De opmerkelijkste Friese uitslagen van de Europese verkiezingen per partij

Bas Eickhout van GroenLinks op de verkiezingsavond. FOTO ANP

Wat valt er op aan de Europese verkiezingsuitslagen in de Friese gemeenten als je er per partij naar kijkt? Wij zetten het op een rijtje.

D66

D66 zag de aanhang meer dan halveren en slonk van 10,6 naar 4,7 procent. De grootste aanhang zat op Vlieland, Schiermonnikoog en in Leeuwarden (6,3 procent). De nummer acht van de kandidatenlijst, Rachel Garcia Hermida-Van der Walle, woont in Gorredijk. Ze haalde hier 588 stemmen op. In een gemeente als Heerenveen, waar D66 eerder goed scoorde, slonk het percentage van 13,3 naar 5,7 procent.

CDA

Voor het CDA pakten de verkiezingen slecht uit. De partij zakte in Friesland van 20,5 naar 15,8 procent. De druiven waren extra zuur in Súdwest-Fryslan, waar de partij een daling van 29 procent voor de kiezen kreeg; in absolute aantallen bijna 1500 stemmen. In Noardeast-Fryslân slonk de partij met 30 procent. Alleen in Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast en Tytjerksteradiel komen de christendemocraten nog net uit boven de 20 procent.

PVV

De PVV zakte van 9,8 naar 3,3 procent. Dat zijn 11.000 stemmen minder dan tijdens de Europese verkiezingen van 2014. De partij haalde relatief de meeste stemmen in Weststellingwerf (4,3 procent). Daarna volgt Ooststellingwerf (3,8 procent)

VVD

De VVD steeg van 10,7 naar 14,5 procent. Dat is meer dan de landelijke groei. Vermoedelijk is Jan Huitema hier debet aan, de nummer twee van de kandidatenlijst. In absolute aantallen kreeg de partij er in Friesland 9200 stemmen bij. In Huitema’s woongemeente Ooststellingwerf kregen de liberalen 19,2 procent van de stemmen, de meeste van allemaal. Opmerkelijk: in Heerenveen haalde Huitema het dubbele aantal stemmen (1630 stuks) van VVD-lijsttrekker Malik Azmani (805 stuks), die in deze plaats opgroeide.

SP

De SP marginaliseerde tot 3,9 procent. Dat komt overeen met 8228 stemmen. In Smallingerland, vanouds een SP-bolwerk, was sprake van meer dan een halvering. De partij hield hier nog 898 stemmers over; 4,9 procent van het totaal. Daarmee bleef Smallingerland wel koploper. In Harlingen hield de SP 4,6 procent over (228 stemmen), in Leeuwarden nog 4,4 procent (1689 stemmen).PvdADe PvdA werd in praktisch alle Friese gemeenten de grootste partij. Alleen Achtkarspelen en Noardeast-Fryslân (CDA) en Dantumadiel (ChristenUnie) vielen uit de toon. De sociaaldemocraten haalden procentueel de meeste stemmen in Leeuwarden (27,1 procent), gevolgd door Heerenveen (26,8 procent) en Schiermonnikoog (25,3 procent). Vergeleken met de verkiezingen van 2014 groeide de partij van 14,4 naar 22,4 procent. Dat betekent een groei van 27.997 naar 46.799 stemmen; een extra stadion vol.

ChristenUnie/SGP

De ChristenUnie klom van 7,9 naar 8,2 procent. Dat is flink beter dan landelijk. In de ChristenUnie, waar de Dokkumse Anja Haga op nummer drie van de kandidatenlijst staat, was sprake van een Haga-effect. De partij werd de grootste in Dantumadiel met 23,7 procent van de stemmen en de nummer twee in Noardeast-Fryslân, pal achter het CDA, met 16,8 procent van de stemmen. In Achtkarspelen kreeg Haga slechts 1 stem minder dan lijsttrekker Peter van Dalen; 658 tegen 659 stemmen. In absolute aantallen kreeg de partij de meeste stemmen in Smallingerland (2628 stuks).

GroenLinks

Op Schiermonnikoog was niet sprake van een Haga- of Huitema-effect maar van een Ineke van Gent-effect. GroenLinks, de partij van de eilander burgemeester, haalde hier 15,9 procent van de stemmen, het grootste aandeel van alle Friese gemeenten. In absolute aantallen haalde de partij er 100 stemmen. Vlieland (13,5 procent) en Leeuwarden (12,5 procent) volgden. Friesland-breed groeide de partij van 5,8 naar 8,1 procent.

Partij voor de Dieren

De Partij voor de Dieren haalde landelijk net genoeg stemmen voor een zetel in het Europees parlement. In Friesland heeft de partij een gestage groei te pakken. In zekere zin werd zij slachtoffer van de hogere opkomst; in absolute aantallen stemmen groeide de partij, procentueel boerde ze licht achteruit, van 3,9 naar 3,6 procent. In Leeuwarden wist de Partij voor de Dieren met 1970 stemmen de meeste kiezers te trekken.

50Plus

50Plus moest het in Friesland hebben van de oudere Leeuwarder. De partij haalde in deze gemeente 1162 stemmen, een zesde van het totaal van 5920 Friese stemmen. Er bleef een percentage over van 2,8 procent, en dat is minder dan landelijk.Jezus LeeftJezus Leeft was een partij met een boodschap die 457 Friezen aantrok.De grootste aanhang zat in Smallingerland (73 stemmen) en Súdwest-Fryslân (71 stemmen). Op Ameland trok de partij geen enkele kiezer, op Schiermonnikoog en Vlieland beide een.

DENK

Ook DENK wist in Friesland niet door te breken. In de hele provincie kleurden slechts 333 kiezers het hokje rood. De meeste DENK-stemmers zitten in Heerenveen. Hier stemden 107 kiezers op deze partij. Daarna volgde Leeuwarden met 97 DENK-stemmers.

Forum voor Democratie

Nieuwkomer Forum voor Democratie haalde ruim 22.000 stemmen op in Friesland, een groei van 10,8 procent. De partij was procentueel het sterkst in Achtkarspelen en Harlingen, waar 14,6 en 13,8 procent van de kiezers het hokje van Forum roodkleurden. Toch was het aantal stemmen op de partij fors minder dan tijdens de Statenverkiezingen van maart. Toen haalde Forum voor Democratie in Friesland 39.829 stemmen en werd zij in grootte de tweede partij.

Volt

Nieuwkomer Volt verraste met relatief veel stemmers, zeker voor een partij die voor het eerst meedeed aan de verkiezingen. De partij haalde 1,1 procent ofwel 2386 stemmen. Verreweg de meeste aanhang zit in Leeuwarden; 651 kiezers. Daarna volgen Súdwest-Fryslân met 312 Volt-stemmers en Heerenveen met 208 stuks.

Lees ook: Dit valt er op aan de uitslagen van de Friese gemeenten voor de Europese verkiezingen

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Europese verkiezingen