Daniel Kahn (tweede van rechts) & The Painted Bird, ook op festival Yiddish Waves.

Festival Yiddish Waves: Heymishkeyt, lernen, simche

Daniel Kahn (tweede van rechts) & The Painted Bird, ook op festival Yiddish Waves.

Festival Yiddish Waves gaat over meer dan alleen klezmer. Ook hier gaan de vensters open, tot en met Arabische inbreng.

Lucette van den Berg straalt. Net terug uit de Leeuwarder Vrijheidswijk, voor de voorbereidingen omtrent een project met moeders en dochters. ,,Ze brengen eten mee, en dan krijg je allemaal mooie verhalen”, zegt ze. ,,In alle culturen heb je powervrouwen . Zo mooi om te zien.”

Andere culturen

Enne, het zijn dus vrouwen uit ‘andere culturen’. Vrijheidswijk, hè, mensen in de ‘diaspora’. ,,Dat ligt in de lijn van het festival”, zegt ze. ,,Iedereen mag meedoen.” Vandaar ook dat eten, ,,een metafoor voor heel veel dingen, een gemakkelijke ingang om dingen te vertellen.”

Lucette zelf had jiddisch gebak meegebracht, met pecannoten en kaneel, uit de Joods-Duitse keuken. Zo vertelde ze iets over haar eigen voorgeschiedenis en achtergrond – haar Joodse voorouders kwamen uit Polen, via Duitsland. De reactie van deze vrouwen, vaak uit Arabische landen: ,,Mogen we jouw recept?”

Lucette van den Berg: blond, groengrijze ogen, rijzig – en Joods dus, van vaderskant tenminste. Je hebt overal gemeenschappen die De Ander uitsluiten, zegt ze. Maar deze Arabische vrouwen uit de Vrijheidswijk dus typisch niet. ,,Het ligt er ook aan hoe je er mee om gaat.”

Zelfbewust

Lucette van den Berg is een zelfbewuste Joodse vrouw. Zelf zangeres, gespecialiseerd in het Jiddische lied, en de grote vrouw achter festival Yiddish Waves – van 1 tot en met 4 maart voor de vierde keer in Leeuwarden, en nu onder LF2018-vlag.

Het moeders-en-dochters-project loopt uit op een staartje Yiddish Waves op 5 mei, maar de dames komen vast een kijkje nemen op het eigenlijke festival. De openingsavond getuigt van dezelfde open geest: onder de titel Karavanserai worden Jiddische, Arabische en Andalusische klanken vervlochten. Daarbij draagt Lucette zelf haar steentje bij, net als bij de opening van LF2018. ,,Fries en Jiddisch smaken heel goed samen.”

In het programma (van 1 tot en met 4 maart) zitten verder grote namen als Lorin Sklamberg, frontman van The Klezmatics maar hier met The Shepherds, de Hongaarse groep Muzsikás die onderzoek deed naar restanten Joodse muziek in de dorpen van Transsylvanië, ‘coming man’ Daniel Kahn met zijn band The Painted Bird, naast de nodige iets mindere goden. En om de boel nog meer open te gooien: zangeres Andrea Pancur uit München, die Joodse liederen combineert met de edele kunstvorm van het jodelen.

Kernwoorden

Heymishkeyt, lernen, simche: de kernwoorden van het festival. Thuisgevoel, leren, feest. ,,Heymishkeyt, dat gaat over het thuisgevoel, dat voor iedereen moet gelden.” Simche, feest, het spreekt vanzelf met zoveel aanstekelijke muziek. Lernen komt aan de orde in de vorm van allerlei workshops.

Klezmer alleen, dat is Yiddish Waves te beperkt. ,,Dat is feesten en partijen, de hang naar vroeger. Prima, ga ik niks van zeggen. Maar er is zo veel meer, en dat blijft vaak onderbelicht.” Wat is dat dan, dat Joodse gevoel? ,,Als het vrolijk is, zit er altijd een dramatische toon in, en is het dramatisch, dan zit er nog altijd hoop in. Vandaar dat we net zo gemakkelijk Bach annexeren.”

Identiteit

Lucette van den Berg wist tot rond haar twintigste niets van de Joodse achtergrond van haar vader. Dat leek hem, getekend door het verlies van vele dierbaren in de Holocaust, beter. ,,Ik ben er niet mee opgevoed, maar toch voel ik me zo. Wie ben ik dan? Identiteit, het is zo belangrijk. Omarm wie je bent en waar je vandaan komt. Als jij weet wie je bent, is het gemakkelijker om een ander te accepteren.”

In de Jiddische cultuur draait het altijd om het Beloofde Land, en dat is niet noodzakelijk het huidige Israël. ,,Dat land bestaat in ons hoofd. En dat kun je net zo mooi maken als je wilt. Mijn gedroomde Jiddische land is een wereld die verdraagzaam is naar iedereen. Als je mee wilt doen, mag je meedoen. Met dit festival willen we laten zien hoe het ook kan.”

Yiddish Waves, 1 tot en met 4 maart, Leeuwarden. yiddishwaves.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct