Dit valt er op aan de uitslagen van de Friese gemeenten voor de Europese verkiezingen

Frans Timmermans. FOTO ANP

Bijna 200.000 Friezen, ongeveer 42 procent van alle stemgerechtigden, gingen donderdag naar de stembus om een nieuw Europees parlement te kiezen. Wat valt er op aan de uitslagen per gemeente?

Achtkarspelen

Waar het CDA in 2014 bij de Europese verkiezingen de grootste werd met 27,3 procent van de stemmen, moesten de christendemocraten het nu met 21,5 procent doen. Nog steeds de grootste, maar in absolute getallen wel 300 stemmen minder. En dat bij een hogere opkomst: 36,3 procent om 33,9 procent vijf jaar geleden.

De combinatie ChristenUnie/SGP werd de tweede partij, wat de gemeente nog steeds een christelijke gemeente maakt. De partij groeide in absolute stemmen zo'n 150 stemmen. Voor CU-kandidaat Anja Haga? Zij pakte in de gemeente 658 stemmen, maar eentje minder dan de lijsttrekker Peter van Dalen.

Forum voor Democratie haalde in Achtkarspelen relatief gezien de meeste stemmen: 14,6 procent.

Ameland

De PvdA werd de grootste op het Waddeneiland met 24 procent van de stemmen, gevolgd door het CDA met 19,8 procent van de stemmen. De VVD werd de derde partij, Forum voor Democratie de vierde.

Dantumadiel

Net zoals Achtkarspelen een gemeente waar traditiegetrouw veel CDA- en CU-kiezers wonen. Samen kwamen ze bij de Europese verkiezingen tot 43,7 procent van de stemmen. De ChristenUnie pakte het goud in Dantumadiel, met 23,7 procent van de stemmen. Eenvijfde van de kiezers stemde CDA. Nieuwkomer Forum voor Democratie pakte 800 stemmen, goed voor 13,8 procent van het totaal.

De Fryske Marren

Geen CDA-groene gemeente, maar een PvdA-rode. Het CDA verloor ten opzichte van vijf jaar geleden een vijfde van haar kiezers.

De PvdA verdubbelde bijna: van 1834 kiezers naar 3483 nu. Wat verder opviel: net zoals in andere gemeente verloren D66, SP en PVV veel kiezers. D66 halveerde, de PVV ging gedeeld door drie, net als de SP. Kleine groeiers waren ChristenUnie, GroenLinks en VVD.

Harlingen

Op Achtkarspelen na telde Harlingen in Friesland relatief gezien de grootste Forum-achterban: 14 procent.

Net als vijf jaar geleden werd de PvdA de grootste in de stad. Nu nog overtuigender dan in 2014. Toen pakten de sociaaldemocraten 15,1 procent van de stemmen. Nu bijna een kwart: 24,4 procent. In absolute aantallen verdubbelde het aantal stemmen in de stad. De opkomst lag ook veel hoger in Harlingen, 40,5 procent nu om 37,4 procent vijf jaar geleden.

Heerenveen

In Heerenveen kende de VVD-lijst maar twee echte stemmertrekkers: Malik Azmani, de lijsttrekker, en Jan Huitema uit Makkinga op plaats 2. Huitema pakte in Heerenveen 1600 van de ongeveer 2600 VVD-stemmen. Azmani kreeg er ongeveer 800. De VVD-kiezer in Heerenveen koos overduidelijk voor de Fries die aan zijn tweede termijn in Brussel mag beginnen.

De PvdA pakte de winst en niet zo'n beetje ook: 26,8 procent van de kiezers koos de partij van lijsttrekker Frans Timmermans. Dat zijn 4447 van de in totaal 16615 uitgebrachte stemmen. Net zoals vijf jaar geleden kleurt Heerenveen overduidelijk rood.

Leeuwarden

Ook van oudsher een stad van de PvdA en dat was bij de Europese verkiezingen niet anders. De PvdA pakte er ruim 10.000 stemmen. Dat waren er vijf jaar geleden nog 6500.

In de provinciehoofdstad kregen D66, PVV en SP grote klappen. Winst was er ook voor GroenLinks en de VVD. Het CDA haalde 500 stemmen minder op in Leeuwarden.

Forum voor Democratie is groter geworden in Leeuwarden dan het CDA. Al scheelt het niet veel: 42 stemmen (4031 om 3989).

Noardeast-Fryslân

Het CDA won in de kersverse fusiegemeente, gevolgd door ChristenUnie/SGP. Samen haalden ze 39,5 procent van de stemmen. De PvdA verdubbelde, Forum haalde er 10,7 procent van de stemmen, zo'n 1500 stemmen van de in totaal 13.563 uitgebrachte stemmen. In Noardeast ging 38,5 procent van de kiezers naar de stembus.

Ooststellingwerf

Waar Forum voor Democratie bij de afgelopen Statenverkiezingen nog 15 procent van de stemde haalde, moest de partij het nu doen met 11,6 procent. Daarmee werd FvD de vierde partij in de gemeente. De PvdA pakte 21,2 procent van de stemmen. Het CDA verloor, net als D66, PVV, SP, Partij voor de Dieren. Winst was er voor VVD, ChristenUnie/SGP en GroenLinks.

Opsterland

Een overduidelijke winnaar: PvdA. 22,6 procent van de kiezer koos de sociaaldemocraten. Het CDA moest het met minder stemmen doen, net als D66, PVV, SP, ChristenUnie, Partij voor de Dieren en 50PLUS.

Naast de PvdA groeide alleen de VVD, GroenLinks en Forum voor Democratie.

Schiermonnikoog

Het Ineke van Gent-effect op het Waddeneiland? Sinds de ex-politica burgemeester werd op het eiland, groeide de GroenLinks-achterban bij verkiezingen. Met de steun van 100 kiezers werd GroenLinks nu tweede op het eiland, achter de PvdA (159 stemmen). In totaal brachten 629 hun stem uit op Schiermonnikoog. Dat staat gelijk aan een opkomst van 80,4 procent, het hoogste van heel Nederland.

Op het eiland wonnen ook ChristenUnie, Partij voor de Dieren en Forum ten opzichte van vijf jaar geleden.

Smallingerland

In Drachten en omstreken zijn de druiven zuur voor de SP. De partij van SP-voorman Jos van der Horst haalde 898 stemmen, tegen 2047 vijf jaar geleden. De partij halveert dus. Ook D66 kromp in Smallingerland, net als de PVV, het CDA, de ChristenUnie en 50PLUS.

PvdA won met 22,3 procent van de stemmen, en haalde bijna 1700 meer stemmen op dan vijf jaar geleden. Groei was er ook voor de VVD, GroenLinks en de Partij voor de Dieren. Forum voor Democratie pakte 1820 stemmen, goed voor eentiende van het geheel.

Súdwest-Fryslân

In Súdwest-Fryslân pakte de PvdA de meeste stemmen: 6500. Het CDA, normaal altijd de grootste in de qua oppervlakte grootste gemeente van Friesland, moest het doen met duizend stemmen minder dan de PvdA en 1400 stemmen minder ten opzichte van vijf jaar geleden, toen de partij nog de grootste was.

Ook hier een dramatisch beeld van SP, D66 en PVV: bij elkaar haalden ze 11,1 procent van de stemmen. Bijna evenveel als Forum voor Democratie, 10,8 procent.

Terschelling

Terschelling heeft de uitslagen pas maandagochtend bekendgemaakt. Woordvoerster Marjolein Izeboud van de gemeente laat weten dat de uitslag bewust zo laat is gekomen. Er was niets aan de hand, benadrukt ze. Het was een keuze om er maandag pas mee te komen, ook al publiceerden vrijwel alle andere gemeenten in Nederland op zondag hun uitslagen. ,,Ik dacht, dat kan maandagochtend ook wel. Bij de volgende verkiezingen zullen we het anders gaan doen.''

Op het eiland is de PvdA de grootste, met 27,4 procent van de stemmen. De VVD volgt met 17,5 procent en CDA is derde (11,8).

Tytsjerksteradiel

De PvdA de grootste, net voor CDA. De VVD is er de derde partij, voor ChristenUnie/SGP en Forum voor Democratie.

Vlieland

Waar normaal de VVD de meeste stemmen pakt, was het nu de Partij van de Arbeid, 23,4 procent om 20,1 procent. GroenLinks is er de derde partij met 13,5 procent van de stemmen. De VVD haalde wel meer stemmen dan vijf jaar geleden (12 stemmen meer), maar de PvdA verdubbelde: van 58 naar 128 stemmen.

Waadhoeke

De Waadhoeke kleurt ook rood. De PvdA won, het CDA is er nu de tweede partij. De VVD pakt het brons, Forum voor Democratie is de vierde partij. Lichte groei was er ook voor ChristenUnie en GroenLinks. Die groei past in het Friese plaatje. In dat beeld zit ook de afstraffing voor D66, SP en PVV. In de Waadhoeke is dat niet anders.

Weststellingwerf

Weststellingwerf hoort bij de 14 gemeenten waar de PvdA de grootste werd, en niet zo'n beetje ook: 22,7 procent van de kiezers ging voor de partij van lijsttrekker Frans Timmermans. De VVD werd de tweede partij, CDA de derde. Nieuwkomer Forum voor Democratie pakte 12,7 procent van de stemmen.

Lees ook: Hoe stemde Friesland voor de Europese verkiezingen? Bekijk hier de uitslagen per gemeente

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Europese verkiezingen