Gedwongen aanpassingen bij begrafenissen: 'Je moet iets bedenken waarmee je verder kunt'

Foto: Shutterstock

Niet alleen praktisch dwingen de maatregelen rond het coronavirus tot aangepaste begrafenissen. Emotioneel trekken de regels een zware wissel op de nabestaanden. ,,Het is niet op te brengen.’’

Ze heeft net een uitvaart verdeeld over twee zalen achter de rug. ,,Het probleem loste zichzelf een beetje op. De helft kwam niet opdagen’’, vertelt Berber de Haan van Haaksma & de Haan uitvaart, die werkt in Heerenveen en wijde omgeving. 

De Haan reageert op de nieuwe teksten in rouwadvertenties dat het afscheid alleen in besloten kring plaats kan vinden omdat de branchevereniging van uitvaartondernemers een maximum van dertig aanwezigen heeft opgelegd. 

Herdenking uitstellen

,,Je hebt al zo’n verdriet. Dan is het niet op te brengen ook nog een selectie te moeten maken wie wel en niet mag komen.’’ De Haan houdt bij elke uitvaart in de dagen ervoor intensief contact met de familie.

,,Om ze in het proces te begeleiden. Nu help ik ze ook iedere dag met de overwegingen die ze moeten maken rond het uitnodigen.’’

In een voorgesprek over een aanstaand overlijden gaf De Haan de tip alleen met het gezin afscheid te nemen en in een later stadium een herdenking te organiseren. ,,Aan dat idee moeten mensen enorm wennen.’’ 

Kleine groepen

,,Je zal nu maar van iemand afscheid moeten nemen’’, verzucht verlies- en rouwtherapeut Jessica Verbeek, die een rouwpraktijk in Bitgummole heeft. ,,Mijn hart huilt. Het is heel erg voor de nabestaanden.’’

Die worden gedwongen na te denken over een herdenking op een ander moment of andere rituelen toe te passen. ,,Je kunt een uitvaart maar één keer doen. Dan moet je toch iets bedenken waarmee je verder kunt.’’

Verbeek oppert de mogelijkheid om in de dagen tussen overlijden en het afscheidsmoment steeds kleine groepen uit te nodigen. ,,Zo veel mogelijk thuis. Neem de tijd daarvoor.’’

Livestreaming

Verbinding zoeken met elkaar is volgens haar heel belangrijk. ,,Bel, bel, bel of gebruik moderne technieken om elkaar via internet te ontmoeten.’’ De Haan wijst op de mogelijkheden van livestreaming. ,,Dat kan thuis gevolgd worden.’’

Voor Diana Bakker vormde dit laatste een oplossing. Haar schoonvader Jan Bakker uit Balk is overleden en zijn 99-jarige broer mocht vanwege de gezondheidsgevaren rond het coronavirus niet bij het afscheid zijn.

Voor hem werd een verbinding via skype gemaakt. ,,Wij hadden de kaarten al de deur uit en konden pas in de advertentie melden dat het in besloten kring moest. Gelukkig konden we de genodigden nog appen of bellen.’’

Andere manieren

Cisca Keijzer van Monuta Leeuwarden moest de afgelopen dagen drie uitvaarten terugbrengen van grote groepen naar kleine gezelschappen zonder catering. ,,Ik heb veel huilende mensen aan de telefoon gehad. Of boze mensen die het niet eens zijn met de gastenlijst van hun familie. Het enige dat ik ze mee kan geven: weet dat iedereen het moeilijk heeft in deze situatie.’’

Ook zij adviseert op een andere manier te verbinden. ,,Laat mensen die er niet bij kunnen zijn iets maken op een kleed waarmee je de kist of de overledene afdekt. Ga met zijn allen na afloop picknicken.’’ 

Anne de Jong met een uitvaartzorg in Raerd geeft als suggestie een fotograaf mee te laten lopen en een herinneringsalbum te maken, schriftelijk te laten condoleren of later een herinneringsbijeenkomst te houden.

Ruzie op de loer

Ruzie ligt op de loer, is de ervaring van de uitvaartonderneemsters. ,,Vaak zit het dan al niet goed in families. Maar ik geef het je te doen om een kleine groep te selecteren als het netwerk heel groot is.’’

Cillia Huitema uit Haskerdijken stelt dat ze geen keus had bij het regelen van het afscheid van haar zus. ,,Ik gunde haar een ander afscheid. Mijn zus stond haar hele leven klaar voor anderen.’’