FOTO FPH

Gehoorschade bij motoragenten: 'Er is erkenning, maar wat koop ik ervoor?'

FOTO FPH

Slechthorend en een constante harde fluittoon. Politieman Jan Guichelaar (57) uit Wolvega heeft zoveel gehoorschade opgelopen door zijn werk, dat hij moet stoppen als motoragent. Hij waarschuwt: als de Nationale Politie niet ingrijpt, zijn er straks veel meer zoals hij.

Jan Guichelaar pakt zijn telefoon erbij. Hoor maar, zegt hij, zo klinkt dat nou: een piep van 80 decibel. Een toon zo hard als van een fluitketel schettert uit zijn smartphone. Zo doet hij dat vaker als hij mensen wil uitleggen wat voor pieptoon hij in zijn rechteroor heeft. Dag en nacht. Links zit ook zo’n piep, maar iets zachter.

Guichelaar heeft tinnitus (het horen van geluiden die er niet zijn, als gevolg van gehoorbeschadiging) gradatie 4. ,,Het een na hoogste niveau. Mensen met gradatie 5 maken er zelf vaak een eind aan. Die worden écht helemaal gek”, zegt Guichelaar.

Symbool

Hij is die spontane Jan niet meer, zeggen mensen in zijn omgeving. En hij merkt het ook aan zichzelf. Sinterklaas en Kerstman kan hij niet meer spelen. Vergaderingen en gesprekken in groepen volgt hij slecht. ,,Het is drukte in mijn hoofd”, zegt de politieman. Om tot rust te komen, zit hij het liefst thuis op zijn kamer te werken aan zijn fotoboeken.

Guichelaar is bij de politie inmiddels het symbool geworden voor een probleem waarvan de omvang steeds groter wordt: gehoorschade bij motoragenten. Bij hem hebben zich inmiddels meer dan dertig collega’s gemeld met soortgelijke klachten. Ook bij politiebond ACP zijn tientallen gevallen bekend van motoragenten met (verregaande) schade aan het gehoor.

Toen hij dertien jaar geleden begon op de motor, wist hij ook wel dat het niet goed was voor zijn oren. ,,Wat denk je. Als wij met een gang van 170 over de snelweg rijden, dan krijg je ongeveer 135 decibel op je kop.” Dat is harder dan het geluid tijdens een heavy-metalconcert. ,,En als het echt moet, dan gaan we over de 200 kilometer per uur.”

Boosdoener

In de helm van een motoragent zitten ter hoogte van de oren speakers waarop de communicatie van de collega’s te horen is. In de oorschelpen van de agent passen op maat gemaakte otoplastieken die de herrie moeten dempen. Hoe harder er gereden wordt, hoe hoger de agent de audio in zijn helm zet. Op een dag kan een motoragent wel vijf uren op de motor zitten. Er zit een windscherm op het stuur, dat een deel van de rijwind moet wegnemen.

Dat windscherm is wat Guichelaar en een deel van zijn collega’s betreft een van de grote boosdoeners. ,,In 2012 kregen wij nieuwe schermen. Het was iedereen direct duidelijk dat die heel erg klapperden”, zegt Guichelaar. ,,We konden de mobilofoon niet meer verstaan. Een deel van mijn collega’s begon toen zelf opzetstukjes op het scherm te monteren of gewoon een ander scherm dat wel groot genoeg was. Dat was niet volgens de regels, maar zó kon het gewoon niet.”

In 2013 en 2014 werd het gehoor gemeten van motoragenten in Friesland. ,,Bij mij kwam vast te staan dat mijn gehoor ineens sterk aan het afnemen was”, zegt Guichelaar. Twee jaar terug kregen de agenten (,,geweldige”) nieuwe BMW-motoren. De Wolvegaster hoopte op een beter windscherm, maar het bleek er een te zijn waar zijn hoofd ver bovenuit stak.

Vorig jaar, tijdens twee spoedritten achter elkaar van boven de 200 kilometer per uur, gebeurde het. ,,Toen ik afstapte, dacht ik: verrek, wat hoor ik nou? Ineens een enorme piep. Die is daarna nooit meer weggegaan.”

Roeping

Guichelaars leven staat sindsdien op zijn kop. Hij was drie maanden in behandeling bij een tinnituskliniek, zonder succes. Hij bijt zich enorm vast in de problematiek, staat in contact met tal van lotgenoten en politievakbond ACP om de Nationale Politie zo ver te krijgen snel met oplossingen te komen. Want is het niet zo dat al bij 87 decibel – vanaf dit niveau wordt geluid gevaarlijk – de werkgever verplicht is maatregelen te nemen?

,,De werkgever zegt: je mag afstappen. Zo wordt de verantwoordelijkheid bij de motoragent gelegd. Maar motoragenten zullen dan altijd blijven rijden. Het is een roeping, een passie. Wij zijn keiharde werkers, wendbaar, breed in te zetten. Je hobby als werk. Daar stop je niet zomaar mee. De problemen worden door motorrijders ook onderschat, totdat het ineens: pats, te laat is. Tinnitus is een sluipmoordenaar.”

Guichelaar zelf is een paar maanden geleden wel definitief afgestapt. ,,Ik krijg er een brok in mijn keel van, maar het gaat niet meer. Als ik doorrijd, kan ik naar gradatie 5 gaan. Dat wil ik absoluut niet.” Hij heeft de arbeidsinspectie aan zijn kant; tinnitus is erkend als beroepsziekte. Vanwege zijn gehoor is hij voor 5 procent afgekeurd. ,,Er is erkenning voor, dat is mooi. Maar wat koop ik er verder voor? Ik zit hier met de gebakken peren.”

Hij noemt zich ,,een jonge blom van 57”, die nog tien jaar als politieagent – voortaan op de auto – te gaan heeft en hopelijk nog veel meer als vrolijke echtgenoot en opa. ,,Wat ik heb gekregen, dat gun ik niemand. De politie moet gewoon zorgen voor een oplossing voor al mijn collega-motorrijders. Te beginnen met een groter windscherm.”

Onderzoek gehoorschade agenten

Bij de Nationale Politie loopt op dit moment een onderzoek naar de herkomst van de klachten van motoragenten over gehoorschade.Onderzocht wordt wat de impact is van het geluid van motor, rijwind en communicatie op het gehoor van de agent. ,,We willen weten waar dit vandaan komt, want dat er iets aan de hand is, is duidelijk”, zegt Marten Schwandt van de Nationale Politie. Er wordt gekeken naar de invloed van het windscherm, maar ook in hoeverre de lengte van de agent uitmaakt.

Motoragenten die het niet langer vertrouwen mogen afstappen. ,,Dat zal niet tegen ze worden gebruikt”, zegt Schwandt. ,,Wij zeggen: denk om jezelf. Als werkgever hebben wij een verantwoordelijkheid tegenover ons personeel. Het mag niet zo zijn dat onze mensen ziek worden door het rijden op motoren.’’

Agenda

Het valt de politie op dat er relatief veel motoragenten uit Noord-Nederland in het geweer komen. ,,Misschien komt het door de uitgestrektheid van het gebied”, zegt Schwandt. Hoe harder je rijdt, hoe meer geluid je te verduren krijgt.

Bij politiebond ACP staat het onderwerp hoog op de agenda. Eind april organiseerde de bond in Assen een bijeenkomst waar ruim 50 motoragenten uit met name Noord-Nederland op af kwamen. Velen van hen kampen met gehoorschade en oorsuizingen (tinnitus). Kno-arts Lex Helder – zelf ook motorrijder – van ziekenhuis Tjongerschans in Heerenveen was een van de sprekers. ,,Als mensen tijdens hun werk blind zouden worden, dan staat dat direct boven in de krant”, zegt Helder. ,,Als mensen doof worden is het ineens anders. Ten onrechte.”

Het te lage windscherm werd steeds gezien als grootste veroorzaker van te veel herrie, maar inmiddels kijkt Erwin Koenen van de ACP hier wat genuanceerder tegenaan. Hij heeft net de resultaten binnen van onder de vlag van de bond uitgevoerd onderzoek. ,,Het verschil tussen een hoog en een laag scherm is 3 a 4 decibel”, zegt Koenen. ,,Dat verschil had ik veel groter verwacht, maar het is groot genoeg om te zeggen: doe er wat aan.” Met alleen het vervangen van de schermen ben je er volgens de vakbond dus niet. Een andere – opmerkelijke – conclusie uit diit onderzoek is dat de gehoorbeschermers het verkeerde geluid eruit lijken te filteren. ,,Ze zijn bedoeld om het omgevingsgeluid eruit te halen en alleen de communicatie met collega’s te laten horen. Maar juist de frequentie van spraak wordt gefilterd. Dan zet je de mobilofoon steeds harder. Funest voor je oren.”

Informeren

Als de resultaten van het onderzoek van de Nationale Politie er straks liggen, wil de ACP direct aanpassingen. Dat agenten straffeloos de motor mogen laten staan, is wat de bond betreft geen oplossing. ,,Ze willen helemaal niet van die motor afstappen. Een deel van hen heeft ondertussen niet door dat ze mogelijk schade aan het oplopen zijn”, zegt Koenen. De ACP vindt dat de politie zijn werknemers veel beter moet informeren over de gevaren.

Ondertussen hebben zich bij klinisch arbeidsgeneeskundige Bas Sorgdrager van ziekenhuis AMC zo’n tien motoragenten gemeld. ,,Vooral uit Noord-Nederland”, zegt Sorgdrager. Dat komt volgens hem met name omdat hier een attente bedrijfsarts actief is die politiemensen goed doorverwijst. ,,Deze agenten willen weten of het verantwoord is om door te rijden”, zegt Sorgdrager. ,,Ze hebben heel reële vragen en zorgen.”

Vanaf 80 decibel al gevaarlijk

Wie werkt in een omgeving met veel geluid, loopt kans op blijvende gehoorschade. Bij 80 decibel wordt het gevaarlijk, afhankelijk van hoe lang je er aan blootgesteld wordt. Vanaf 87 decibel zijn werkgevers verplicht maatregelen te treffen, bijvoorbeeld in de vorm van gehoorbeschermers. Veel motoragenten – die veel hogere geluidswaarden te verduren krijgen – vinden dat de politie hierbij in gebreke blijft.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct