Een perfecte week voor Friese Zaken

O, o Den Haag. ILLUSTRATIE LC

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: hoe Fryslân met één minister en vijf Kamerleden zijn zilveren jubileum vierde.

Zaken die niet bovenaan de ladder van belangrijkheid staan komen er in coronatijd bekaaid af in Den Haag. Het Fries is zo’n onderwerp. Woensdag werd te langen leste een gaatje gevonden om minister van Friese Zaken Kajsa Ollongren in de plenaire zaal aan de tand te voelen over haar voortgang met die tweede rijkstaal.

Nu was het een historische week. Precies 25 jaar geleden, op 14 december 1995, besloten Provinciale Staten van Friesland de provincienaam te wijzigen in Fryslân. Dat gebeurde tijdens een roerig Statendebat aan de Tweebaksmarkt. De tegenstand was fel. Uit een enquête van de Leeuwarder Courant bleek slechts 19,5 procent voor Fryslân te zijn en MKB-voorzitter Jan From klaagde in dagblad Trouw dat straks niemand Friesland meer zou vinden.

Voorstander Jan van der Baan (FNP) gaf op zijn beurt het college van Jetje, dat zijns inziens veel te voorzichtig was. Alsof ,,it kolleezje bang is har oan kâlde tee te brânen’’. Van de 54 Statenleden stemden er 43 voor Fryslân.

Inmiddels weten we niet beter. Dat wil zeggen: de Friezen. Want veel Haagse ambtenaren zijn in de jaren negentig blijven hangen.

Dat bleek wel toen Aukje de Vries (VVD) woensdag met een ,,tige tank, foarsitter’’ het woord nam in de plenaire zaal. Ze startte met de hartenkreet om in de stukken van de overheid de officiële naam van Fryslân te gebruiken. ,,Want ik kwam in heel veel begrotingsstukken nog de naam Friesland tegen.’’

En verdraaid, het ging gelijk mis.

Ollongren repte tijdens haar beantwoording meteen over ‘de provincie Friesland’. De minister beloofde beterschap. ,,Het staat hier gelukkig goed geschreven’’, zei ze met een blik op haar briefje. ,,Dus we gaan daar heel erg op letten, mevrouw de Vries.’’

‘Het staat gelukkig goed geschreven’

Tijdens het overleg maakten twee Leeuwarder Kamerleden (De Vries en CDA’er Harry van der Molen) hun opwachting. Zij hadden gezelschap van Nevin Ozütok (GroenLinks), Stieneke van der Graaf (CU) en Ronald van Raak (SP).

loading

Er waren meer pijnpuntjes. Vorige zomer kreeg het rijk een stevige tik op de vingers van de Europese Commissie. Een tweede rijkstaal betekent dat het rijk een zorg- en inspanningsplicht heeft om die levend te houden, maar wat is de praktijk? De minister van Friese Zaken schuift alle voetangels en klemmen door naar een ander loket. Gesprekken met de rechtbank? Doet de provincie. Fries in het onderwijs? Een zaak van provincie en Onderwijsinspectie. Meer Fries bij politie en meldkamer? Is aan de minister van Justitie en Veiligheid.

Van der Molen nam het woord ‘gemaksuchtich’ in de mond toen Ollongren in april een kabinetsreactie met soortgelijke strekking stuurde op het advies van Dingtiid over meer Fries bij rijksuitvoeringsinstanties. Hij wilde woensdag boter bij de vis.

CDA en VVD dienden een motie in die de regering opdraagt een apart akkoord te sluiten met de provincie Fryslân, in aanvulling op de Bestjoersôfspraak Fryske taal en kultuer, om de zichtbaarheid van en de communicatie in het Fries bij rijksinstanties te versterken.

Ollongren had de boodschap begrepen. En wat vorig jaar urenlange vergeefse overleggen kostte, was nu in een vloek en een zucht voor elkaar. ,,Ik beschouw de motie als een extra steuntje in de rug’’, prees de minister. Dinsdag volgt de stemming, maar met zoveel coalitie-steun is een meerderheid voor het akkoord in zicht.

Ollongren stemde ook in met een GroenLinks-motie voor een Friestalige vaccinatiecampagne.

De minister van Friese Zaken was om. Tijdens een Kamerdebat Fries van 16 minuten en 34 seconden. Een kwart eeuw na dat bijzondere Statenbesluit.


saskia.van.westhreenen@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
O o Den Haag