Een coronabesmetting bij Maeykehiem? Dan moeten de bewoners van de koning op de kamer blijven

Afstand houden. Dat begrijpen de meeste bewoners van Maeykehiem niet. Het coronavirus zorgt voor veel stress, maar er zijn ook verstandelijk beperkten die baat hebben bij de toegenomen rust. ,,We gaan niet terug naar het oude normaal.”

,,Hé! Hé, Trijn! Wanneer gaat het zwembad weer open?”, roept Aaldert als hij bestuurder Trijn van der Meulen ontwaart op het terrein van Maeykehiem in Sint Nicolaasga. De autistische jongeman associeert de bestuurder met regels. ,,Ik denk morgen weer. Even de persconferentie van premier Rutte afwachten”, antwoordt ze.

,,Niet leuk. Afstand houden”, zegt Aaldert tussen het borstelen van de pony en de ezel door. Maar de coronacrisis blijkt niet alléén maar vervelend voor deze groep mensen met een (ernstige) verstandelijke beperking, in combinatie met autisme. ,,Leuk”, is de allereerste reactie van Aaldert op wat hij van het coronavirus vindt. ,,Leuk, dat we weer hier zijn.”

Van der Meulen en haar collega’s Elly Wiersma en Hendrieke Adema hebben even daarvoor verteld hoe lastig het is om te werken met cliënten met ‘moeilijk verstaanbaar gedrag’, en dan ook nog in combinatie met het coronavirus. De meeste van de ongeveer 135 bewoners van Maeykehiem - verdeeld over locaties in Sint Nicolaasga, Sneek en Langweer - hebben al grote moeite om het ritme van de dag te begrijpen. Een verstoring van de verwachtingen leidt tot stress en omdat ze hun emoties niet goed kunnen uiten kan al gauw gedrag ontstaan als huilen, schreeuwen en slaan.

'Dit is het land en de koning is de baas van het land'

,,Hoe de mensen hier afstand houden? Niet”, zegt Adema. Dat maakt dat begeleiders beschermd moeten werken bij een besmetting, of een verdenking daarvan. Als er een besmetting is, moet een hele groep in quarantaine. Uitleggen waarom dat moet, kan niet. Dat lossen ze zo op, vertelt Van der Meulen: ,,Dit is het land en de koning is de baas van het land. Ze moeten van de koning op de kamer blijven. Als de koning het zegt, is het goed.”

Zo hermetisch afgesloten als tijdens de eerste golf is het ‘gehandicaptendorpje’ aan de rand van Sint Nicolaasga niet. Toen bleven de bewoners, variërend in leeftijd van elf tot tachtig jaar, tien weken verstoken van lijfelijk contact met ouders of verwanten. Nu mogen ze weer thuis logeren, zij het dat het halen en brengen buiten gebeurt.

Geleerd

Bij Maeykehiem hebben ze veel geleerd van de eerste golf. De dagbesteding en andere activiteiten zijn naar de locaties gehaald. De bewoners verwerken koekjes of theezakjes op hun eigen terrein, in plaats van dat ze her en der naar de dagbestedingen toe moeten. Tal van activiteiten zijn in en rond het complex gecreëerd, zoals was ophalen, was opvouwen, het terrein vegen en deurkrukken ontsmetten. Dat heeft tot rust geleid en een deel van de bewoners juist goed gedaan.

,,Het was hier altijd een drukte van belang ‘s ochtends, dat gaf veel stress. Wachten op de bus is een heel moeilijke activiteit voor onze cliënten”, vertelt Wiersma. Adema vult aan: ,,De gejaagdheid van de samenleving zag je ook bij ons. We dachten vooral: ze moeten allemaal zo veel mogelijk overal aan mee doen, werken is mooi en ze moeten verschillende ervaringen opdoen. Maar méér variatie is niet voor elke cliënt heilzaam.”

Opbloeien

Paul Swarts uit Heerenveen zag zijn zoon Menno bijvoorbeeld opbloeien. Menno is verstandelijk beperkt door zuurstofgebrek bij zijn geboorte. Hij is 23 jaar, maar heeft een ontwikkelingsniveau van een kind van 2,5 jaar. ,,Normaal was hij aan het einde van de week moe, lichamelijk afgedraaid. Hij is nu vrolijker, er zit meer rust in hem. Iedereen neemt dat waar. Hij neemt ook weer zelf initiatief.”

Menno zijn woordenschat omvat amper twintig woorden, zegt zijn vader. Toch denkt hij zijn zoon behoorlijk goed te begrijpen. Maar ook de andere bewoners van zijn groep maken makkelijk contact met Menno, ziet hij. ,,Met vier jongens en vijf meisjes zit hij in een zorgboerderij in Langweer. Sinds de coronacrisis doen ze samen dagbesteding, dan ziet hij zijn vier vrienden de hele dag en de begeleiding is vaker dezelfde”, vertelt Swarts. De dagbesteding doet de groep nu op Maeykehiem, wat Aaldert zo ,,leuk” vindt.

Van der Meulen merkt die positieve effecten ook op. Er zijn domweg minder epileptische aanvallen. Het oude normaal zal in de gehandicaptenzorg en de dagbesteding op Maeykehiem niet terugkeren, weet de bestuurder nu al. Maar er blijft een grote groep voor wie het coronavirus heel erg vervelend is.

Richtlijnen

Anders dan tijdens de eerste golf toen het virus nog volstrekt onbekend was en er strakke richtlijnen uit Den Haag kwamen, worden er nu stevige discussies gevoerd tussen medewerkers onderling en medewerkers en ouders. Zo zorgt de mondkapjesplicht voor ,,ethische dilemma’s”, schetst orthopedagoog Adema. ,,Zo’n mondkapje is niet normaal. Zo’n masker wil je zo gauw mogelijk weer af, dat draag je ook niet de hele dag in een jong gezin. En dit is eigenlijk een gezin, waar wij te gast zijn.”

Toch dragen medewerkers op dit moment op de meeste groepen een medisch mondmasker, zegt Van der Meulen. Ook al maakt dat het contact met de cliënten nog moeilijker. ,,Alleen op een paar groepen met cliënten met een sterk fysiek gestel doen we dat niet. De situatie in Friesland is nog altijd ernstig. We willen de cliënten ook niet opzadelen met corona. Als we straks teruggaan naar waakzaam, maken we nieuwe afwegingen.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct