De oesterbanken in zee zijn vogelvrij

O, o Den Haag. ILLUSTRATIE LC

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: door een gekke omissie in de wetgeving liggen dure oesterbanken vogelvrij in zee.

Het Visserijoverleg deze week in de Tweede Kamer leende zich prima voor filosofisch proza. Want van wie is de zee? PvdA-Tweede Kamerlid William Moorlag citeerde Hugo de Groot, de man die geschiedenis schreef met zijn Mare Liberum, een pleidooi voor de vrije toegang tot de zee.

Het geschrift uit 1609 is actueler dan ooit. In de voorbije eeuwen was de zee van de vissers, in de huidige moeten de vissers hem delen. Natuur en energie eisen elk hun deel. Om met Hugo de Groot te spreken: de zee is van iedereen.

Dit aspect leidt tot hoofdbrekens in ambtelijk en politiek Den Haag. Want oesterbanken, zo blijkt, liggen rechteloos op de bodem van de Noordzee. Er hoeft maar één baggeraar of een visser met sleepnetten langs te komen of de oesterbanken zijn weg. De zee is immers van iedereen.

Het Wereldnatuurfonds (WNF) loopt een taaie marathon met het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit. Omdat schelpdierbanken van groot belang zijn voor het bodemleven - het zijn puike schuil- en paaiplaatsen - startte WNF vijf jaar geleden een proef om oesterbanken, waarvan de laatste in het begin van de vorige eeuw zijn weggevist, terug te plaatsen. Op vier plekken in zee werden kunstmatige riffen geplaatst. Zoiets heet rewilding , vertelt Emilie Reuchlin. ,,Het was pionieren. Een sprong in het diepe.’’

Oesterbanken zijn van iedereen

Er kwam één oesterbank bij de Zeeuwse Brouwersdam en drie boven Schiermonnikoog. Daar, bij het Gemini-windpark, op de Borkumse Stenen en bij wrak M435 werd respectievelijk 1500, 5500 en 500 kilo aan platte oesters te water gelaten.

De proeven zijn een groot succes. De banken groeien aan. Reichlin is er vorige week nog wezen duiken. ,,We zagen soorten die er eerder niet waren.’’

loading

Maar nu het probleem: die oesterbanken zijn van iedereen. Ook van de (sport-)vissers, de zandzuigers en de baggeraars. Omdat de platte oester honderd jaar is uitgestorven is de soort nooit in natuurrichtlijnen aangewezen als bijzondere soort. ,,En natuurorganisaties gaan natuurlijk niet investeren in iets dat door een ander zó kapot kan worden gemaakt.’’

De oplossing lijkt eenvoudig. Het ministerie van LNV moet de platte oester als ‘nieuwe’ soort en als biogene structuur (rif) toevoegen aan de typische soortenlijst van beschermde zeegebieden. Idealiter zou het ministerie een Nationaal Programma Riffenherstel onder de Wet Natuurbescherming kunnen schuiven.

WNF klopte vier jaar geleden voor het eerst in Den Haag op de deur. Blijkbaar heeft het onderwerp geen politieke prioriteit. Reichlin vermoedt dat de ministeries al houden en keren hebben om weerspannige vissers aan tafel te houden bij het Noordzee-overleg. Oesterbanken schieten er dan graag bij in.

Ze wijst op de namen van favoriete visgronden in de Noordzee. Die heten de Klaverbank en de Borkumse Stenen omdat hier vanouds veel visrijke oesterbanken aanwezig waren. ,,De natuur is de spaarbank voor de visserij. Wij reiken op een dienblad de oplossing aan.’’

In de Tweede Kamer kreeg Frank Futselaar van de SP een kleine toezegging van minister Carola Schouten. Zij zei te werken aan aanpassing van de regelgeving. Maar dat ging alleen over de bescherming van de platte oesters bij de Zeeuwse Brouwersdam. De oesterbanken boven de Wadden blijven vogelvrij.

En door dit rare status quo passen natuurorganisaties er voorlopig voor om nieuwe proeven te beginnen. Reichlin kan er met haar hoofd niet bij. ,,Ze zeggen dat het ingewikkeld is. Hoe simpel wil je het dan hebben?’’

saskia.van.westhreenen@lc.nl

(De Tweede Kamer gaat net als deze rubriek een week op Herfstreces)