Durk Grouwstra op het podium van De Klink in Koudum. ,,Alles stiet stil.” FOTO NIELS DE VRIES

Dorpshuizen en wijkgebouwen in problemen door coronacrisis: 'Lang hâlde we it sa net fol'

Durk Grouwstra op het podium van De Klink in Koudum. ,,Alles stiet stil.” FOTO NIELS DE VRIES .

Als gevolg van de coronacrisis en de maatregelen die overheden hebben genomen, komen ook Friese dorpshuizen en wijkgebouwen in financiële problemen. ,,Het is zorgelijk.''

Het zijn de huiskamers van Friesland. In de dorpshuizen (ongeveer 260) en wijkcentra (70) delen inwoners lief en leed. Maar vanwege de coronamaatregelen zijn de gebouwen dicht. En dus zijn er geen inkomsten. Nu niet en in de nabije toekomst niet. Want wie durft het aan om een feestje te plannen in mei, juni of juli?

In tegenstelling tot bijvoorbeeld de horeca lijken dorpshuisbesturen niet in aanmerking te komen voor landelijke crisisregelingen, aldus de FNP. Deze partij vroeg de afgelopen dagen in provinciale staten en gemeenteraden aandacht voor de centra, die zo belangrijk zijn voor de binding in wijken en dorpen. Mogelijk kunnen provinciale gelden van het Iepen Mienskipsfûns (IMF) worden aangewend, opperde de FNP.

Hier denkt Doarpswurk, de stichting in Raerd die Friese dorpen ondersteunt, ook aan. Directeur Theo Andreae heeft er al over gesproken met gedeputeerde Klaas Fokkinga. Andreae maakt nu een schets voor de gedeputeerde, die volgende week bekendmaakt wat de provincie gaat doen. ,,In de IMF-pot zit 14 miljoen euro’’, zegt Andreae. ,,Mogelijk kan een deel hiervan gebruikt worden. Maar het zijn nog ideeën.’’

Er lopen meerdere sporen, gaat hij verder. ,,Wij zijn aangesloten bij de LVKK, de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen. Die is bezig met een lobby richting de landelijke politiek. Wij sluiten ons daar bij aan. Dan gaat het met name over de regeling voor de 4000 euro noodhulp en eventueel een loonbetaling van drie maanden, mochten dorpshuizen personeel in dienst hebben. De meeste centra draaien echter volledig op vrijwilligers. Met 4000 euro zijn veel dorpshuizen al heel erg geholpen.’’

April, mei en juni zijn zeer belangrijke maanden, vertelt Andreae. Dat hoort hij ook van de besturen. ,,Wij leggen momenteel contact met alle 260 dorpshuizen in Friesland, een flinke klus. De meeste houden het hoofd nog wel even boven water, maar dat verschilt per geval. Van Schiermonnikoog hoorde ik bijvoorbeeld dat zij 25.000 euro omzet missen, omdat een congres is afgezegd. Dat is fors. Terwijl licht, water en elektriciteit wel gewoon doorgaan. Bovendien krijg je dit ook niet zomaar weer op gang. Dan zit je zeker in september, denk ik. Het is zorgelijk.’’

De provincie laat weten dat gedeputeerde staten volgende week besluiten of zij meedoen met de lobby richting de landelijke politiek waarover Andreae het heeft. De lobby is erop gericht om dorpshuizen en wijkgebouwen op een lijst van sectoren te krijgen die recht hebben op eenmalig 4000 euro. Er wordt (nog) geen provinciaal geld beschikbaar gesteld. Uitgangspunt is dat eerst de rijksregelingen gebruikt moeten worden, aldus de provincie.

'Wy hâlde it sa net hiel lang fol'

Gepke van der Galiën heeft thuis alle kasten keurig op orde en de tuin ligt er spic en span bij. ,,Oars bliuwt alles lizzen. It hat hjir noch noait sa netsjes west”, zegt ze met een lach, maar eigenlijk is het om te huilen. Normaal is de beheerder van mfa Tillehûs zo’n 60 tot 80 uur in de week druk met het horecadeel van de multifunctionele accommodatie in Kootstertille. ,,No bart dêr hielendal neat mear.”

loading

De darters en biljarters, de borrelende volleyballers, de handwerkers van Creatille, de revue-oefenaars. Allemaal blijven ze thuis. Net als de vergaderaars van de scholenkoepel en de BHV-bijscholers. Corona legt alles lam. ,,Dat betsjut dat wy hielendal gjin ynkommen mear ha”, zegt Van der Galiën. En het zure is: ,,Wy komme net yn oanmerking foar de 4000 euro dy’t de horeka krijt. Wylst wy wol ticht moatte om’t we horeka binne.” Scheef en niet uit te leggen, vindt Van der Galiën. ,,Wy hâlde it sa net hiel lang fol.”

Even bedacht ze nog om afhaal of bezorging op te zetten. Maar in Kootstertille zitten ook een snackbar en twee pizzeria’s. ,,As doarpshûs moat je ek net achter in oar syn klanten oansitte.” Bij het consultatiebureau en de huisarts die in de mfa zitten is nog wel actie. ,,Wy ha foar de dokter in klaairomte ombouwd ta coronasprekkeamer.” Verder kan ze niet anders dan afwachten. Want klussen in de bar wat het plan was, daarvoor heeft ze wel tijd, maar geen budget.

'4000 euro binne wy al kwyt oan enerzjy'

Durk Grouwstra, kan kort zijn over hoe de vlag erbij hangt bij De Klink in Koudum: ,,Striemin.” Het dorpshuis kan dan wel rekenen op de 4000 euro staatssteun, ,,mar dêr kinne wy twa moanne de enerzjylêsten fan betelje. Dan is it fuort”, zegt de stichtingsvoorzitter.

Sinds de coronamaatregelen zijn de activiteiten naar nul teruggebracht en daarmee de omzet ook. ,,Alles stiet stil.” In maart en april stonden nog drukbezochte popavonden op het programma. Gecanceld. Gymlessen van de basisscholen en het Bogerman zijn er niet. Jaarvergaderingen, bruiloften, korpsrepetities, dansavonden, koningsdag. Allemaal afgezegd en afgelast.

De lente-inkomsten vallen weg en dat is nou net het extraatje dat nodig is om de stille zomer te overbruggen. ,,It is altyd al skerp oan de wyn sile. Wy ha gjin grutte buffers. Lang hâlde we it sa net fol.”

De Klink heeft een vaste beheerder in dienst en werkt met zo’n zeven betaalde oproepkrachten. ,,Dy sitte no allegear thús en ferstjinje neat.” Grouwstra en zijn bestuur zijn druk met het vinden van oplossingen. ,,Wy besykje no in oerbruggingskredyt foar elkoar te krijen. En by de gemeente sjogge se ek hoe se doarpshuzen helpe kinne.” Met leveranciers proberen ze te regelen of frisdrank en andere voorraad terug kan.

Grouwstra hoopt dat in september, als het nieuwe seizoen begint, alles weer vrij is. ,,Dan ha we hjirre feestwike en draaie we altyd in goede omset. As dat ek net trochgean kin? Dan krije we it wol hiel swier.”

'Gjin nije koeling foar de biertap'

Kort nadat de coronamaatregelen bekend werden, trok Jappie Kuiper zelf aan de bel bij Doarpswurk. ,,Ik seach it probleem fuortendaliks, al oan it begjin fan de krisis’’, zegt de voorzitter van de stichting achter dorpshuis De Kiekenhof in Nieuwehorne. Van een ramp wil Kuiper nog niet spreken, want De Kiekenhof heeft wel een buffertje. ,,Wy sitte net direkt yn ’e pine, mar in nije koeling foar de biertap dogge wy no even net. Of in dikke skilderbeurt. Wy fernimme dit al, binne hiel wichtich yn it doarp en fertsjinje wol wat stipe.’’

loading

Of die steun van de gemeente, de provincie of het rijk komt, maakt hem niet zoveel uit. ,,Mar se kinne no net sizze: jim rêde jim wol.’’ Zeker niet als je kijkt waaraan overheden in ‘normale’ tijden ook geld uitgeven, stipt Kuiper subtiel aan. ,,Museum Belvédère? Of it Oranjewoud Festival?’’ Allemaal prima, vindt hij, maar dan mag er nu ook best geld naar de dorpshuizen. ,,Dy binne der echt foar de eigen ynwenners. Dêr gebeurt in soad. De Kiekenhof spilet in grutte rol hjir yn it doarp.’’

Bij gebrek aan activiteiten en feestjes zijn een paar omvangrijke klussen naar voren gehaald, vertelt Kuiper. De grote schoonmaak is bijvoorbeeld al geweest. En de toiletruimten hebben een nieuwe vloer gekregen. Kuiper: ,,Dat moast dochs. Soks kin no moai en hoecht dan net yn ’e simmer.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct