Wethouder Hilde Tjeerdema en Eric Schultz, strategisch adviseur van Sociaal Domein Friesland.

Gemeenten scherper op vergoeden van jeugdzorg: 'Dat scheelt waarschijnlijk tonnen per jaar

Wethouder Hilde Tjeerdema en Eric Schultz, strategisch adviseur van Sociaal Domein Friesland. FOTO LC

De Friese gemeenten hebben de tekorten op beschermd wonen met strakkere afspraken met enkele miljoenen euro’s teruggedrongen. Daarnaast proberen de gemeenten af te komen van de financiering van lichte jeugdhulp.

Dat zegt Hilde Tjeerdema, die als wethouder van centrumgemeente Leeuwarden namens de achttien gemeenten spreekt. Bij de gemeenten stapelen de tekorten op jeugdzorg zich op. Het rijk heeft in 2015 beknibbeld bij de overdracht van de verantwoordelijkheid voor beschermd wonen en jeugdzorg naar gemeenten, maar de Friese gemeenten blijken ook te royaal te zijn geweest bij het financieren van deze zorg.

De zorgaanbieders declareerden bij beschermd wonen bijvoorbeeld per maand, terwijl er feitelijk misschien maar twee weken zorg was verleend. Dat wordt vanaf oktober per etmaal gedaan. ,,Dat scheelt waarschijnlijk tonnen per jaar”, verwacht Eric Schultz, strategisch adviseur van Sociaal Domein Fryslân, waarbinnen de gemeenten samen de inkoop en aanbesteding van jeugdzorg en beschermd wonen regelen. ,,We dachten bij de start van het inkoopmodel: we moeten het voor de aanbieders administratief zo eenvoudig mogelijk houden, maar we zijn er achter dat we met deze methode flink besparen voor de gemeenten.”

Scherper op inkoop en aanbesteding

De Friese gemeenten dichten geleidelijk het spreekwoordelijke gat in de hand dat de afgelopen jaren was ontstaan bij de aanbesteding en financiering van jeugdzorg en beschermd wonen. De gemeenten worden steeds scherper op inkoop en aanbesteding, stelt Tjeerdema. ,,Ik zal niet zeggen: geef ons meer geld uit Den Haag als oplossing voor de tekorten.”

Tjeerdema spreekt over volwassenwording van de rol van de gemeenten. ,,Het open laten van afspraken is geweest. Wij gaan strakker eisen wat er geleverd wordt, wat iets mag kosten en wie het moet doen.” Het is nog wel even geduld betrachten. De nieuwe contracten gaan pas in vanaf 1 januari 2022.

Veel zorggeld naar ‘nieuwe takken van sport’

In de voorbije jaren heeft Tjeerdema ,,nieuwe takken van sport” zien ontstaan waar veel zorggeld in verdwijnt. ,,Je ziet veel nieuwe aanbieders die lichtere vormen van begeleiding aanbieden aan een nieuwe populatie jongeren, die voorheen geen jeugdzorg kregen. Daardoor gaat er minder geld naar de jongeren die hoog-specialistische jeugdzorg of jeugdzorg-plus krijgen, een groep die niet groeit.”

Tjeerdema vindt de financiering van deze vorm van lichte jeugdhulp niet een taak van de overheid en wil dat ter discussie stellen. Een voorbeeld van een jeugdzorgaanbieder die met coaching en begeleiding miljoenen verdient is Team050. Dit Groningse bedrijf popte op in de lijst van datajournalistencollectief Pointer als een zorgbedrijf dat ‘verdacht hoge winsten’ maakt. T eam050 keerde in de afgelopen zes jaar in totaal 1 miljoen euro aan de aandeelhouders uit en trok uit de winst 2,8 miljoen euro uit voor de overname van een zorgbedrijf van dezelfde eigenaren. Ze konden zoveel winst maken door goedkope krachten (studenten onder begeleiding van gediplomeerde medewerkers) in te zetten, legt Schultz uit. ,,Met het tarief is niks mis. Ze rekenen 40 euro per uur.”

Een zorgbedrijf als Team050 profiteert van de marktwerking in de zorg. D66-wethouder Tjeerdema vraagt zich af of de overheid begeleiding en coaching van schoolkinderen nog wel moet contracteren als jeugdhulp. ,,Dat kan het wijkteam of de school zelf misschien ook wel doen. Neem activiteiten op een manege. Als een kind daar baat bij heeft, dan kan je die zorg ook zelf organiseren.”

50.000 euro voor beschermd wonen

Op het gebied van beschermd wonen is een regionaal expertteam ruim een jaar bezig met herindicaties, de resultaten daarvan zijn nog niet helemaal bekend. Mensen die kunnen uitstromen bij beschermd wonen, kunnen moeilijk een woning krijgen. ,,Daarom blijven ze onnodig lang in beschermd wonen zitten, met alle bijbehorende kosten erbij”, vertelt Tjeerdema. Voor zo’n 70 procent van cliënten met beschermd wonen is zo’n indicatie tijdelijk. Zij kunnen weer leren met lichtere begeleiding hun huishouden draaiende te houden. Eén indicatie voor beschermd wonen kan een gemeente meer dan 50.000 euro kosten.

Nader onderzoek naar de winsten van acht aanbieders van jeugdhulp en beschermd wonen in Friesland heeft overigens geen onrechtmatigheden aan het licht gebracht, meldt Schultz. De bewuste acht zorgaanbieders, waaronder Team050, maakten in 2017 (veel) meer dan 10 procent winst, terwijl 2 tot hooguit 5 procent normaal is in de zorg. Bij analyse van de jaarrekeningen van 2018 doken zeven van deze zorgbedrijven opnieuw op in deze lijst van potentiële zorgcowboys van het datajournalistencollectief Pointer. ,,De resultaten bij deze aanbieders zijn niet ontstaan door minder zorg of geen zorg aan Friese cliënten”, laat Schultz weten.

Wel is het zo dat in één geval een aanbieder geen accountant ingeschakeld had voor het beoordelen van de jaarrekening. Hij had zichzelf een te groot bedrag aan management fee (217.800 euro, wat 125.000 euro moest zijn) toebedeeld. De inzet van een beëdigde registeraccountant leidde tot een andere jaarrekening en de terugstorting van teveel ontvangen geld. ,,Pure onkunde. De fout is niet bewust gemaakt, dat is niet strafbaar. Wij hebben er melding van gemaakt en daarna is alles netjes opgelost”, zegt Schultz, die de hoogte van het teruggestorte bedrag niet kan noemen.

Zelden zorgfraude

Met zorgfraude krijgt Sociaal Domein Fryslân zelden te maken, zegt Schultz. In de drie jaar dat hij er werkt is er nooit een geval van zorgfraude aan het licht gekomen en blijft het aantal meldingen van een vermoeden beperkt tot ,,één à twee per jaar”.

Schultz wijst er op dat de controlemogelijkheden beperkt zijn en dat de gemeenten met handen en voeten gebonden zijn aan landelijke instanties als het CIBG en de IGJ. ,,Wij kunnen vaak ook niet meer dan iets melden en dat wordt dan voor kennisgeving aangenomen. We willen als regio meer mandaat, maar krijgen dat niet van het ministerie van VWS. We worden ontmoedigd om al te veel controle te doen.”

Ook in het dossier over teveel uitgekeerd geld aan jeugdzorgaanbieders als gevolg van een gewijzigde betalingssystematiek zijn door de Friese gemeenten geen sporen van zorgfraude aangetroffen. In een brief aan de gemeenteraden benadrukt de gemeentelijke projectgroep dat geen enkele aanwijzing is gevonden dat zorgaanbieders onrechtmatig hebben gehandeld. Bij de overgang naar het nieuwe systeem hebben zorgaanbieders en gemeente te goeder trouw gewerkt, zo wordt gesteld.

Accountantsbureau Accon AVM had becijferd dat 71 zorgaanbieders in 2018 in totaal 8,5 miljoen euro te veel aan vergoedingen hadden gekregen. Sociaal Domein Fryslân probeert dit namens de gemeenten terug te vorderen, maar kondigde bij voorbaat al schikkingsvoorstellen aan om nodeloos juridisch getouwtrek te voorkomen. Volgens de huidige stand van zaken lijkt bijna de helft van het bedrag niet in te vorderen. Tot nu toe is 2,8 miljoen euro terugbetaald aan de gemeenten en van 2,2 miljoen euro aan vorderingen afgezien. Over de laatste 3,5 miljoen euro is de projectgroep nog altijd in gesprek met tien jeugdzorgaanbieders.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct