Fred en Trees van Vliet.  FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Fred van Vliet als baby gered door Amsterdamse studente

Fred en Trees van Vliet. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Iet van Dijk, de vrouw die als studente in de oorlog tientallen Joodse kinderen uit Amsterdam naar Friesland smokkelde, redde ook Harlinger Fred van Vliet.

De mond viel open toen Fred van Vliet (74) uit Harlingen zaterdag de krant uit de bus haalde. Het verhaal over Iet van Dijk die in de Tweede Wereldoorlog Joodse kinderen van Amsterdam naar Friesland smokkelde, dat verhaal gaat over hem.

Van Vliet deed in de kerstbijlage zijn bijzondere levensverhaal. Over hoe zijn ouders Rachel en Salomon in Amsterdam enkele dagen na elkaar werden opgepakt en afgevoerd en hoe zijn moeder haar baby van enkele maanden oud op het nippertje onder wist te brengen bij de directeur van de koffiebranderij waar Salomon werkte.

Vervoerd in een koffer

De baby, Alfred Alexander Schachner geheten, kwam in Den Helder terecht. Het was de studente Iet van Dijk die hem hier naartoe bracht. Maar nadat een buurvrouw hem had verraden, belandde hij in de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg. Hiervandaan werd hij in een bakfiets en een koffer vervoerd naar Friesland. In Sneek groeide hij op, over zijn geschiedenis werd amper gesproken.

Van Vliet laat zijn babyboek zien, waarin zijn adoptievader had geschreven. ,,(...) door de Amsterdamse verzetsbeweging uit de crèche gehaald, verstopt in een bakfiets, door Mejuf. Iet van Dijk bij ons is gebracht, na eerst bij de Doopsgezinde Dominee Mesdag te zijn geweest waar hij eerst uit de koffer is gepakt en toen bij ons is gebracht en gebleven.’’

Nachtmerries

De gepensioneerde docent wilde jarenlang niets weten over zijn Joodse wortels. Maar rond zijn zestiende begonnen de nachtmerries. Hierin werd hij achtervolgd, met de dood bedreigd en zat hij opgesloten. Zijn vrouw Trees probeerde jarenlang niets anders dan hem aan het praten te krijgen, maar pas in de jaren negentig brak hij open. Toen startte een niet meer te stoppen zoektocht naar zijn geschiedenis waarbij alle flinters informatie welkom zijn en opgezogen worden. Tot op de dag van vandaag.

Dat Van Vliet nu het gezicht ziet van zijn redster ontroert hem hevig. ,,Als ik lees over haar ellendig en jammerlijk leven, terwijl ze duidelijk een hele slimme vrouw is, dan denk ik hoe zonde het is dat we nooit contact gehad hebben.’’ Dat haar neef hoogleraar Jan van Dijk nu contact wil, noemen Van Vliet en zijn vrouw een cadeau. ,,Hoe meer we van de geschiedenis kunnen inkleuren, hoe fijner het is. Het voelt als het completer maken van een puzzel.’’

Verbluffende lijntjes

En het verhaal over Iet bevatte nog iets opmerkelijks. Baby Arthur Jacobs die door Iet was gered en die zelfs tijdens de laatste periode in de oorlog als haar zoon geregistreerd stond, komt in Leeuwarden terecht. Zijn ouders zijn vermoord in Auschwitz en zijn grootouders brengen hem groot in de Leeuwarder Bijenhofstraat.

En daar, schuin tegenover hem, groeit Trees Botta op. ,,Hij was mijn buurjongen van wie iedereen wist dat hij Joods was. Hij had voor mij een iconisch Joods gezicht. Dus toen ik Fred jaren later ontmoette, wist ik vanwege Arthur dat Fred ook Joods moest zijn. Al konden we het daar dus niet over hebben. Het is verbluffend hoe er zoveel lijntjes door elkaar lopen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Tweede Wereldoorlog
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct