ILLUSTRATIE

Drie Statenleden vertrokken binnen acht maanden: 'Jo wolle mei passy leverje foar Fryslân, dat kostet tiid’

ILLUSTRATIE GERCO VAN BEEK

Acht maanden na de verkiezingen zijn 3 van de 43 Statenleden vertrokken. Nieuwe baan, heimwee naar thuis, te volle agenda. Wisten ze waar ze aan begonnen? Of is het te veel werk?

Fractievergadering op maandag, Statendag op woensdag, een werkbezoek op vrijdag en stukken lezen in het weekeinde. Daarbij opgeteld een jong samengesteld gezin met partner en vier kinderen, een baan en hobby’s, ,,dan moet je al jonglerend veel ballen in de lucht houden’’, schreef Dennis de Calonne van de ChristenUnie vorige week in zijn afscheidsbrief aan zijn collega Statenleden.

Acht maanden na de verkiezingen houdt de nieuwkomer er mee op. In de Steateseal stond hij één keer achter het spreekgestoelte. Vorige maand mocht hij zijn maidenspeech houden. Daar blijft het bij.

De Calonne is het derde Statenlid dat de kerst niet haalde. Eerder kondigde Matthijs Sikkes van GrienLinks zijn vertrek aan. Twee weken geleden volgde Marijke Roskam van de PvdA. Beiden waren lijsttrekkers bij de Provinciale Statenverkiezingen, afgelopen voorjaar. Ze werden een jaar geleden op het schild gehesen als het gezicht van de partij. Sikkes debuteerde als fractievoorzitter in de Staten, Roskam werd vicefractievoorzitter.

Dit najaar vertrok Sikkes om wethouder te worden in Diemen, de plaats waar hij vandaan kwam. Roskam zag haar kinderen te weinig, kwam ze achter. Haar baan als dagvoorzitter van congressen brengt haar in alle uithoeken van het land. De politieke agenda paste niet in het werkschema.

Tijdgebrek

Ja, ze wist waar ze aan begon, zegt Roskam. ,,Mar ik wist net dat ik ûnwennich wurde soe’’, motiveerde ze haar vertrek. ,,Dat sjochst net oankommen.’’ Ook De Calonne zegt te weten wat hem te wachten stond, hij had al ervaring als raadslid in Smallingerland, maar een jong samengesteld gezin trekt toch een wissel. ,,Dit afscheid voelt niet als falen, omdat een keuze voor het gezin dat mijns inziens nooit kan zijn.’’

Tijdgebrek, niet te veel van huis willen zijn zijn de voornaamste redenen. Wat opvalt is dat beide jonge Statenleden in hun motivering ook de steeds vollere agenda van de provincie aanvoeren als reden. Er worden op het laatste moment vergaderingen aan de agenda toegevoegd, een dag voor of na een andere vergadering. Voor je het weet, ben je drie avonden en een dag van huis.

Commissaris van de Koning Arno Brok, voorzitter van de Provinciale Staten, noemt het ,,spitich’’ en ,,teloarstellend’’ dat hij acht maanden na de verkiezingen al drie Statenleden is kwijtgeraakt. ,,Wat ik net snap’’, zegt de commissaris, ,,we binne no acht moannen únderweis. Dêrfan ha we twa moannen reses hân. Dan freegje ik mei ôf yn fergelyk wêrmei de aginda en it wurk drokker wurde.’’

Dure hobby

Brok wijst ook op de politieke partijen en de kandidatencommissies die voorafgaand aan de verkiezingen gesprekken hebben gevoerd met de kandidaten. ,,It is oan de partijen by it gearstallen fan de list om harren minsken ta te rieden op it wurk dat harren te wachtsjen stiet.’’

Bij alle afvallers speelt geld geen rol, benadrukken ze. Maar toch speelt geld wel een rol. Leden van de Provinciale Staten krijgen ongeveer 1200 euro bruto per maand, ongeacht de grootte van de provincie. Gemiddeld zijn Statenleden vijftien tot twintig uur per week bezig met hun politieke werk. Ter vergelijk: een raadslid in Leeuwarden verdient 1700 euro per maand.

'Omgerekend levert en lidmaatschap een tientje per uur op'

Vorig jaar zijn de vergoedingen voor met name raadsleden in kleine gemeenten fors gestegen, van 250 euro naar 960 euro per maand. Statenleden die besluiten nemen over ruim 400 dorpen en steden verdienen 200 euro meer dan pak ’m beet raadsleden op Ameland of Vlieland.

Omgerekend levert een lidmaatschap een tientje per uur op. Te weinig om een vrije dag bij de baas van te kopen, of een dag minder te gaan werken. ,,Ik fyn dat it Steatelidmaatskip in parttime oanstelling wêze moat’’, zegt Brok. ,,Dan steane de leden de oare helte fan harren tiid yn ’e mienskip.’’

Brok noemt het Statenlidmaatschap een ,,djoere hobby. Jo wolle jo ynsette foar Fryslân. Jo wolle mei passy leverje foar Fryslân. Dêrfoar moatte jo jo ynsette. Dat kostet tiid.’’

Vitale ouderen

Wat opvalt: alle drie de vertrekkers zijn jonge ouders. ,,Ik wil geen half vader, half partner, half werknemer en half Statenlid zijn’’, motiveerde De Calonne zijn vertrek. Roskam sprak van heimwee, omdat ze haar jonge kinderen te weinig zag.

Hun vervangers zijn zestigers Jochem Knol (GrienLinks) en Lieuwe van der Pol (ChristenUnie) en zeventiger Jan Walbrecht (PvdA). Geen opgroeiende kinderen, geen fulltime banen of gepensioneerd.

Dat jongere Statenleden vertrekken en er oudere collega’s voor terugkomen, zorgt dat de gemiddelde leeftijd in de Steateseal rapt stijgt. Commissaris Brok vindt dat niet erg. ,,It past yn dizze tiid dat âlderen aktyf meidraaie yn it arbeidsproses. Ik fyn dat hielendal gjin probleem. Ik ha leaver fitale âlderen dy’t presint binne, as jongeren dy’t net leverje kinne.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct