In 2004 beschilderden de 59 leerlingen van de school in Huijm de heipaal voor de nieuwbouw, die een jaar later in gebruik werd genomen. De Arjen Roelofsskoalle is nu een van de vele plattelandsscholen, die in hun voortbestaan worden bedreigd.

Eigen school eerst - is dat het motto voor Friesland?

In 2004 beschilderden de 59 leerlingen van de school in Huijm de heipaal voor de nieuwbouw, die een jaar later in gebruik werd genomen. De Arjen Roelofsskoalle is nu een van de vele plattelandsscholen, die in hun voortbestaan worden bedreigd.

Het rommelt flink in het Friese basisonderwijs. In grote delen van de provincie doet de krimp zich nu echt gelden. Wat moet het antwoord zijn?

De gemeenteraad van Leeuwarderadeel was donderdag duidelijk: als ‘hun’ kleine Arjen Roelofsskoalle in Hijum kan blijven bestaan door een fusie van scholenkoepel Fier met Proloog in Leeuwarden, dan moet dat maar. Dat Fier vanuit een ander belang zelf liever fuseert met Radius in Franeker speelt geen rol: eigen school eerst.

Misschien valt het Leeuwarderadeel niet eens aan te rekenen: de gemeente dient immers te staan voor de belangen van haar inwoners. Maar toch, als dit de norm wordt in toekomstige discussies over het primair onderwijs in Friesland, dan zal de stemming tussen gemeenten onderling en tussen schoolbesturen en -koepels in hoog tempo verzuren.

Krimp

Marc Kammeraad, bestuurder van scholenkoepel Radius, schetst zijn speelveld: sinds 2012 heeft het openbaar onderwijs in Franekeradeel 450 leerlingen verloren en zijn er nu nog zo’n 600 over. Vier scholen moesten de deuren sluiten. Krimp treft zijn verzorgingsgebied heel hard.

,,We zijn voortdurend in gesprek geweest met koepels om ons heen, openbaar en christelijk. Uiteindelijk bleek de combinatie van Fier en Radius de beste: we zitten in hetzelfde gebied en kampen beide met krimp. We weten dus hoe we met dat bijltje moeten hakken. Met als doel: zo lang mogelijk scholen overeind houden.’’ Samen tellen de koepels ruim 2000 leerlingen, de massa die volgens Kammeraad nodig is om goede onderwijskundige kwaliteit te kunnen bieden en randvoorwaarden als ict efficiënt te kunnen bieden. Hij benadrukt dat de fusie een eerste stap is.

De minister wees de fusie af wegens ‘onvoldoende draagvlak’ en wees daarbij op Leeuwarderadeel. De koepels hebben bezwaar aangetekend en Kammeraad verwacht snel een nieuw, positief besluit.

Ruzie

De ruzie met de gemeente maakt duidelijk dat het rommelt in onderwijsland. In december gooide vertrekkende onderwijswethouder Thea Koster van Leeuwarden de knuppel in het hoenderhok . Ze verweet schoolbesturen te afwachtend te zijn in het maken van plannen om goed onderwijs op het platteland in stand te houden. Dat knelt, nu volgend jaar Leeuwarderadeel en een deel van Littenseradiel aan Leeuwarden worden toegevoegd. De norm voor de instandhouding van scholen verandert dan. Voor Leeuwarden lag die vier jaar geleden op 133, is die nu 113 en wordt die straks 91. Scholen met minder leerlingen dan de norm moeten van het ministerie van onderwijs sluiten. Leeuwarden krijgt er straks elf basisscholen bij, waarvan zes zeer klein zijn. Bijvoorbeeld door samenwerkingsscholen te vormen kunnen koepels onderwijs in dorpen nog lang in stand houden.

Dat er van de ruim 400 basisscholen een aantal dicht gaat, is onontkoombaar. Forse krimp van het aantal kinderen maakt het zeer fijnmazige netwerk van plattelandsscholen onhoudbaar.

,,De focus zal de komende jaren meer gaan liggen op het in stand houden van goed onderwijs in de hele regio of provincie’’, zegt Alex Peltekian, bestuursvoorzitter van De Gearhing. Deze koepel heeft scholen van Oosterzee tot Lemmer en van Hindeloopen tot Winsum, en een aantal is zeer klein.

,,Het in stand houden van geloofsrichtingen en besturen moet geen doel op zich zijn. Onze primaire gezamenlijke verantwoordelijkheid is ervoor te zorgen dat ieder kind recht heeft op kwalitatief goed onderwijs, bij voorbeeld in samenwerkingsscholen. Dan moeten mensen bereid zijn over hun eigen schaduw heen te stappen.’’

'Samenwerking noodzakelijk'

Datzelfde vindt de PO Raad, de belangenorganisatie voor primair onderwijs. ,,Gemeenten moeten in samenspraak met schoolbesturen een toekomstvisie ontwikkelen. Friesland kent echt een hele hoge schooldichtheid, met heel veel kleine scholen. Samenwerking is noodzakelijk.’’

,,Er is een volwassen discussie nodig’’, beaamt Kammeraad. ,,Maar die is er nu niet.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct