Hoogleraar bestuurskunde aan de Campus Fryslân Caspar van den Berg.

Friesland na de crisis: 'Met de kracht van binnen de blik naar buiten toe'

Hoogleraar bestuurskunde aan de Campus Fryslân Caspar van den Berg. FOTO PHIL NIJHUIS

Hoe verder na de coronacrisis? Hoogleraar Caspar van den Berg pleit voor een nieuw toekomstperspectief , met een open blik naar de wereld én ruim baan voor het Fries-eigene. Die twee gaan prima samen.

De huidige crisis zet aan tot herbezinning, zegt Van den Berg. Hij is hoogleraar bestuurskunde aan de Campus Fryslân van de Rijksuniversiteit Groningen, op de leerstoel global and local governance . ,,Dit is een kans. Een moment om dingen anders te gaan doen. De toekomstige wereld hoeft er namelijk niet onvermijdelijk hetzelfde uit te zien als de oude.’’

Oké, na de huidige ‘nationaliseringsreflex’ – ,,Wie wil er afhankelijk zijn van andere landen als het gaat over mondkapjes of beademingsapparatuur?’’ – zal een bepaalde vorm van globalisering straks toch weer nodig zijn, denkt hij. Van den Berg pleit echter voor een middenweg. Een gezonde, evenwichtige groei. ,,Dat biedt toekomstperspectief. Met groei stimuleer je mensen namelijk om hun eigen positie te verbeteren. Maar dit mag niet meer ten koste van alles gaan.’’

Lees ook | Opinie: Glokaliseerfriezenzijn we allemaal

Van den Berg ziet een ander type globalisering voor zich. Niet alleen gericht op handel en winst, maar ook op welzijn, gezondheid, natuur en milieu. ,,De coronacrisis is een goed moment hiervoor. Het gaat echter niet vanzelf. Vervallen in het oude is heel logisch, maar ook heel jammer. We moeten proberen de internationale afspraken, structuren en prikkels te veranderen.’’

Er moeten ‘glokaliseerfriezen’ komen

Ook dichter bij huis, in Friesland, zijn nú stappen te maken. Hierbij moeten we volgens Van den Berg het onderscheid tussen ‘blokkeerfriezen’ en ‘innoveerfriezen’ vergeten. Althans, beide mentaliteiten bestaan, maar de oplossing is beide wereldbeelden als het ware te laten versmelten. Zo worden volgens de hoogleraar ‘glokaliseerfriezen’ geboren.

Deze term vraagt om uitleg. Van den Berg: ,,Vóór de crisis leken er in Friesland twee werelden te bestaan. Twee aparte groepen. Mensen die vooruit kijken en die achteruit kijken, mensen die het wel en die het niet begrijpen. Daar krijg ik een wat ongemakkelijk gevoel bij. Het is niet vruchtbaar om te zeggen dat de ene groep in het verleden leeft en de andere groep de toekomst in handen heeft. Ik zie dat onderscheid niet zo.’’

Volgens de hoogleraar moeten de zorgen van de blokkeerfriezen niet neerbuigend worden weggezet, maar juist als serieus signaal worden opgepakt. ,,En dan bedoel ik niet de discussie rond Zwarte Piet, maar onderliggende onderwerpen als de eigen identiteit, het trots zijn op de regio, het ondernemende, de drang naar autonomie, het beste ervan willen maken en het afzetten tegen ‘grootstedelijke fratsen’. Deze groep is best groot. Je moet niet te gemakkelijk over hun zorgen heen stappen. Die zorgen zijn legitiem. De authenticiteit en plaatsgebonden oriëntatie hóren bij Friesland.’’

Aandacht voor zorgen en wensen

De twee verhalen zijn verenigbaar, zegt hij. Het verhaal van het Fries-eigene en het verhaal van de open blik naar de wereld. De zorgen en de wensen. ,,Dus met ruimte en aandacht voor de traditionele manier van leven óók de hand uitsteken naar de wereld.’’ Naar internationale toponderzoekers en naar het onderwijs met sectoren waarin Friesland uitblinkt, zoals water, voeding, energie, gastvrijheid, bouw en dienstverlening. ,,Met de kracht van binnen de blik naar buiten’’, zo vat Van den Berg het samen. ,,Dan heb je de tegenstelling tussen blokkeer- en innoveerfriezen niet nodig.’’

Het provinciebestuur kan hier een rol in hebben. ,,In weinig andere provincies heeft het provinciebestuur zo’n verbindende kracht als in Friesland. Gemeenten en de provincie werken veel meer dan elders samen als één overheid. De provincie zet een stip op de horizon.’’

Maar inwoners zelf kunnen, bijvoorbeeld samen met ondernemers, ook veel bereiken. ,,De mensen moeten niet gaan wachten waar de provincie mee komt. Het moet van onderop komen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct