Explore The North: fraai festival vol rake verhalen

Explore The North kende wat losse eindjes, maar wat het festival aansneed was vaak goed raak. Transformatie door kunst, goede kunst. En gesprekken, en voodoo.

Het begin is moeizaam, bij Julia Holter. De deuren naar de zaal zijn nog dicht, het publiek is bijeengedreven in de zurig riekende hal. Smachtende blikken naar de hermetisch gesloten caféruimte helpen niet. Als we eenmaal in de kerkbankjes zitten, duurt het nog even eer Holter en haar bandleden hun posities hebben ingenomen.

Het openingsnummer wordt abrupt afgebroken, er is iets met de stroom of zo. Holter wordt er giechelig van, en haar zelfverzekerdheid zal niet groter door de weglopers - normaal bij zo’n festival, maar in de Westerkerk met zijn gelijkvloerse podium lopen die dus wel recht voor je neus langs.

Maar dan gebeurt het. Holter groeit er steeds meer in, de partijen van haar niet alledaagse band - viool, trompet, synthesizers, soms zelfs een doedelzak - grijpen steeds dichter in elkaar om dan weer virtuoos uiteen te waaieren.

Holter zingt haar lang niet alledaags geconstrueerde liedjes (van haar nieuwe dubbel-cd Aviary) met toenemend zelfvertrouwen. Het achterblijvende publiek begint steeds harder te klappen en te joelen. Het aanvankelijke afzien is niet voor niets geweest.

Losse eindjes

Wat voor Julia Holter geldt, gaat op voor heel het driedaagse Leeuwarder festival Explore The North. Er slingeren wat losse eindjes, maar als het goed is, is het vaak meteen heel goed. De dingen die storen: het ontbreken van een bar op sommige plekken, onhandig gepruts met muntjes op andere die dan alleen daar geldig zijn, wat niet te doen is op een festival dat zich her en der in de stad afspeelt.

Wat ook onaangenaam treft in het Leeuwarden van na LF2018: dat lichtfestival Luna en Explore The North, allebei ‘wandelfestivals’ in hetzelfde weekend, niet even de koppen bij elkaar hebben gestoken en de plattegronden en routes over elkaar gelegd. Maar erg fijn is de Stadskas, een tijdelijke glazen kas op het Oldehoofsterkerkhof die dient als festivalhart en ontmoetingsplek.

Prikkelende verhalen

En, u hoort het artistiek festivalleider Sjoerd Bootsma al zeggen: hoe is de kunst? De welwillende wandelaar wordt verrast met allerlei moois, dat vaak genoeg nog maatschappelijk hout snijdt ook. Literatuur, podiumkunsten en vooral muziek zijn de dragers van prikkelende verhalen, waarin maatschappelijke thema’s worden aangesneden die heel goed bij LF2018 passen en waarin talent van hier heel organisch naast namen van elders staat.

In de Grote of Jacobijnerkerk verbindt pianist Ralph van Raat de muziek van popgroep Radiohead met die van de impressionistische componist Claude Debussy, en ineens tellen de verschillen niet meer. Waar houdt pop op en begint klassiek, waarom onderscheid tussen populaire en ‘hogere’ cultuur?

Dadaïsme

Bij The Ex ontmoeten ook twee werelden elkaar die ineens naadloos in elkaar overlopen. The Ex, de bijna veertigjarige ‘punkband’ met de Makkumer frontman Arnold de Boer, is in vierpersoonsbezetting al een schitterende traktatie, maar als stemkunstenaar-klankpoëet Jaap Blonk zich ermee gaat bemoeien wordt het helemaal een feest van toegepast dadaïsme. Alsof er ineens een nieuwe wereld wordt opengetrokken, met die geniale stembuigingen van hem.

'Alsof er ineens een nieuwe wereld wordt opengetrokken'

Op een heel andere manier doet Akwasi, rapper, poëet, acteur en programmamaker van Ghanese komaf, dat ook. Zijn uitspraken in het openbare interview dat Wout Waande met hem had waren sterker dan de teksten die hij voorlas.

Maar als je als bevoorrechte witte uit de eerste hand, en heel welsprekend geformuleerd, hoort wat zo iemand doormaakt op bezoek in Zuid-Afrika of als kind in de aanloop naar Sinterklaas - het is wel even slikken. ,,Ik wil gewoon niet dat mijn dochter ‘kankerzwart’ genoemd wordt”, en wat is daar tegenin te brengen?

Dronende climax

Het zou mooi zijn als de maatschappij zo zoetjesaan eens transformeert naar een humanere vorm. ‘Transformatie’ is een subtiel uitgevente rode lijn door het hele festival, maar wie goed oplet ziet ‘m kronkelen. In de manier waarop It Dockumer Lokaeltsje de hele, 37 jaar oude Alles Ist Gut-plaat van D.A.F. naar het eigen klankuniversum trekt, bijvoorbeeld.

Of hoe de samenwerking van de Friese dichter Elmar Kuiper en de Japanse band Bo Ningen, vrijdagnacht al, beide partijen naar een hoger plan brengt, wat uitloopt op een langgerekte, bijna gewelddadig dronende climax. Een prachtig voorbeeld ook van hoe het festival lokaal talent koppelt aan ‘de wereld’.

Hypnotiserende ritmes

Of in het bescheiden voodoo-thema, drie bands steeds ingeleid door journalist Leendert van der Valk. Vaudou Game uit Togo en Chouk Bwa uit Haïti lieten donderdag en vrijdag al horen wat dat met de dansende luisteraar kan doen.

Maar wat Ifriqiyya Electrique, sjamanen uit Tunesië, in de staart van het programma voor hypnotiserende ritmes aan de wereld der geesten ontlokt, slaat alles.

Wild getrommel, woeste metalgitaren, bezwerende zang, hitsige monotonie - in de zaal gaat het aanmerkelijk kalmer aan toe dan bij de trance-rituelen thuis op het videoscherm (inclusief bloederig geslachte geit), maar het effect is evengoed overweldigend. Mooi festival, dat zoiets voor elkaar krijgt.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement