'Een loslopende hond is altijd een probleem in een natuurgebied'

Nationaal Park de Alde Feanen bij Earnewâld. De hond op de foto loopt in het losloopgebied naast het park. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Loslopende honden zijn in de Friese natuurgebieden, ondanks diverse waarschuwingsborden, nog altijd een probleem. Opsporingsambtenaren delen om de haverklap boetes uit.

De tijd van waarschuwen is voorbij. Wie zijn of haar hond los laat lopen in een natuurgebied in de provincie, kan zomaar stuiten op een controleur van milieudienst FUMO, Staatsbosbeheer of It Fryske Gea. ,,Wy binne der net op út om in boete te skriuwen, mar it hâldt wolris op’’, zegt Wieger Bouma, buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) bij It Fryske Gea.

Bouma’s standplaats is Nationaal Park de Alde Feanen bij Earnewâld. Deze week nog stuitte hij op een doodgebeten ree, die was aangevallen door een loslopende hond. De eigenaar heeft zich nog niet gemeld. Bouma maakt het tijdens zijn controles regelmatig mee: honden die loslopen met de eigenaar op geruime afstand banjerend door de natuur.

Lees ook: Hond bijt ree dood in Alde Feanen, zoveelste keer

,,Ik sjoch ek wol minsken mei in jachthûn en dan ha se net iens in liebân by har. Dan rint de hûn 400 meter fierder troch de reidkragen. Dy jachthûn kin sa in bern tsjinkomme of in oare hûn. Dan seit de eigner tsjin my: ‘Ik moest de hond laatst nog van een herdershond aftrekken, maar heb wel een fluitje bij me’.’’

104 euro boete

Bij de Alde Feanen is met dubbele bebording aangegeven dat je je hond moet aanlijnen. Duidelijk genoeg, vindt Bouma. Hij verbaliseert er veel voor. Een lijstje dat Bouma al een aantal jaren bijhoudt, laat nog altijd geen daling zien. Dit jaar deelde hij al rond de zestig boetes uit. ,,En dat is allinnich noch mar yn de Alde Feanen. Ik tink wol dat ik in lytse 100 boetes helje sil.’’ Hij zegt het er maar meteen bij: een loslopende hond kan 104 euro, inclusief 9 euro administratiekosten, kosten.

Bouma gaat altijd in gesprek met hondeneigenaren, om uit te leggen waarom hij de boete uitdeelt. Boos wordt hij allang niet meer, maar de discussie gaat hij niet uit de weg. Niet iedereen toont begrip. ,,It giet as earste om de natuer, mar der binne ek oare minsken yn it gebiet. As in hûn mei syn drekpoaten tsjin dyn sneinske klean springt, dan is dat net leuk. Bist hjir as gast, oars moatst hjir net komme. Jo ferprutse it foar in oar. As it de spuigatten út rint, moatte wy miskien mar stikken ‘hondenloos’ meitsje.’’

Bij de Bakkeveense Duinen, aldus Bouma, is daar wel eens aan gedacht. Ondanks de aanwezigheid van een losloopgebied, laten mensen hun hond nog vaak loslopen op het natuurterrein, waar ook schapen en paarden lopen. ,,En de hûnen pakke de skiep dan wolris.’’

Bewustwording

Zover moet het echter niet komen, vindt Bouma. Hij hoopt vooral op een stukje bewustwording. Deze week werden foto’s van de doodgebeten ree via Twitter gedeeld, om mensen op de gevaren van loslopende honden te wijzen. ,,De bylden binne tryst, mar dit moatte wy ek sjen litte. It hiele jier troch binne der ek hazzen yn it gebiet, der briedzje fûgels. As de bisten dy’t hjir komme om yn de winter oan te sterken hieltyd út de dekking komme moatte foar in hûn, dan kostet dat enerzjy en ferbaarne sy fet.’’

Maar hoe vaker er wordt gecontroleerd en gehandhaafd, hoe minder mensen de regels overtreden, ziet Gjerryt Hoekstra, boswachter en toezichthouder bij Staatsbosbeheer. Hoekstra werkt vooral in het noorden van de provincie en merkt dat mensen vooral gebaat zijn bij duidelijkheid. Los is los en vast is vast. ,,En dan moatte jo ek konsekwint wêze en in bekeuring jaan. Sy kinne wol sizze dat harren hûn rêstich is, mar as de hûn in ree sjocht kin it ynstinkt it oernimme en dan hast neat mear te fertellen.’’

Elkaar aanspreken

Speciale losloopgebieden zijn wat hem betreft een alternatief. Hoekstra snapt dat honden beweging nodig hebben, maar stelt dat het zijn taak is vooral de rust in natuurgebieden in stand te houden. ,,Guon dingen kinne gewoan net. Wy probearje goed te sjen nei wat wol en net kin, mar net alle gebieten binne foar rekreaasje.’’ Wat Hoekstra vooral hoopt, is dat mensen elkaar aanspreken op hun gedrag en het goede voorbeeld geven door hun hond aan te lijnen.

Hoekstra handhaaft vrijwel altijd direct, als hij een loslopende hond ziet. Dit jaar deelde hij al rond de twintig boetes uit. ,,En dan is it hâlden fan tafersjoch net iens it grutste part fan myn wurk.’’ De boswachter oogst veel begrip met zijn kordaatheid en uitleg, maar stuit ook wel op boze mensen. Het is de laatste jaren veranderd, zegt hij. Iemand aanspreken op zijn of haar gedrag is nu eenmaal niet makkelijk.

Geweldsincidenten

Bij een viscontrole kwam Hoekstra laatst vier jongens tegen. Ze hadden gedronken en er was volgens hem wellicht drugs in het spel. ,,Dan bin ik mar allinnich. It kin dan wol agressyf wurde.’’ Vorig jaar waren er zeventig geweldsincidenten met toezichthouders van Staatsbosbeheer.

Ook Hoekstra is wel eens bedreigd, maar vooral bij kleine overtredingen, zoals een loslopende hond. ,,Ik ha wolris by in swier miljeudelikt tocht dat it in pittich petear wurde koe, mar dan gie it goed. En as it om in losrinnende hûn giet, kinne minsken kompleet flippe.’’

Staatsbosbeheer en It Fryske Gea hebben dezelfde toezichthoudende werkzaamheden, maar delen hun arsenaal niet. Hoekstra gaat standaard op pad met pepperspray, een wapenstok en handboeien. Wieger Bouma heeft dat allemaal niet. Beiden hebben wel de bevoegdheid iemand aan te houden, maar zonder de juiste middelen is dat volgens Hoekstra een stuk lastiger. ,,Dat binne rare ferskillen. Wy dogge itselde wurk, mar wy soene ek itselde arsenaal ha moatte.’’

loading

Boswachter Marjan Dunning van Natuurmonumenten roept bezoekers van natuurgebieden op rekening met elkaar te houden. ,,De natuur wordt beleefd door zoveel soorten recreanten: mountainbikers, wandelaars, ruiters, mensen met honden, noem maar op. Mensen moeten ook verantwoordelijkheid voelen. En je moet je aan de regels houden. De hond moet aan de lijn.’’

Ook zij merkt dat er soms vervelende reacties komen, wanneer iemand wordt aangesproken op een loslopende viervoeter. ,,We hebben bij Natuurmonumenten ook veel vrijwilligers in het veld lopen, die doen dat voor hun plezier op een vrije zondag. Als collega’s dan worden bedreigd, dan heb ik daar een groot probleem mee.’’

Een loslopende hond verstoort volgens haar áltijd de natuur, ook al wordt er geen dier doodgebeten. ,,We hebben in het Fochteloërveen veel vogels en een rennende hond kan het broedsucces in één keer om zeep helpen. De dood van een beest is het grootste drama, maar niet-voortplantende vogels ook. Daarvoor zitten ze in jouw natuurgebied.’’

Ook Natuurmonumenten schrijft boetes uit wanneer een hond losloopt waar dat niet mag. Dunning gelooft echter niet per se in een harde aanpak. ,,Ik geef liever een hondensnoepje dan een boete. Mensen willen graag positiviteit, dat werkt beter dan negatief beboeten. Ik waarschuw meer dan dat ik handhaaf. We hebben als boswachters ook een informerende functie en mensen realiseren zich niet altijd wat het probleem is. Maar als ze arrogant reageren, dan is het een ander verhaal.’’