Friese overheden willen geen al te hoge ambities voor de opwekking van zonne- en windenergie in 2030. Ze houden het bij projecten die sowieso wel gaan lukken.

Wethouder Bert Wassink van Leeuwarden begon vrijdag zo ongeveer met de vraag of het glas half vol is of half leeg. Bij de presentatie van de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 liet hij als voorzitter van de provinciale regiegroep al doorschemeren dat de Friese doelstelling wat hem betreft niet boordevol ambitie zit. ,,Dit halen we wel”.

Wassink en Poepjes presenteerden in Westergeest het doel voor de opwek van zonne- en windenergie op land in 2030: 3,0 terawattuur in heel Friesland. Op dit moment staat de teller op 2,5 TWh; de 0,5 die daarbij komt is gelijk aan de volgens netbeheerder Liander ‘min of meer autonome groei’ tot en met 2030.

Poepjes spreekt van een bewuste keuze, omdat Friesland vooral bij zonneparken zijn eigen tempo wil bepalen. ,,We dogge it net op syn alve-en-tritichst, mar dogge it júst sa om gjin flaters mei de omjouwing te meitsjen.” Ze noemde het ambitieniveau ,,realistysk en yn balâns mei Fryslân”.

Hogere ambities

Andere regio’s zeiden al wel tegen de gedeputeerde dat er in Friesland wel een tandje bij kan. ,,Mar wy binne der no wis fan dat it útfierd wurde kin. By oare regio’s binne der wol ambysjes, mar is it fier fan wis oft dy wol útfierd wurde kinne.” De landelijk dertig RES-regio’s moeten overigens gezamenlijk 35 TWh leveren in 2030. Dat doel lijkt ruimschoots te worden gehaald.

De extra groei moet volledig komen van zonnepanelen, vanwege het provinciale verbod op nieuwe windmolens. Er ligt al een lijst met projecten, deels zonnedaken en vooral zonneparken, waarvan een deel moet worden uitgevoerd.

Afzonderlijk hebben de achttien gemeenten hogere ambities. Elf ervan hebben een specifiek doel gesteld voor 2030, en alleen daarmee zou de ambitie in 2030 al moeten uitkomen op 3,3 TWh.

Provinciale regels een obstakel

Wassink zegt dat de provinciale regels voor de gemeenten een belangrijk obstakel vormen: naast windturbines gelden ook voor zonneparken sinds kort nieuwe beperkingen. ,,Maar we moeten niet gaan mokken, maar proberen een weg te vinden om hier op een goede manier uit te komen.” Hij benadrukt dat de 3,0 een minimum is: de kans zou groot zijn dat Friesland uiteindelijk hoger uitkomt.

,,Er had wat ons betreft een schepje bovenop gemogen”, zegt Ingrid van de Vegte, voorzitter van de Friese Energiealliantie (FEA), een gezelschap van elf maatschappelijke organisaties. De FEA bepleitte 3,4 TWh, zodat Friesland in 2030 zelfvoorzienend zou zijn. ,,Meer ambitie werkt stimulerend.”

Maar goed, zegt Van de Vegte ook, nu de RES er is, is het tijd voor actie. ,,Want het duurt allemaal wel een beetje lang. Wij worden wat ongeduldig. Ga aan de slag, zou ik willen zeggen, en doe het samen. Maak een plan voor 25 procent energiebesparing bijvoorbeeld, pak de infrastructuur aan, geef jongeren een rol, en ontwikkel een werkwijze waarvan alle lokale energiecoöperaties kunnen profiteren. Je hebt versnelling nodig om Fryslân aantrekkelijk te maken voor toekomstige investeringen van bedrijven.”

Burgers erbij betrekken

,,Stel een burgerberaad samen die nadenkt over hoe je bij wat grootschaliger projecten moet omgaan met landschap, nieuwe technieken en betaalbaarheid”, vervolgt Van de Vegte. ,,Wij pleiten voor kleinschaligheid, voor opwek en gebruik dicht bij elkaar. Maar je ontkomt er niet aan om het hier en daar groter aan te pakken. Daar moet je een brede groep bij betrekken.”

In het ambitiedocument van de FEA staat ook een energieraad genoemd. ,,Daarin breng je alle belanghebbenden bij elkaar”, legt Van de Vegte uit. ,,Dat is belangrijk, want we staan voor een heel grote opgave.”

,,Ik tink dat wy as Fryske oerheden in realistysk bod dellizze”, zegt wethouder Frans Veltman van De Fryske Marren. ,,Dizze RES 1.0 is goed ûnderboud, hiel realistysk en helber. Dat past by Fryslân. Wy gean mei-elkoar oan ’e slach en sette de skouders der ûnder. Ik ferwachtsje eins dat we úteinlik heger útkomme as dy 3,0 terawattuur, dat in soad gemeenten harren ambysjes wiermeitsje sille.”

Grenzen aan wat mogelijk is

Gemeenten lopen soms tegen de grenzen van de provinciale ruimteverordening aan, zegt Veltman. Dat zal ook wel zo blijven voorlopig. Zo zou hij zelf wel wat meer aan windenergie willen doen, maar dat is gezien regelgeving van de provincie heel lastig.

,,Mar ik bin no absolút net ûntefreden”, zegt hij. ,,Yn De Fryske Marren binne in hiel soad inisjativen foar de opwek fan duorsume enerzjy. Wy wolle gjin sinnegreiden allinnich om de sinnegreiden. Wy sjogge de panielen as ûnderdiel fan in gebietsproses, wy wolle saken mei-elkoar kombinearje. Dan haw ik it oer bygelyks de problematyk yn de feangreide en de wetterberging. En hiel belangryk: de mienskip moat der efter stean. 50 prosint partisipaasje is hiel wichtich.”

De RES moet door de raden, het algemeen bestuur van It Wetterskip en Provinciale Staten nog worden vastgesteld. Voor de versterking van het elektriciteitsnet worden overigens met netbeheerder Liander verschillende projecten opgezet.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Duurzame energie
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct