Waar blijft het jeugdzorg-geld? Friese gemeenten houden jeugdzorgdata voor zich

Gemeenten klagen over tekorten bij de financiering van jeugdzorg, maar helpen niet inzicht te verschaffen in de geldstromen. FOTO SHUTTERSTOCK

Friese gemeenten werken niet mee aan het verstrekken van data over jeugdzorg aan Follow the Money. Het journalistieke onderzoeksplatform voelt zich aan het lijntje gehouden en is genoodzaakt een tijdrovend en duur beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) te doen.

Gemeenten klagen dat ze te weinig geld van het rijk krijgen voor het betalen van de jeugdzorg, maar ze willen geen openheid van zaken geven in de geldstromen, constateert Margot Smolenaars, teamleider van het jeugdzorg-project. ,,Wij willen weten hoeveel geld de gemeenten overmaken aan de jeugdzorgaanbieders, maar de meeste gemeenten willen dat niet delen.”

Het aantal kinderen dat jeugdzorg krijgt is in twintig jaar gestegen van 1 op 27 naar 1 op 8. In 2014 - het jaar voor de decentralisatie van rijk naar gemeenten - waren er 120 jeugdzorginstellingen, nu zo’n 6000. Het rijksbudget voor jeugdzorg is gegroeid tot 4,2 miljard euro en was nog nooit zo hoog, stelt Follow the Money vast. Ondertussen kampen gemeenten met tekorten op diezelfde jeugdzorg en zou er 1,8 miljard euro bij moeten.

Waar blijft het geld?

Net als Follow the Money wil ook het rijk graag weten waar al dat jeugdzorg-geld blijft, hoe ermee wordt omgesprongen. Medeoprichter en hoofdredacteur Eric Smit snapt niet waarom de gemeenten zo dwars liggen. ,,We zijn eigenlijk een overheidsklus aan het klaren. Je krabt je achter de oren waarom we zoveel tegenstand ervaren.”

'Je krabt je achter de oren waarom we zoveel tegenstand ervaren'

Een klein jaar na de start van het project heeft Follow the Money van 22 gemeenten alle gegevens binnen, een fractie van de aangeschreven 155 gemeenten. Het platform vraagt behoorlijk wat gegevens, maar er zijn gemeenten die deze in drie dagen kunnen retourneren, zegt Smolenaars. ,,Dat zijn de beste jongetjes van de klas die hun zaakjes al op orde hebben.”

Wie de cijfers ook op een rijtje moeten hebben, zijn de achttien Friese gemeenten. Die hebben hun krachten voor de aanbestedingen en het toezicht verenigd in Sociaal Domein Fryslân. De Friese gemeenten hadden de accountantsbureaus KPMG en Accon AVM eerder onderzoek laten doen naar alle geldstromen met jeugdzorgaanbieders in 2018. ,,Precies wat we nodig hebben”, zegt Rosanne Kropman van het jeugdzorgteam van Follow the Money, een project waar ook regionale media zich aan hebben verbonden, waaronder de Leeuwarder Courant .

Wet openbaarheid bestuur

In het voorjaar, bijna een jaar geleden, kreeg Follow the Money te horen dat centrumgemeente Leeuwarden wilde meewerken en KPMG ook, vertelt Kropman. In de zomer kregen ze echter het bericht dat het verzoek alsnog langs de juridische meetlat moest, en via een beroep op de Wet openbaarheid bestuur (WOB) moest worden ingediend. ,,Dat wilden we niet, dat kost veel tijd en geld. De juridisch medewerker van de gemeente had er ook geen trek in, dus zouden ze proberen de cijfers toch aan te leveren.”

Dat liep uit op een teleurstelling. Ongeveer een maand geleden liet de juridisch medewerker weten dat het bij nader inzien gaat om gegevens die vertrouwelijk aan de overheid zijn verstrekt en niet zomaar gedeeld kunnen worden. De kans op concurrentievervalsing wordt als belangrijkste grond tegen openbaarmaking aangevoerd. Sociaal Domein Fryslân is om een reactie gevraagd, maar kon die woensdag niet geven.

,,We kregen een heel klein plukje data, waar we niks mee kunnen”, concludeert Kropman. ,,We zijn bijna een jaar verder en zullen nu alsnog een WOB-procedure in werking moeten zetten.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland