Google zegt: 'Vervang de peiling door een algoritme'

FOTO ANP ANP

Tot de verkiezingen analyseerde online marketingexpert Joël Heiner van Followr voor de LC in de rubriek 'Google zegt:' het Friese politieke zoekgedrag op Google. Vandaag: kan je beter peilen met Google?

De afgelopen weken probeerden we in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen om een verband te leggen tussen online zoekgedrag in Google en mogelijk stemgedrag. Met een voorspelling als slotakkoord . Sentiment rondom lijsttrekkers en hun partijen is op basis van zoekgedrag redelijk aan te geven. Voorspellingen over zetelaantallen niet. Dat is de simpele conclusie.

Uitslag tegenover peiling

Is Google Trends dan helemaal niet bruikbaar in verkiezingstijd? Zeker wel. Laten we daarvoor onze peiling leggen naast die van de vijf grote peilers en ze in een grafiek zetten met een 0 tot 100 schaal. Iedere verkeerd voorspelde zetel geeft een punt aftrek. Alles goed is een score van 100. Maar onze peiling krijgt bijvoorbeeld al 4 punten aftrek omdat we voorspelden dat de VVD zou eindigen op 29 zetels en het er uiteindelijk 33 werden.

Alle zes de scores staan in de grafiek hieronder:

Door zoekresultaten in Google mee te nemen, eindigde onze peiling qua accuraatheid net onder die van Ipsos: 87 tegenover 84 punten. We deden het bovendien veel beter dan Maurice de Hond en EenVandaag.

Als we kijken naar hoeveel zetels we juist voorspelden, dan blijken dat er slechts 2 van de 10. I&O deed het wat dat betreft beter met 4 van de 10. Bij de helft van de voorspellingen zaten we er een zetelt naast. Alleen bij VVD en Partij voor de Dieren zaten we er behoorlijk naast. Niet als enige overigens, kijk maar in onderstaande tabel:

Laten we er echter geen wedstrijdje ver plassen voor peilers van maken. Uiteindelijk had niemand de einduitslag goed. Dat roept een andere vraag op: Is de manier van peilen van de landelijke peilers nog wel van deze tijd?

Peilingen hebben het altijd fout. Of toch niet?

Wat opvalt is dat de meeste peilers weinig transparant zijn in hun manier van meten. Ipsos geeft bijvoorbeeld aan dat hun voorspelling is gebaseerd op online onderzoek onder een representatieve steekproef van 1163 stemgerechtigde Nederlanders. Maurice de Hond meet onder een grotere groep mensen, waarbij hij uitgaat van hun stemgedrag bij de vorige verkiezingen. Ook de andere peilbureaus meten onder een publiek van hooguit een paar duizend gebruikers.

Tot voor de verkiezingen van woensdag was de algemene opinie: ‘peilingen hebben het altijd fout’. Na woensdag kregen de peilers complimenten voor hun goede voorspelling. Maar is dat terecht? Was het geen toeval? Hebben ze iets gewijzigd in hun meetmethodiek? Allemaal vragen die verwateren nu de coalitievorming op stoom begint te raken. We zullen het weten na de volgende verkiezingen.

Glazen bol?

Toen we de afgelopen weken onderzoek deden naar online zoekgedrag rondom partijen en lijstrekkers kregen we meer dan eens het verwijt dat zoekgedrag niet representatief is voor verkiezingsuitslagen. Speculerend en suggestief was het verwijt.

Maar is dat zo? Hoe betrouwbaar is een steekproef onder een paar duizend mensen ten opzichte van een zoekmachine waar dagelijks een paar miljoen mensen in Nederland mee zoeken. En ja, ook naar politieke thema’s. Daar zijn we inmiddels wel achter.

Premier Wilders en fractievoorzitter Simons

Maar als je zoekt op een partij, ga je daar dan ook op stemmen? Bij de traditionele partijen is dit vaker het geval dan bij de hevig de trom roerende nieuwkomers. De eerste groep trekt mensen die bevestiging zoeken van wat ze eigenlijk al weten. De tweede groep is meer sensatiegericht.

Als we zoekgedrag in volumes direct relateren aan zetels, dan hadden we eindeloze debatten kunnen verwachten tussen premier Wilders en Sylvana Simons die dan zeker in de Tweede kamer had gezeten.

Zoekt en gij zult weten

De uitslag van een verkiezing op dit niveau kun je goed voorspellen op basis van Google-data. Daar zijn we van overtuigd. Het lastige is dat - zoals wij het beoordelen - de sleutel verstopt zit in het algoritme van Google zelf. Geen meetbureau of online nerd die dat makkelijk boven water haalt.

Google kan relaties leggen tussen iemands zoekgedrag op partijen, lijsttrekkers en thema’s zoals zorg en immigratie. Ook kan Google zien hoe vaak iemand zoekt naar termen als: 'uitkering aanvragen’, ‘stemwijzer’, ‘ondernemer worden’, ‘vacatures’ of ‘azc in Leeuwarden’.

Toekomstmuziek

Als je een algoritme zou toepassen op zoekgedrag - ofwel alle eindjes aan elkaar zou knopen - van een enkele Google-gebruiker, dan kan je hoogstwaarchijnlijk een goede voorspelling doen van iemands stemgedrag.

Kan zo’n soort algoritme worden toegepast op het volledige electoraat in Nederland? Nee dat kan niet. Kan een dergelijk algoritme worden toegepast op meer dan de paar duizend mensen die door de landelijke peilers worden benaderd. Absoluut.

Het grote verschil is dat mensen in dat geval vrijblijvender worden gepeild. Je hoeft het niet eens door te hebben als je je ’s avonds op de bank online verdiept in het politieke landschap in Nederland. Privacy zal dan ook de reden zijn dat zo’n zoekmachine-algoritme nog lang op zich zal wachten. Jammer of niet; Google heeft het grootste potentieel om de belangrijkste peiler te zijn als het gaat om politieke voorspellingen.

Dit was de laatste aflevering van 'Google Zegt:'. Alle afleveringen zijn in dit dossier terug te lezen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Verkiezingen
Google zegt