Dertien basisscholen sluiten deze week de deuren. Friesland houdt er dan nog steeds 410 over, die gemiddeld veel kleiner zijn dan elders in het land.

Toch lijkt er sprake van een trendbreuk: het zijn niet alleen maar meer de dorpsschooltjes die onder de wettelijke opheffingsnorm van 23 leerlingen zakken die de deuren sluiten. In Tijnje fuseren de openbare basisschool De Pols (80 leerlingen) en de christelijke De Rank (64). Op initiatief van het dorp, dat graag een multifunctioneel centrum wilde waarin naast de scholen onder andere ook het dorpshuis, huisarts en zorgvoorzieningen plek krijgen. ,,Ik denk dat wij een voorbeeld kunnen zijn’’, zegt directeur Geartsje Paulusma van De Pols. ,,Deze ontwikkeling wordt gedragen door het dorp.’’

Krimp zorgt voor sluiting

Van de dertien scholen die sluiten zijn er acht ‘kleintjes’. Het gaat om De Pream (26) in De Knipe, It Swannennest (25) in Molkwerum, De Trijetine (21) in Schettens, Bolster (24) in Eastermar, de Otto Clantskoalle (28) in Boksum en De Gearrin (27) in Folsgare. Ook de gereformeerde basisschool De Diamant (32) in Harlingen sluit de deuren, evenals It Lemieren (30) in Tytsjerk.

Voor deze schooltjes is de bevolkingskrimp de doorslaggevende reden voor sluiting. Het aantal kinderen neemt af. In 2010 telde Friesland 475 basisscholen, die plaats boden aan 62.184 leerlingen. Volgens prognoses van DUO daalt dat aantal in Friesland naar 51.700 in 2024. ,,Dat er in Friesland nog wat staat te gebeuren is evident’’, zegt Tsjerk Bottema. Hij is projectleider krimp bij de provincie. De provincie ijvert voor ‘toekomstbestendig’ en ‘krimpvast’ onderwijs. Dat vereist vooruitzien en de bereidheid om verder te kijken dan de eigen school.

Schaalvergroting

Volgens cijfers van de provincie telt Friesland nu nog 56 christelijke en openbare schoolbesturen. Bijna de helft van alle basisscholen heeft minder dan honderd leerlingen, terwijl landelijk het gemiddelde 225 is. Bottema hoopt dat schoolbesturen gaan ‘voorsorteren’ op schaalvergroting. De sluiting van De Lytse Mienskip (38) in Haskerhoarne, de Peggebult (75) in Donkerbroek, It Twaspan (115) in Haulerwijk, De Schalmei ((56) in Tsumearrum en De Beuk (48) in Sint Nicolaasga - die allemaal fuseren met andere scholen - wijst mogelijk in die richting.

Bottema wijst op het succes van de Bisschop Möller Stichting (BMS), die in 1996 alle katholieke basisscholen onder haar hoede nam. Inmiddels bestuurt BMS 32 scholen met 6200 leerlingen in de hele provincie. ,,Als er dan ergens een school onder de opheffingsnorm dreigt te zakken, hoeft die nog niet te sluiten, want BMS kan wijzen op de gemiddelde schoolgrootte die dan meer dan genoeg is.’’

Verhuizing in Folsgare

Het is een dag met twee gezichten, zegt directeur Reitze Sybesma. Zwaaiend vertrekken 27 leerlingen uit Folsgare, een leeg schoolgebouw achterlatend.

Maar lachend wijst Sybesma de kinderen van zijn basisschool De Gearrin hun plek in het treintje dat naar Nijland tuft. Gevolgd door de vrachtwagen met de tafeltjes en stoelen, die de kinderen later zelf het gebouw van De Earste Trimmen in sjouwen. ,,Dat is de takomst’’, berust Sybesma. Het is beter voor de kinderen, een school met straks zo’n honderd leerlingen. Bij De Gearrin in Folsgare waren er na de zomer welgeteld negentien overgebleven. Onder de absolute opheffingsnorm van 23 leerlingen. ,,En dan kin it net langer.’’

Na 130 jaar een einde aan christelijk basisonderwijs

Het is in grote delen van Friesland een bekend patroon aan het einde van het schooljaar: basisscholen sluiten de deuren. De stekker gaat er helemaal uit of er wordt gefuseerd met een school in de buurt. Het is de realiteit in gebieden waar de bevolkingskrimp huishoudt.

Daarom wordt er in Folsgare ook niet gekniesd. Vrolijk zwaaien moeders hun kroost uit. Ze weten dat de school alles heeft gedaan om het tij te keren: een nieuw onderwijsconcept, kwalitatief goed onderwijs, grote betrokkenheid van de ouders. Maar als er geen kinderen zijn, houdt het op.

Een circusvoorstelling van de 27 leerlingen markeerde afgelopen vrijdag het einde van het christelijk basisonderwijs in Folsgare - na 130 jaar. ,,It wie de lêste foarstelling. De bern ha sein: in sirkus bliuwt noait lang op itselde plak. Wy ferhúzje no nei Nijland.’’ Een viswedstrijd sluit het schooljaar af. Wie nu de wisselbeker wint heeft mazzel, lacht Sybesma: die mag hem houden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct