In het centrum van Lemmer hielden jongeren woensdagmiddag een feestje op het water met bier, omstanders keken er van vreemd op.

De twintiger is niet bang voor corona: 'We moeten veel meer benadrukken dat het nog niet voorbij is'

In het centrum van Lemmer hielden jongeren woensdagmiddag een feestje op het water met bier, omstanders keken er van vreemd op. FOTO NIELS DE VRIES

Nederlandse jongeren zouden de coronaregels massaal aan hun laars lappen. Het RIVM zint op een speciale informatiecampagne. Zijn tieners en twintigers inderdaad zo laks en slecht geïnformeerd? En wat is eraan te doen?

Toen hij voor het eerst in maanden weer eens naar school ging in Leeuwarden, schrok de Groningse Tim Stienstra (19) behoorlijk. In een park vlakbij de Popacademie, waar hij eerstejaarsstudent is, zag hij leeftijdsgenoten met tientallen tegelijk bij elkaar klitten. Niemand die afstand hield. ,,Ik vond het zo onverantwoord dat ik de politie heb gebeld’’, zegt hij.

RIVM maakt zich zorgen: ‘We moeten jongeren extra aanspreken’

Dus ja: dat het RIVM zich zorgen maakt over zijn generatie, kan Stienstra zich best voorstellen. Afgelopen week nam het aantal besmettingen met het coronavirus fors toe: 987 mensen testten positief, ten opzichte van 534 mensen in de week ervoor. Veel van de zieken zijn jonger dan 40 en ze raken veelal besmet op feestjes of kantoor.

Secretaris Aura Timen van het Outbreak Management Team kondigde donderdag aan dat het RIVM werkt aan een specifiek op jongeren gerichte informatiecampagne. ,,We moeten een invalshoek kiezen die hen aanspreekt. Blijkbaar slaat onze algemene boodschap bij hen minder aan’’, stelde Timen in het AD .

‘Als ik mensen aanspreek, wordt het weggelachen’

,,Ik spreek vrienden er soms op aan als ze bijvoorbeeld geen afstand houden’’, zegt bouwkundestudent Martijn Moorlag (20) uit Zuidhorn. ,,Dat wordt eigenlijk altijd weggelachen.’’ Net als Stienstra ziet hij het gedrag van sommige andere jongeren met lede ogen aan. ,,Zelf ga ik niet uit of naar feestjes en mijn vakantie heb ik gecanceld. Maar ik weet dat er ook veel mensen wel weer gewoon samen afspreken. Ik denk dat het niet meer de vraag is óf er een tweede golf komt, maar wanneer.’’

In dat geval zullen hij en Tim Stienstra ook komend schooljaar hun lessen online moeten volgen. ,,Ik hoop echt dat het nog te voorkomen is’’, zegt Stienstra. ,,Maar ik maak me er wel een beetje zorgen over, ja. Vooral omdat dat R-getal nu weer omhooggaat.’’ Hij vraagt zich af of een nieuwe informatiecampagne echt zin zou hebben. ,,De mensen die nu al niet met corona bezig zijn, zullen dat van meer informatie denk ik ook niet gaan doen. Aan de andere kant: gooi het maar gewoon zoveel mogelijk in iedereens gezicht.’’

RUG-onderzoek: jongeren lezen meer nieuws sinds corona

Onderzoeker Joëlle Swart van de Rijksuniversiteit Groningen ondervraagt jongeren over hun mediagebruik en merkt dat ze sinds de coronacrisis juist meer nieuws volgen van bijvoorbeeld kranten en de NOS. ,,Dat is echt opvallend’’, benadrukt Swart. ,,Over het algemeen gebruiken jongeren vooral sociale media zoals Instagram en YouTube en hebben ze een soort houding van ‘het nieuws vindt míj wel’. Maar sinds maart doen ze meer met echte nieuwsapps.’’

Swart heeft niet de indruk dat tieners en twintigers minder van het virus en de maatregelen weten dan ouderen. ,,Ze zoeken het nieuws over corona echt wel op en delen het ook veel, vooral via WhatsApp. Maar op de hoogte zijn en je gedrag aanpassen zijn natuurlijk twee verschillende dingen.’’

Houden aan de regels: vanwege dreiging of voor de ander

RUG-hoogleraar sociale psychologie Arie Dijkstra onderzocht na enkele weken lockdown hoe Nederlanders omgingen met alle nieuwe regels. ,,Toen bleek al duidelijk dat jongeren zich er veel minder aan hielden. Nu zie je dat er helemáál een potje van wordt gemaakt. De vraag is: waarom willen ze zich niet aan die regels houden?’’

In het algemeen zijn er twee redenen om de coronaregels wél op te volgen, zegt Dijkstra: omdat je je zelf bedreigd voelt, of ‘voor de ander’. ,,Bij die tweede motivatie horen weer een aantal verschillende overwegingen. Je kunt vinden dat je rekening móét houden met anderen, of het graag willen. Misschien past het goed bij het beeld dat je van jezelf hebt: ‘ik ben een goed, sociaal mens’. Of misschien besef je dat het verloop van de hele corona-ellende bepaald wordt door een grote groep mensen waarin jij een schakeltje bent.’’

‘Corona staat voor jongeren psychologisch op afstand’

Langzamerhand valt het gevoel van dreiging steeds meer weg. ,,Jongeren voelen zich een stuk minder kwetsbaar en dat lijkt nog best reëel ook: als ze ziek worden, is de kans groot dat het niet ernstig is.’’

Zo blijft alleen de sociale motivatie over, en juist die lijkt voor jongeren veel minder te spelen, ziet Dijkstra. ,,Ik denk dat de ziekte meer psychologisch op afstand staat voor hen, ze zien over het algemeen geen getroffenen om zich heen. Ze leven ook wat meer in hun eigen bubbeltje dan ouderen.’’

Informatiecampagne? Maak ‘m emotioneel en combineer verschillende media

Een specifiek op jongeren gerichte informatiecampagne kan best zin hebben, denkt Dijkstra. ,,Dan zou je de ernst van de situatie moeten benadrukken en het kwetsbare gevoel veel dichterbij brengen. Maak bijvoorbeeld spotjes met jonge mensen die zelf ziek geweest zijn, maak het maar emotioneel. Laat merken dat het allemaal nog niet voorbij is. Ouders spelen hier trouwens ook een rol in, vind ik: vertel waarom het belangrijk is om je aan de regels te houden en geef vooral zelf het goede voorbeeld.’’

Als Joëlle Swart het RIVM een tip mag geven: combineer boodschappen op sociale media met meer traditionele kanalen. ,,Jongeren zijn zich er namelijk ook erg van bewust dat er veel nepnieuws langskomt op internet. Traditionele nieuwsbronnen vinden ze betrouwbaarder. Dus ik zou bijvoorbeeld vanaf Instagram doorlinken naar een officiële RIVM-website.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct