Friesland heeft straks minder jongeren en dat is slecht nieuws

In 2040 wonen er 20.000 minder mensen in Friesland. Maar belangrijker: wie er dan woont is ouder dan 65 jaar en woont alleen. En waar zijn de jongeren? Overal, maar niet in Friesland.

Ja, het zijn de prognoses, maar ze komen zeker niet zomaar uit te lucht vallen. Als we de verwachtingen van de demografische veranderingen van de provincie Fryslân volgen, telt de provincie in 2040 630.000 inwoners, 20.000 minder dan nu. En dat kunnen er in 2050 zo nog eens 20.000 minder zijn.

Een probleem? De één zal zeggen van niet, want lekker rustig in de provincie, maar de opbouw van de bevolking is wel degelijk een zorg op het Provinsjehûs. Maar liefst dertig procent van de Friezen zal in 2040 65 jaar of ouder zijn, 188.000 in totaal. Omdat Nederlanders steeds ouder worden, verdubbelt het aantal 85-plussers zich de komende twintig jaar. Ter vergelijking: op dit moment is 22 procent van de Friezen ouder dan 65 jaar.

Aantal vruchtbare vrouwen daalt

De komende twintig jaar daalt het aantal mensen jonger dan 65 jaar. Inwoners schuiven door naar de oudste leeftijdsgroep, ze verhuizen, maar belangrijker: het aantal vruchtbare vrouwen zal in de komende jaren dalen, en dat betekent dat er minder kinderen worden geboren. Dat is nu al zichtbaar. In 2028 zal Friesland 97.000 kinderen tot 15 jaar tellen. Dat getal ligt al jaren boven de 100.000. In Friesland worden de komende jaren ieder jaar 6000 baby’s geboren.

De bevolking zal flink krimpen, omdat de babyboomgeneratie tussen 2030 en 2040 zal te komen overlijden. Friesland telde vorig jaar zo’n 6300 sterfgevallen. Dat getal zal groeien tot 7150 in 2030 en 7900 in 2040.

Wat betekent dit voor de leefbaarheid van Friesland?

,,De balâns rekket fuort’’ waarschuwt gedeputeerde Klaas Fokkinga (FNP, leefbaarheid). Want een krimpend bevolkingsaantal en een stijgend aantal ouderen betekent ook minder werkenden en minder jongeren. Daar zit volgens Fokkinga de meeste pijn. Dus werpt zich de vraag op: wat betekent dit voor de leefbaarheid van Friesland?

,,In hiele protte’’, legt Fokkinga uit. Deze nieuwe cijfers, gisteren gepubliceerd, laat zien dat de provincie zich de komende jaren moet voorbereiden op de demografische veranderingen. ,,Dan moatte je tinke oan ôfspraken oer wenningbou, leefberens, berikberens en foarsjennings yn stêden en doarpen.’’

Daling beroepsbevolking

Het meest zichtbaar zal de daling van de beroepsbevolking worden. De leeftijdsgroep jonger dan 65 jaar daalt de komende twintig jaar in aantal. De potentiële beroepsbevolking (ouder dan 15 jaar) telt nu 486.000 Friezen. Komen de provinciale prognoses uit, dan telt Friesland in 2040 427.000 werken, een daling van 12 procent. ,,Dit is de grootste zorg van een gedeputeerde economie’’, zegt Sander de Rouwe (CDA, economie). ,,We moeten de komende jaren meer doen met minder mensen.’’

,,We hoeven ons de komende jaren in ieder geval geen zorgen te maken over ons werkloosheidscijfer’’, zegt De Rouwe. ,,We gaan voor het eerst te maken krijgen met het fenomeen dat we een structureel personeelstekort hebben.’’

De eerste reflex bij de komst van een bedrijf of bij de start van een groot bouwproject is vaak: levert het werkgelegenheid op? Die vraag is de komende jaren in Friesland niet meer relevant, zegt De Rouwe. ,,De nieuwe vraag wordt: hoe gaan we de banen vullen die we hebben.’’ De Rouwe ziet nu al een tekort in de provincie. ,,De hele sector moet gaan nadenken over hoe we de banen vullen, en hoe we het werk gaan robotiseren en automatiseren. We zullen meer mensen moeten omscholen en Friezen om utens en niet-Friezen moeten verleiden om naar het noorden te komen.’’

Campagne om jonge gezinnen aan te trekken

De Rouwe start binnenkort met een aantal campagnes om jonge gezinnen uit dichtbevolkte gebieden over te halen zich in Friesland te nestelen. ,,Die lieten zich de afgelopen tientallen jaren minder snel overtuigen, omdat er weinig vooruitzicht was op een passende baan. Nu hebben ze het werk voor het uitkiezen. Dat in combinatie met ruimte op scholen, in kinderdagverblijven en ruimer wonen, hopen we ze nu over de streep te trekken.’’

Het meest lastige in dit verhaal is volgens De Rouwe ogenschijnlijke onzichtbaarheid van de veranderingen. Het is de metafoor van de gekookte kikker, zegt de gedeputeerde. Het water waar de kikker zich in begeeft wordt langzaam warmer, zonder dat de kikker dat doorheeft, totdat hij wordt doodgekookt, zonder door te hebben wat er gebeurt. ,,Het gebeurt nu en het gebeurt hier. En omdat het stap voor stap gebeurt, wordt de urgentie soms gemist. En die is er zeker, daar zijn wij ons iedere dag van bewust.’’

De komst van de Lelylijn kan de prognoses in de war schoppen, zeggen Fokkinga en De Rouwe. Graag zelfs, zeggen de gedeputeerden. De Lelylijn moet een extra stimulans worden voor mensen om in Friesland te komen werken of wonen. ,,Er kunnen duizenden woningen gebouwd worden langs het spoor’’, zegt De Rouwe. ,,De Lelyijn is niet om de Randstad te ontzien, maar broodnodig voor ons.’’ Fokkinga: ,,We hawwe yn ’e provinsje noch romte genôch foar in hiel soad minsken.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct