Directeur Akademy: 'Wy moatte it ferhaal fan Fryslân fertelle'

De Fryske Akademy in Leeuwarden. FOTO NIELS WESTRA

Het wordt een ‘pynlik proses’ om de Fryske Akademy weer goed in de benen te krijgen, verwacht interim-directeur Willem Smink. Hij is content met de aanbevelingen voor de reddingsoperatie.

Smink doelt op de bevindingen van het rijksbureau Gateway, dat december vorig jaar een ‘health check’ van het ruim tachtig jaar oude instituut deed, en de daaropvolgende rapportage van een de Taskforce Fryske Akademy.

,,De oanbefellings jouwe de Akademy perspektyf om de boel flot te lûken, de eksploitaasje sûn te meitsjen en wer nije minsken oan te nimmen. It is in konstruktyf en konsistint ferhaal, dat der leit.’’

De interim-bestuurder trof de Fryske Akademy anderhalf jaar geleden aan als een kwijnende organisatie. Tot en met 2015 kreeg de FA voor het wetenschappelijke werk puike beoordelingen, maar nadien kostte vooral de exploitatie steeds meer hoofdbrekens.

technische faillissement

Afgezien van incidentele baten beliep het verlies de afgelopen drie jaar bijna 1,5 miljoen euro. Gateway concludeerde dat een technisch faillissement op handen zou kunnen zijn.

Het bureau signaleerde grote knelpunten in het toezicht, zowel bij de stichting zelf als van de provincie, die een belangrijke geldschieter is en samen met de Koninklijke Academie van Wetenschappen op de Akademy moet passen.

Smink herkent die kritiek: ,,Der wie altyd sprake fan tripartyt oerlis, fomeel om it wittenskiplik programma fêst te stellen. Mar de provinsje en de KNAW tochten fan elkoar dat de oare partij de dingen wol dwaan soe dy’t lizzen bleaunen.’’

Gateway ontdekte een niet-zakelijke manier van samewerking. Het mankeerde aan besturing. Doelen waren vaak vaag en het was onduidelijk welke resultaten er konden worden verwacht.

De taskforce (hoogleraar Kees Hengeveld, RUG-manager Annemieke Galema, senator Gerben Gerbrandy en Oerol-directeur Siart Smit) borduurt op zulke kritiek voort. De provincie moet een eigen kennis- en wetenschapsbeleid ontwikkelen, vinden de adviseurs, om te komen tot een samenhangend academisch netwerk.

Daartoe zou de provincie een permanente adviseur moeten aannemen met groot wetenschappelijk prestige en met bestuurlijke ervaring. Eén gedeputeerde zou verantwoordelijk moeten worden voor alle Friese kennisinstellingen in de provincie. Het eigen provinciale onderzoeksbudget zou moeten overgaan naar dit externe kennisnetwerk

Plannen ontvouwd

Bestuurder Smink ziet de Fryske Akademy in die omstandigheden wel weer opleven. ,,Der binne kânsen by de rûs foar gearwurking. De Akademy sil in plattere en mear fleksibele organisaasje wurde moatte’’, zegt hij. Smink had hiervoor al plannen ontvouwd, maar de middelen ontbraken om ze uit te voeren.

,,It wurdt de kommende moannen in pynlik proses’’, verwacht hij. De wetenschappelijke formatie moet omhoog van 14 naar 20 voltijds arbeidsplaatsen, terwijl de ondersteuning moet worden verkleind.

Daarvoor zijn de door de adviseurs geopperde 500.000 euro voor reorganisatiekosten en een structurele verhoging van de provinciale subsidie (van 1,2 miljoen naar 1,7 miljoen euro) volgens Smink echt nodig.

De bestuurder is nog wel beducht voor slepende discussie over wie dat zou moeten betalen. De adviseurs vinden dat de provincie moet bijspringen, maar er zijn ook FA-betrokkenen die vinden dat de KNAW (met het rijk op de achterhand) zich er uit probeert te draaien.

Bang voor een verkneutering van de Akademy door inbedding in een regionaal kennisnetwerk is Smink naar eigen zeggen niet. ,,Ynternasjonaal dogge wy mei en dat moat ek. Mar tagelyk moatte wy hjir mei de oare ynstellings it ferhaal fan Fryslân fertelle, basearre op wittenskiplik ynsicht.’’

,,It probleem bliuwt, dat de geasteswittenskippen hieltyd mear oan de krapperein komme. It wurdt al mar dreger om middels oan te boarjen. Mar ek yn de nije setting hâldt de Akademy tagong ta nasjonale fûnsen lykas it NWO.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland