee redden we de lijn’’, zegt gedeputeerde Avine Fokkens in een reactie. De eerste tranche van het Groeifonds komt voor de Lelylijn domweg te vroeg. Pas deze zomer werd een eerste kostenplaatje gepresenteerd. Het duurt nog jaren voordat kosten en routes zijn uitgewerkt en de eerste schep de grond in kan.

Op meerdere paarden wedden

Maar er is nog geen man overboord. Hoekstra en Wiebes zeiden te verwachten dat het Groeifonds ook na vijf jaar blijft bestaan en wordt gevuld met miljarden. Dat biedt kansen. Fokkens: ,,Ik zie het als een flipperkast. We moeten blijven benadrukken wat de noodzaak is van die lijn’’.

Lees ook | Reacties op het Lelylijn-rapport: ‘Hier kun je toch niet omheen’

Voorvechters van de Lelylijn moeten op meerdere paarden wedden. Het eerste doel is komend jaar opname in een nieuw regeerakkoord. De beginstappen daarvoor zijn gezet. Het tweede belangrijke doel is een vaste plek het Toekomstbeeld voor het Openbaar Vervoer 2040 dat dit najaar wordt vastgesteld. Vervolgens is het zaak om aan Haagse miljarden te komen. Dat kan via een tweede of derde tranche van het Groeifonds, in 2026 en verder.

Zaak van de lange adem

Op de korte termijn kunnen initiatieven als de waterstofeconomie in Groningen en het innovatiecluster in Drachten prima een gooi doen naar de vrijkomende Groeifondsmiljarden. De Lelylijn is een zaak van de lange adem. Zoals Inframinister Cora van Nieuwenhuizen vrijdag zei in Sneek: deze coronatijd doet trends op het gebied van wonen en werken voorgoed veranderen. Daar kan de spoorlijn zijn voordeel mee doen. ,,Geef niet op.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct