Fotograaf Jeroen Taalman bij de dorpskerk van Wirdum.

Een dominee op blote voeten in fotoboek over predikanten en hun dorpskerkjes: 'In een dorp hebben ze een duidelijke rol'

Fotograaf Jeroen Taalman bij de dorpskerk van Wirdum. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

In 2021 verschijnt Portret van de kerk. Een fotoboek in zwart-wit van predikanten en hun dorpskerkjes uit Friesland en Groningen. Fotograaf Jeroen Taalman uit Apeldoorn trekt daarvoor nu door het Noorden.

Een dominee op blote voeten. Zo portretteerde fotograaf Jeroen Taalman uit Apeldoorn Jeannette van den Boogaard-Bongers bij de Grote of Sint-Maartenkerk in Hallum. De foto van deze predikante met één foto van de kerk waarin ze voorgaat, komt in een boek dat in 2021 verschijnt. Daarin dertig zwart-witportretten van dominees en hun kerk uit de provincies Friesland en Groningen.

In de schaduw van de dorpskerk van Wirdum vertelt Taalman over zijn project ‘Portret van de kerk’ dat hij startte nadat hij zich op straatfotografie had gestort. Taalman was twee jaar de stadsfotograaf van Apeldoorn, maar dat is niet zijn hoofdberoep. In het dagelijks leven is hij bestuurder van zorgorganisatie Pento voor mensen met gehoor- en taalproblemen met onder andere een audiologisch centrum in Leeuwarden.

Drijfveren

Fotografie doet hij er al dertig jaar naast. Eerst veel betaalde opdrachten, nu veel vrij werk. ,,Ik hoef er niet van te leven.’’ Maar het is wel iets waar hij blij van wordt. ,,Mijn werk is heel rationeel, met kunst gaat het om voelen en ervaren. Fotografie geeft mij ruimte.’’

Zelf streng gelovig opgegroeid in de Alblasserwaard, staat het geloof inmiddels ,,op afstand.’’ Maar er is toch een zoektocht, erkent Taalman. Zo raakte hij geïnteresseerd in kleine dorpskerken. ,,Is daar perspectief? Zijn ze uitstervend of is er toekomst?’’, zijn vragen die hem bezighouden. Maar bovenal de vraag: wat drijft een predikant om voor zo’n kleine gemeente te kiezen? Dat leidde tot het concept van zijn boek: dertig noordelijke kerken met hun predikanten en een korte tekst over de kerk, de predikant en zijn of haar drijfveren.

Van elk dorp komen er twee zwart-witfoto’s in het boek. Eén van het exterieur of interieur van de kerk, één van de predikant, buiten of binnen. ,,Ik wil ze niet al te standaard portretteren.’’ De keus voor zwart-wit en hoog contrast is een fotografische keuze zegt Taalman. ,,Het geeft éénheid aan de serie en het levert vrij harde beelden op.’’

Open over sterke en zwakke punten

Zijn oorspronkelijke idee om dertig kerkjes in Nederland te nemen, werd al gauw verlaten. ,,Met slechts een paar per provincie wordt het net niks.’’ De fotograaf verschoof zijn focus naar het Noorden en nam contact op met Jolanda Tuma, de ambassadeur van de dorpskerkenbeweging. Ook de Stichting Alde Fryske Tsjerken gaf hem tips. ,,Via via kom ik van de één bij de ander.’’

loading

Inmiddels weet Taalman dat hij niet meer dan twee afspraken per dag moet maken. ,,De gesprekken met de predikanten kosten veel tijd. Vervolgens loop ik rond om een mooie plek voor een krachtige foto te zoeken. Thuis blijkt het steeds moeilijk dat ik maar één beeld uit kan kiezen.’’

loading

De gesprekken met de voorgangers noemt hij inspirerend. Het antwoord op zijn centrale vraag wat iemand drijft om voor een dorpskerk te kiezen, is heel gevarieerd. ,,Soms is het toeval, vaak een bewuste keuze. Predikanten vinden dat ze in kleine gemeenschappen meer zichtbaar zijn en meer overzicht hebben. In een dorp hebben ze een duidelijke rol.’’ De geïnterviewden stelden zich kwetsbaar op, constateert Taalman. ,,Ze zijn heel open over hun sterke en zwakke punten.’’

Lichter en leuker

Zelf had Taalman het idee dat hoe noordelijker hij zou komen hoe strenger en conservatiever de kerken zouden zijn. ,,Maar dat is helemaal niet waar. Ik merk juist dat het lichter, leuker, gezelliger en opener wordt.’’ Uiteraard zijn er verschillen per regio, merkt hij op. Voorbeelden die hem troffen: de kerk van Hallum die hechte banden heeft met de sportverenigingen of de kerk van Huizinge waar veel ruimte is voor kunst en cultuur.

loading

Nu hij op eenderde van zijn boek is, valt nog niet te zeggen welke kerk eruit springt. ,,Ze hebben allemaal iets bijzonders, maar met name de middeleeuwse kerken zijn musea op zich. Het kerkje van Jouswier is me bijgebleven. Een dorp met vijftig inwoners. Daar staat dan een kerk zonder elektriciteit met hele bijzondere elementen, zoals de rouwborden en de oude altaartafel. Erg indrukwekkend dat zo’n klein kerkje zo’n rijkdom aan interieur heeft.’’

loading

In het tweede kwartaal van 2021 moet het fotoboek een feit zijn. Taalman wil de foto’s voor de uitkomst van het boek exposeren en er later een reizende expositie van maken. Voor het fotograferen zelf geeft hij zich zes tot negen maanden. Via fondsen en erfgoedstichtingen hoopt hij de uitgave te kunnen bekostigen. Of er daarna een nieuw project komt? ,,Dat weet ik niet, maar rijdend door het Noorden is de grote variatie in het landschap mij wel opgevallen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct