Klaas Salverda schreef een boek over veertig jaar krantenjournalistiek.

Duizend knipsels als ode aan de krant

Klaas Salverda schreef een boek over veertig jaar krantenjournalistiek. FOTO PHIL NIJHUIS

Journalist en politicoloog Klaas Salverda verzamelde dertienduizend krantenknipsels op zijn zolder. Hij bundelde er duizend in een boek: Testament van de pers.

Op ruim zeshonderd pagina’s brengt Klaas Salverda een ode aan de papieren krant. Een hoofdrol in het boek Testament van de pers is weggelegd voor Jacob Noordmans, hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant van 1966 tot 1989. Zeventien schrijfsels van Noordmans’ hand doorstonden de selectie van Salverda, geboren en getogen in Skuzum bij Bolsward. ,,Onbewust is Noordmans de verpersoonlijking van dit boek.’’

Kwaliteitsjournalistiek

Salverda wil met zijn compendium een beeld scheppen van veertig jaar ,,ouderwetse kwaliteitsjournalistiek’’; de opiniërende, de scherpzinnige, over Nederland en de wereld, de democratie en andere steeds weer terugkerende grote vraagstukken.

Hij bezocht als leerling van het Jan Brugmancollege geregeld de raadzaal van Bolsward. ,,Er is geen mooiere arena te bedenken dan daar. Je kon er het zweet bijna ruiken.’’ Het was de tijd van Stef de Haas (PvdA) versus Annemarie Jorritsma (VVD).

Salverda belandde in Den Haag als parlementair journalist en ging daar nooit meer weg. Hij kan ,,moeilijk loskomen’’ van het Binnenhof. ,,Je voelt er een boel falen. Maar uiteindelijk is het toch het kloppend hart van onze democratie.’’

Vanaf zijn twaalfde knipte hij scherpzinnige artikelen uit de krant. Een doos werd een ladenkast, een ladenkast werd een zolder vol. Hij deed het om stukjes van de wereld te begrijpen. ,,Om een beetje vat te krijgen op de wereld om me heen.’’ Het werd een enorm lopend archief ,,van de beste journalisten van Nederland’’.

Therapeutisch

Hij deed het om stukjes van de wereld te begrijpen. ,,Om een beetje vat te krijgen op de wereld om me heen.’’

Met hulp van het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten werkte Salverda een jaar lang aan de opruiming van zijn knipselzolder.

Het was therapeutisch. ,,Je leest hoe de wereld is veranderd, maar dat grote vraagstukken altijd weer terugkomen. Hoe zei Bart Chabot dat ook weer? Uiteindelijk is onze bijdrage een komma op een usb-stick. Ik vond dat wel een troostrijke gedachte.’’

Vakbonden, politieke partijen, de kerk, het politieke bestel - veel instituties kraken in hun voegen. Salverda wil de papieren kranten eren die ,,jarenlang richting gaven aan het leven van veel mensen’’. Neem diezelfde Jacob Noordmans. ,,In Friese huiskamers was het hoofdredactioneel artikel van Noordmans in het weekeinde bepalende gespreksstof. Het was ook een bron van inspiratie voor veel dominees.’’

Krantenknipsels

Door de opkomst van internet en kwaliteitsverlies bij de kranten zijn deze niet meer het instituut van vroeger. ,,Tegenwoordig zijn de meeste hoofdredacteuren managerial ’’, zegt Salverda besmuikt. Hij ziet het met lede ogen aan.

,,Kranten raken grote delen van het publiek kwijt. Terwijl er juist nu behoefte is aan richting-gevers. Wat wordt er op internet afgescholden en bedreigd! Juist nu zijn richtinggevers en opiniemakers van het grootste belang. Maar wie durft er nog voorop te gaan?’’

Op 24 december 1980 schreef Rimmer Mulder, de latere hoofdredacteur van de LC, het volgende in Trouw: ‘De waarde van een onafhankelijke pers staat eigenlijk eeuwenlang al vast en wordt nauwelijks betwist. Laten we Thomas Jefferson, een van de grondleggers van het democratisch Amerika, nog maar eens als getuige oproepen. ‘Als ik moest kiezen tussen een regering zonder kranten of kranten zonder regering, dan zou ik geen ogenblik twijfelen en het laatste kiezen’, zei hij (...) Het veel geroemde vrije woord is echter niet alleen een ideëel, politiek of cultureel goed, het is ook handelswaar.’

Klaas Salverda knipte het uit en stopte het in een laatje. Het haalt nu als een van de duizend schrijfsels zijn Testament van de Pers.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct