AFBEELDING SHUTTERSTOCK

Expertiseteam Corona Friesland: 'Elke zorglocatie moet klaar zijn voor een tweede golf'

AFBEELDING SHUTTERSTOCK

De zorg voor ouderen, gehandicapten en psychiatrische patiënten bereidt zich voor op een tweede golf aan coronabesmettingen. Een expertiseteam heeft geleerd van de ervaringen sinds maart. ,,Tijdens een uitbraak ben je te laat.”

,,De bezoekersstop heeft de afgelopen maanden de meeste indruk gemaakt op de medewerkers. Het raambezoek, het sterfbed met niet meer dan twee familieleden erbij, dat had een enorme impact”, vertelt verpleegkundig specialist Laura Schriemer. ,,En ook het werken in beschermende kleding.”

Waar de zorgmedewerkers dan baat bij hebben, is een lijfelijk aanwezige maatschappelijk werker of psycholoog die steun kan bieden. Dat was tijdens de coronacrisis niet overal goed geregeld, vult medisch directeur Mieke Draijer aan. ,,Een papiertje in de hal met een nummer dat je kunt bellen, dat is niet genoeg.”

Geestelijke steun in huis halen is een van de vier belangrijkste pijlers waarmee de instellingen voor verpleegzorg, thuiszorg, gehandicaptenzorg en ggz-zorg zich deze zomer kunnen voorbereiden op een mogelijke tweede golf. Het Expertiseteam Corona Friesland staat hen daarin zoveel mogelijk bij met het kosteloos aanbieden van Covid-19-coachcursussen aan medewerkers en masterclasses aan bestuurders. Basishygiëne, omgaan met een uitbraak en het verlenen van acute zorg aan corona-patiënten zijn de drie andere pijlers.

Het team is medio april al ontstaan en komt voort uit het Regionaal Overleg Niet Acute Zorg, dat in Noord-Nederland aan het begin van de coronacrisis razendsnel van de grond is gekomen. Deskundigen van de zorginstellingen, het zorgkantoor en GGD Fryslân staken de hoofden bij elkaar om al die kleinschalige woonvoorzieningen, lokale zorginitiatieven en thuiszorgorganisaties van adviezen te voorzien.

Een lijn

,,We wilden één provinciale lijn aanbrengen. De onderlinge afspraak was dat iedereen zich aan de RIVM-richtlijnen zou houden. Maar het is een illusie te denken dat daarmee alles dichtgetimmerd is”, legt Draijer uit. Met Schriemer maakt zij vanuit de Friese zorggroep Alliade deel uit van het expertiseteam. ,,En dan hadden wij ook nog te maken met Groningen, waar viroloog Alex Friedrich op onderdelen strengere maatregelen propageerde. Ik zeg niet dat hij ongelijk had, maar daar hadden we wel last van. Het makkelijkste is als je duidelijkheid kan creëren, je wilt niet dat de deskundigen het onderling met elkaar oneens zijn.”

Eén lijn was nodig om discussie op de werkvloer te voorkomen, vervolgt Draijer. Als voorbeeld noemt ze het gebruik van mondkapjes, waarvoor bij diverse zorgorganisaties verschillende richtlijnen golden. ,,Dat weten die medewerkers in Friesland direct van elkaar. Daar krijg je dan terecht allemaal vragen over. We hebben gezegd: het uitgangspunt landelijk is om ze te gebruiken om verspreiding te voorkomen, niet om besmetting te voorkomen, dus we doen geen mondkapjes om jezelf te beschermen. Behalve natuurlijk in het directe contact met coronapatiënten.”

‘We hebben het in Friesland heel goed gedaan, we zijn echt een voorbeeld voor de rest van Nederland’

Hetzelfde geldt voor het gebruik van handschoenen en desinfecterende middelen, die recent plotseling weer schaars werden. ,,Er zijn medewerkers die handschoenen gebruiken om een rolstoel voort te duwen en daarna weer nieuwe aandoen. Dat is helemaal niet nodig, dan kun je beter na afloop je handen wassen”, leggen Draijer en Schriemer uit. ,,Alleen bij lijfelijk contact of als je met lichaamseigen stoffen als bloed en ontlasting in aanraking komt, heb je handschoenen nodig. Maar verder alleen in het directe contact met coronapatiënten.” De samenwerking tussen de niet-acute zorg in het Noorden heeft landelijk complimenten en navolging gekregen, zegt Draijer. ,,Nu is er landelijk ook interesse voor de aanpak met ons expertiseteam. We hebben het in Friesland heel goed gedaan, we zijn echt een voorbeeld voor de rest van Nederland. Landelijk was er de klacht dat de langdurige zorg heel laat aandacht kreeg, dat was hier niet zo.”

Het expertiseteam gebruikt de huidige relatief rustige periode om de zorg klaar te stomen voor een mogelijke tweede golf. Die wordt voorzien in september of oktober, met een piek eind december. Of die voorspellingen uitkomen, is de vraag. In het voorjaar bereidde de Friese zorg zich voor op een epidemie met een omvang als in Noord-Brabant. Zo erg is het in Friesland gelukkig nooit geworden. In leegstaande oudbouw van verpleeghuis Anna Schotanus in Heerenveen, omgedoopt tot provinciaal coronacentrum, lagen op zijn hoogst 35 patiënten met Covid-19. Het grootste deel van de 130 bedden bleef onbezet. In totaal hebben er zo’n 70 coronapatiënten uit de hele provincie gelegen.

’Nu kunnen alle bestuurders zich op een uitbraak voorbereiden’

Op dit moment staan er 8 bedden gereed in het coronacentrum. Allemaal onbezet, maar dat kan elke dag veranderen. Zodra het nodig is, kan weer opgeschaald worden naar drie afdelingen met 130 bedden, zegt Draijer. De verwachting is dat dit bij een tweede golf genoeg is voor de overloop aan Friese coronapatiënten die niet thuis kunnen blijven en niet in het ziekenhuis willen of moeten behandeld worden. Meer dan tijdens de eerste golf verwacht Draijer dat patiënten uit de ziekenhuizen zullen doorstromen naar Heerenveen. ,,Het is de bedoeling dat de reguliere zorg niet nog een keer volledig stil wordt gelegd.”

De voorkeur gaat ernaar uit dat zorginstellingen hun coronapatiënten zoveel mogelijk zelf verzorgen. De komende twee maanden moeten ze per locatie bedenken of en waar ze dat kunnen doen, vindt Draijer. ,,Als je dat doet op het moment dat er een uitbraak is, ben je te laat. Dan zie je iedereen in paniek raken. Maar nu kunnen alle bestuurders zich hierop voorbereiden, en ik vind dat dat moet. Waar zou je een cohort, een gescheiden afdeling voor coronapatiënten, kunnen creëren? Waar maak je een sluis waar zorgmedewerkers zich kunnen omkleden? Waar komen de looproutes? Dat kun je nu allemaal bedenken. En wij kunnen daarbij helpen.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct