Luzette Kroon.

Dijkgraaf: 'Dwingender adviseren wat wijs is'

Luzette Kroon. FOTO DANIEL HARTOG

Bijna drie maanden staat Luzette Kroon aan het roer van Wetterskip Fryslân. Lang genoeg om enkele uitersten van de Friese waterhuishouding mee te maken.

I n februari gingen de hemelsluizen wijd open en stond het Woudagemaal enkele weken onder stoom om de provincie voor overlast te behoeden. Van half maart tot midden deze week was het vervolgens zo droog en zonnig, dat het neerslagtekort in korte tijd opklom tot 85 millimeter.

Voor dijkgraaf Kroon illustreren de extremen dat Nederland steeds afhankelijker wordt van het waterbeheer. De Unie van Waterschappen en de vereniging van drinkwaterbederijven (Vewin) luidden daarover vorige week de noodklok.

Schoon water moet aan de ene kant steeds voorhanden zijn en anderzijds zonder problemen kunnen worden afgevoerd. Steeds draait het Wetterskip aan de knoppen, maar zonder samenwerking met andere overheden en zonder herbezinning kan het echt niet meer, zegt Kroon.

,,Water wordt meer leidend bij ruimtelijke keuzes. Aanpassing aan een veranderend klimaat vergt samenwerking en nog eens samenwerking. Waterschappen zijn dé partij voor klimaatadaptatie. Ze doen dat al eeuwen’’, stelt Kroon vast. ,,Heel lang gebeurde dat volgend. Bemaling en veiligheidsvoorzieningen werden afgestemd op de functie van een gebied. Ik denk dat we vanuit onze expertise dwingender moeten adviseren wat kan en wat wijs is.’’

Stedelijk waterbeheer

De dijkgraaf noemt als voorbeeld het stedelijk waterbeheer. Gemeenten kunnen er voor kiezen om de vermindering van de waterbergingscapaciteit door nieuwbouwwijken elders te compenseren. ,,Dat mag, maar je moet ook eisen durven stellen aan de inrichting van bebouwd gebied.’’

,,Inwoners kunnen zelf ook wat doen. Betegeling van de erven is bijvoorbeeld niet verstandig. In Noord-Holland heten dat Volendamse tuinen. Ik zou zeggen: tegels eruit, planten en een regenton erin.’’ De consument moet zich realiseren dat het beregenen van de tuin met kraanwater een verspilling is, stelt Kroon.

Hetzelfde geldt voor de grote waterbehoefte van de agrarische sector in gebieden die bloot staan aan verzilting van het grondwater, vindt de dijkgraaf. Ook de landbouw zal er aan moeten wennen dat functionele drooglegging en het u-vraagt-wij-leveren bij de watervraag ter discussie kunnen komen te staan, ,,Je moet onderzoeken of je peil-volgt-functie soms niet beter kunt omdraaien.’’

‘Drinkwater, scheepvaart, verziltingsbestrijding, beregening, polderpeilen wedijveren met elkaar’

Door haar rol in de kerngroep van Deltaprogramma IJsselmeer staat Kroon scherp voor ogen hoe wezenlijk de beschikbaarheid van water is. Het IJsselmeer wordt gevoed via de IJssel. Het is een zoetwaterbekken waarop van Groningen tot in de Rijnmond een beroep wordt gedaan. ,,We doen factfinding om te kijken hoe lang dit systeem het in lange droogteperioden nog aankan. Drinkwater, scheepvaart, verziltingsbestrijding, beregening, polderpeilen wedijveren met elkaar.’’

Als bestuurder wil Luzette Kroon vooral de samenwerking op alle niveaus versterken. ,,Doordat de mensen in Friesland en het Westerkwartier zich in de identiteit van het Wetterskip herkennen, heeft het een ideale schaal. Het mooie is dat de samenwerkingsbereidheid in Friesland groot is. Dat is een enorme kracht.’’ Daar hoort ook bij dat uiteenlopende afdelingen binnen het Wetterskip elkaar opzoeken, vindt de dijkgraaf. ,,Onze projecten dienen vaak meerdere doelen.’’

Bijzondere start

Door de coronapandemie heeft Kroon het merendeel van de zeshonderd ambtenaren nog niet in levenden lijve kunnen ontmoeten. Veel verder dan naar het beekdalherstel bij Oosterwolde, zeegemaal De Heining en het Woudagemaal hebben haar veldbezoeken nog niet kunnen reiken. Dat maakt maakt haar start ,,bijzonder’’, zegt ze.

De dijkgraaf is sinds begin maart,,af ten toe’’ op de zaak, vooral voor overleg met secretaris-directeur Oeds Bijlsma. De twee zitten ook samen voor de televergaderingen met de rest van het dagelijks bestuur. Een lijfelijke vergadering met het beleidsteam van de Veiligheidsregio wordt wel wekelijks samengeroepen. De dijkgraaf is daar ambtshalve lid van. ,,Ik heb er uitleg gegeven over de vondst van virus-sporen in het afvalwater dat naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie wort gepompt. Daar kan maatschappelijke onrust door ontstaan, als mensen daar hun beelden bij creëren. In het gezuiverde water is het virus niet aangetroffen.’’

‘Deze pandemie doet ons beseffen hoe kwetsbaar het leven is’

Openbare bijeenkomsten van het algemeen bestuur gebeuren voorshands ook via inbellen. Dat is behelpen, vindt de dijkgraaf. ,,Ik ben een echt mensenmens. Als je met mensen praat, zegt de houding ook veel.’’ De huidige manier van communiceren doet haar een beetje denken aan het contact van vroeger met penvrienden. ,,Bij het opruimen van het huis vond ik onlangs van die brieven, van mensen die je nooit van je leven hebt gezien.’’

Kroon hoopt dat ze snel weer gewoon met iedereen contact kan hebben. ,,Deze pandemie doet ons beseffen hoe kwetsbaar het leven is. Ik verwacht dat we er veel van leren. Ook dat we in de toekomst andere manieren van werken zullen kennen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct