Friese drugsbende waande zich onbespied, maar agenten en een infiltrant lazen mee via gehackte telefoons

Aangetroffen pistolen. FOTO OM

De drugsverdachten in de Vidar-zaak waanden zich onbespied. Maar door een criminele infiltrant én agenten die versleutelde chatberichten op de geheime app EncroChat ontcijferden, waren ze er begin maart gloeiend bij.

Van de elf verdachten die woensdag voor de rechter in Leeuwarden verschijnen, had ,,een flink deel’’ zo’n EncroChat-telefoon, aldus woordvoerder Bart Olmer van het Openbaar Ministerie.

Dit is een speciale smartphone, oftewel crypto-telefoon, waar criminele organisaties gebruik van maken om anoniem met elkaar te communiceren. Alleen een-op-eencontact is mogelijk. Groepsapps zijn er niet.

Lees ook | Dit kon je met een EncroChat-telefoon, die gebouwd was om anoniem te zijn

Zo’n toestel kost 1000 euro. Omdat ermee bellen duur is, chatten de gebruikers doorgaans met elkaar. Die berichtjes zijn door de politie gehackt. Doordat agenten konden meeluisteren, kwamen afgelopen zomer onder meer ook martelkamers van de onderwereld in Brabant aan het licht.

EncroChat had meer dan zestigduizend gebruikers, onder wie ongeveer twaalfduizend Nederlanders.

Infiltrant

In de Vidar-zaak is voor het eerst in twintig jaar gebruikgemaakt van een criminele infiltrant. Minister van justitie Ferd Grapperhaus heeft het OM hier toestemming voor gegeven. Sinds 2014 is dit opsporingsmiddel weer wettelijk toegestaan, maar alleen bij hoge uitzondering. Dit soort infiltratie raakte omstreden door de IRT-affaire in de jaren 90. Toen maakte justitie ook gebruik van criminelen die vervolgens - met medeweten van de politie - hun verworven positie misbruikten en ongestoord geld verdienden met drugshandel. De criminele infiltrant werd vervolgens verboden.

Tweede zitting

In de rechtbank van Leeuwarden is woensdag de tweede pro-formazitting in de zaak Vidar. Tijdens de eerste zitting in juni werd vooral de rol van de infiltrant besproken. Volgens het Openbaar Ministerie was het inzetten van infiltrant A-4110 legitiem.

Lees ook | OM: regels ten aanzien van inzet criminele burgerinfiltrant niet geschonden