Tientallen zorgondernemers in Friesland hoeven zich nog niet te houden aan de wettelijke salarisgrens, omdat hun bedrijf een eenmanszaak of VOF is. Alle winst die ze maken, mogen ze persoonlijk houden.

Als de Wet normering topinkomens (WNT) wel voor hen zou gelden, zou bijna een op de vijf zorgverleners binnen deze groep zichzelf nu een te hoog inkomen uitkeren. Dit blijkt uit onderzoek van de Leeuwarder Courant .

De Friese gemeenten willen, met het invoeren van nieuwe inkoopregels, hoge inkomens bij sommige Friese eenmanszaken en VOF’s (vennootschap onder firma) aan banden leggen. Dat kondigde wethouder Hilde Tjeerdema (D66) van centrumgemeente Leeuwarden eerder deze maand aan.

Veel zorgbedrijven zijn georganiseerd als BV, stichting of vereniging. Voor hun bestuurders en directeuren geldt een salarislimiet, vastgelegd in de Wet normering topinkomens. Deze limiet geldt echter niet voor eenmanszaken en VOF’s.

Bij zulke bedrijfsvormen gaat de winst in zijn geheel naar de ondernemer, die daar ook zijn arbeidsloon uithaalt. In potentie kunnen ondernemers van deze bedrijven dus hogere salarissen ontvangen dan de overheid wenselijk acht.

Sociaal Domein Fryslân (SDF), dat de zorginkoop doet voor de achttien Friese gemeenten, ziet de laatste jaren soms forse winsten bij Friese eenmanszaken en VOF’s. Volgens de organisatie zou bij sommige zorgbedrijven twee tot drie keer de WNT-norm als winst worden opgestreken.

Eén op de vijf

Uit LC -onderzoek naar de jaarrekeningen blijkt dat van 81 Friese zorgaanbieders die eenmanszaak of VOF zijn, er 15 in 2019 een hogere persoonlijke winst maakten dan de WNT – als die voor hen zou gelden. Dat is iets meer dan 18 procent.

In welke mate de hypothetische WNT-norm wordt overschreden, verschilt. Enkele bedrijven passeren die grens – voor deze bedrijven in de meeste gevallen 107.000 euro - met meer dan een ton. Andere bedrijven met enkele duizenden euro’s.

De cijfers over 2018 tonen een vergelijkbaar beeld. In dat jaar gaat het om veertien eenmanszaken of VOF’s die meer persoonlijke winst maakten dan de WNT zou voorschrijven. Over 2020 zijn veel jaarrekeningen nog niet bekend.

Uitschieter onder de eenmanszaken is een praktijk die jongeren en ouders met vragen over autisme en ADHD begeleidt. Daar lag de winst ruim 250.000 euro hoger dan de WNT zou toestaan. Bij de VOF’s, waar meerdere vennoten eigenaar van kunnen zijn, valt zorgboerderij Buitenrust het meest op met een winst van 471.000 euro. Deze winst wordt verdeeld over drie eigenaren, een echtpaar en hun zoon. Als de WNT-norm had gegolden, zou die per persoon met bijna 50.000 euro zijn overschreden.

In een reactie geven de eigenaren van Buitenrust aan dat zij ontzettend veel uren draaien. Ook moeten van dat bedrag nog flinke investeringen worden gedaan. Die winst is niet direct het salaris, zegt eigenaar Nathalie van der Kooi.

Normenkader

De Friese gemeenten willen van de hoge winsten af. Ze willen dat contractpartners voor jeugdzorg, maar straks ook voor beschermd wonen, vanaf volgend jaar een Fries normen- en kwaliteitskader onderschrijven. Hiermee zouden zij zich verplichten tot goed en integer bestuur en zich – anders dan de wet landelijk voorschrijft – aan de WNT conformeren. Hoe SDF dit precies gaat uitwerken is onduidelijk. SDF en Tjeerdema willen nog geen toelichting geven.

Doorgaans zijn eenmanszaken en VOF’s kleinere bedrijven dan BV’s. Al betekent dit niet direct dat eenmanszaken geen personeel in dienst kunnen hebben. Wel zijn het vaak de kleine zorgbedrijven die hoge winsten maken, vertelt Jeroen Suijs, hoogleraar financial accounting in Rotterdam, die veel onderzoek deed naar zorgbedrijven. „In die zin verbazen mij deze cijfers niet.”

Sinds de decentralisatie van zorg in 2015 ontstond een wildgroei aan zorgbedrijven. Deze kleine bedrijven richten zich veelal op relatief eenvoudige zorg, terwijl de zorg steeds complexer wordt. Jongeren met meerdere problemen belanden op wachtlijsten, omdat er een tekort is aan complexe hulp.

Patrick Jeurissen is hoogleraar Betaalbaarheid van Zorg aan de Radboud Universiteit. Het grootste nadeel van veel VOF’s en eenmanszaken is volgens hem dat het bijdraagt aan fragmentatie, terwijl er steeds meer moet worden samengewerkt vanwege de complexere zorg. „Het is niet als vanzelfsprekend dat deze bedrijven daar inpassen.” Aan de pluskant, zegt Jeurissen, staat dat deze bedrijven flexibel zijn en de gaten kunnen opvullen.

Verantwoording
Voor dit artikel stelde de Leeuwarder Courant een hypothetische WNT-klasse vast voor bedrijven die mogelijk de voor hen geldende grens zouden overschrijden. Hierbij is gebruikgemaakt van de criteria van het ministerie van Volksgezondheid. De geldstromen (ZWV, WLZ, Jeugdwet, WMO) zijn per individueel bedrijf te achterhalen via de website jaarverantwoordingzorg.nl. Het onderzoek is gedaan naar alle zorgbedrijven die zijn toegelaten om zorg die valt onder de Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige Zorg aan te bieden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Jeugdzorg
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct