Rinze Post laat foto’s zien van de scheuren die in de (door hemzelf gerestaureerde) muren van zijn huis in Wijnaldum zaten. FOTO HENK JAN DIJKS

Eindelijk erkenning: na veertien jaar schadefonds zoutwinning

Rinze Post laat foto’s zien van de scheuren die in de (door hemzelf gerestaureerde) muren van zijn huis in Wijnaldum zaten. FOTO HENK JAN DIJKS

Het kostte veertien jaar strijd. Nu volgt erkenning: er komt een landelijk fonds voor schade door zoutwinning.

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) onderzoekt oprichting van een Landelijk Instituut Mijnbouwschade. Hier kunnen inwoners zich melden met schade door zoutwinning, schade door gaswinning uit kleine velden, door geothermie en door gaswinning uit het Groningenveld.

,,It duorre al eefkes’’, zegt Rinze Post (78) uit Wijnaldum. ,,Mar wy krije gelyk!’’ Sinds 2004 ijvert hij met zijn stichting Winamer Belang voor schadevergoeding. Ruim dertig panden, inclusief de Andreaskerk, liepen scheuren op door activiteiten van zoutwinner Frisia. ,,En wy ha alles sels betelle.’’

Beducht voor verzakkingen

Meermaals trokken de Winamers naar Den Haag. Sinds vorig jaar roert ook de Stichting Bescherming Harlingen zich. De Harlinger stichting is beducht voor verzakkingen in het historische hart. Frisia stopte met de winning onder land en richt zich nu op zee.

De zoutwinning tussen 1995 en 2005 leidde in het gebied tussen Franeker en Harlingen tot een bodemdaling van 35 centimeter. Dat is vijf keer zo veel als die in Groningen, meldt de Technische Commissie Bodembeweging (TCBB) in een rapport aan de minister.

Snelle uitkering

Na de zomer komt Wiebes naar de Tweede Kamer met details over het nieuw op te richten schade-instituut. Een snelle uitkering van geld staat voorop. In Wijnaldum en omstreken is de meeste schade inmiddels hersteld. ,,Wy ha foar oaren de kastanjes út it fjoer helle’’, denkt Post. ,,Yn Den Haach beseffe se net wat dit mei de minsken docht.’’

Het ministerie staakt, zoals het kabinet-Rutte III bij de start al beloofde, de uitgifte van nieuwe vergunningen voor gaswinning uit kleine velden. Voor Friesland heeft dit amper gevolgen. Hier zijn alle trajecten (Ternaard, Nieuwehorne, Pieterzijl) al in gang gezet.

Noordelijke actiedag

Daarom gaat de vlag niet uit bij Machiel Aarten, SP-Statenlid en voorman van Laat Friesland Niet Zakken . Zaterdag, op een grote noordelijke actiedag in Harlingen tegen gas- en zoutwinning, verwacht hij tussen de drie- en vijfhonderd mensen. Onder anderen burgemeester Roel Sluiter en de Tweede Kamerleden Sandra Beckerman (SP), Rik Grashoff (GroenLinks) en Lammert van Raan (Partij voor de Dieren) komen spreken.

Het ministerie voldoet nog steeds niet aan twee belangrijke eisen, vertelt Aarten; omkering van de bewijslast en de plaatsing van tiltmeters. ,,Dit is een herhaling van zetten van wat er in Groningen gebeurt. Het lijkt heel wat, maar ondertussen gebeurt er niks.’’

Volgens Wiebes is gaswinning uit kleine velden voorlopig nog beter dan importeren. Hij voorziet tussen 2018 en 2050 een te produceren gasvolume uit kleine velden van 232 tot 335 miljard kubieke meter, waarvan twee derde op zee. Dit levert de schatkist tussen de 10 en 38 miljard euro op. In Friesland varieert de gaswinning van 0,25 miljard kubieke meter (Pieterzijl) tot 5 miljard kubieke meter (ten noorden van Schiermonnikoog).

Wiebes wil overbodige infrastructuur op de Noordzee gebruiken voor de opslag van onder meer CO2. Om de concurrentieslag met het Verenigd Koninkrijk op zee niet te verliezen, krijgen mijnbouwers hier een investeringsaftrek van 40 procent. Het ministerie hoopt zo op de Noordzee tussen de 180 en 526 miljoen euro aan extra aardgasbaten binnen te harken.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct